11 Σεπτεμβρίου 2011

Ο δωδεκάλογος της οδικής ασφάλειας

Από το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς»

Με βάση στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τα παιδιά είναι οι κατεξοχήν ευάλωτοι χρή­­στες του δρόμου, καθόσον τα τροχαία ατυχήματα αποτελούν παγκοσμίως τη δεύτερη αι­τί­α θανάτου για τις ηλικίες 5-14 ετών.

Το Ι.Ο.ΑΣ., με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, επισημαίνει προς τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς και όλους τους πολίτες γενικότερα τους βασικούς κανόνες οδικής α­σφά­λει­ας που πρέπει να τηρούνται για την ασφάλεια των παιδιών. Συγκεκριμένα:

1. Οι γονείς αποτελούν το καλύτερο παράδειγμα για τα παιδιά τους. Για τον λόγο αυτό θα πρέ­πει οι ίδιοι να αποτελέσουν σωστό πρότυπο συμπεριφοράς στον δρόμο ως πεζοί και ως ο­δη­γοί.

2. Τα παιδιά ηλικίας έως 8 ετών όταν διασχίζουν τον δρόμο θα πρέπει να συνοδεύονται πά­ντα από κάποιον ενήλικο, ο οποίος θα τα κρατάει σφιχτά από το χέρι. Σε αυτήν την ηλικία τα παι­διά δεν μπορούν να αντιληφθούν ακόμη την απόσταση ή την ταχύτητα ενός αυτοκινήτου και είναι δύσκολο να προστατεύσουν τον εαυτό τους από ένα διερχόμενο όχημα.

3. Φορέστε τους ανοιχτόχρωμα ρούχα. Προτιμάτε σχολικές τσάντες και αθλητικά παπούτσια με α­νακλαστικά στοιχεία. Μπορείτε επίσης να προσθέσετε στην τσάντα ή στα παπούτσια τους ανακλα­στικά αυτοκόλλητα.

4. Επιλέξτε μια ασφαλή διαδρομή από και προς το σχολείο και κρατάτε το παιδί από το χέρι και πάντοτε από την εσωτερική πλευρά του πεζοδρομίου. Εξηγήστε του τους κινδύνους που εν­δε­χο­μέ­­νως να αντιμετωπίσει.

5. Μην επιτρέπετε στο παιδί να διασχίζει τον δρόμο ανάμεσα από παρκαρισμένα οχήματα. Μια τέ­τοια περίπτωση είναι επικίνδυνη, καθώς οι οδηγοί δε θα μπορούν να το διακρίνουν.

6. Δείξτε του οι ίδιοι πώς να διασχίζει τον δρόμο ως ακολούθως:
6. – Βρείτε ένα ασφαλές σημείο.
6. – Σταματήστε πριν την άκρη του πεζοδρομίου.
6. – Κοιτάξτε και ακούστε με προσοχή αν πλησιάζουν οχήματα.
6. – Κοιτάξτε αριστερά, δεξιά και πάλι αριστερά.
6. – Περιμένετε να απομακρυνθούν τα τυχόν διερχόμενα οχήματα.
6. – Διασχίστε προσεχτικά τον δρόμο χωρίς να τρέχετε.

7. Σιγουρευτείτε ότι το παιδί ακολουθεί τους παραπάνω κανόνες. Μετά από κάποιο διάστημα μπο­­ρεί­τε να του ζητήσετε να σας περάσει απέναντι.

8. Στο αυτοκίνητο τα μικρά παιδιά θα πρέπει πάντα να είναι δεμένα στο ειδικό καθισματάκι. Δε θα πρέπει να βρίσκονται ποτέ μόνα τους στο αυτοκίνητο.

9. Η αποβίβαση και επιβίβαση του παιδιού από το όχημα πρέπει να γίνεται από την πλευρά του πε­ζοδρομίου, όσο πιο κοντά στην είσοδο του σχολείου. Ποτέ μην παρκάρετε απέναντι α­πό την είσοδο του σχολείου καλώντας τα παιδιά να έρθουν σε εσάς. Διασφαλίστε την προ­στα­σί­α τους, χωρίς ω­στόσο να παρεμποδίζεται η ομαλή κυκλοφορία των λοιπών οχημάτων και πεζών.

10. Σεβαστείτε και διευκολύνετε το έργο του σχολικού τροχονόμου.

11. Αποτελέστε οι ίδιοι σωστό πρότυπο συμπεριφοράς για το παιδί φορώντας τη ζώνη σας, ε­πι­δει­­κνύ­ο­ντας ευγένεια κατά την οδήγηση και σεβόμενοι τους κανόνες του Κ.Ο.Κ.

12. Σε περίπτωση που το παιδί χρησιμοποιεί λεωφορείο, θα πρέπει να του επισημάνετε ότι πρέ­πει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό κατά την επιβίβαση και αποβίβασή του από αυτό. Μέσα στο λεωφο­ρείο θα πρέπει να παραμένει καθισμένο και δεμένο, με τα πράγματά του το­πο­θε­τη­μέ­να κάτω από το κάθισμα, μέχρι την ολοκλήρωση της διαδρομής.

Για τα σχολεία

Πέρα από τις εξαγγελίες της πολιτείας, το Ι.Ο.ΑΣ. επισημαίνει προς τους Συλλόγους Γονέων και τις τοπικές αρχές να εντοπίζουν τα προβλήματα γύρω από τα σχολεία, ώστε να προ­ω­θούν την επίλυσή τους σε συνεργασία με τους ειδικούς και τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες.

ΠΗΓΗ: www.ioas.gr (13.09.2010)

10 Σεπτεμβρίου 2011

Ασφάλεια στο σχολείο

Δώδεκα συμβουλές από το σωματείο
«Αντιμετώπιση Παιδικού Τραύματος»

Τα μικρά παιδιά είναι από τη φύση τους γεμάτα περιέργεια και δεν έχουν αναπτυγμένη την αί­σθη­ση του κινδύνου, γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στα ατυχήματα. Μεγαλώνοντας, α­να­πτύσ­σουν μεν την αίσθηση του κινδύνου, επηρεάζονται όμως και από άλλους παράγοντες, ό­πως η ανάγκη επίδει­ξης, η αντίδραση στους νόμους και τις συμβουλές των ενηλίκων και η γοη­τεί­α της περιπέτειας, με αποτέλεσμα να εξακολουθούν να κινδυνεύουν από ατυχήματα.

Από την προσχολική ηλικία τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε χώρους εκ­παί­δευ­­σης (παιδικούς σταθμούς, σχολεία), με αποτέλεσμα ένα μεγάλο ποσοστό των παι­δι­κών ατυχημάτων να συμβαίνει εκεί, καθώς και κατά τη μεταφορά των παιδιών προς και από τους χώρους αυτούς.


Από το σπίτι στο σχολείο

1. Από την προσχολική ηλικία πρέπει να μάθουμε στα παιδιά τη σωστή οδική συμπεριφορά. Πρέ­πει, όμως, να έχουμε υπόψη μας ότι τα παιδιά κάτω των 8 ετών δεν έχουν την α­παι­τού­με­νη ωριμότητα για να χρησιμοποιήσουν πάντα όσα έχουν μάθει. Για τον λόγο αυτό πρέπει να συνοδεύονται από ε­νήλικες από και προς το σχολείο ή τη στάση του σχολικού λε­ω­φο­ρεί­ου.
● Κρατάμε πάντα τα μικρά παιδιά από το χέρι και τα έχουμε από τη μέσα πλευρά του πε­ζο­δρο­μί­ου.
● Δεν ξεχνάμε ότι τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας, γι’ αυτό πρέπει να τους δί­νου­με το κα­λό παράδειγμα, ακολουθώντας οι ίδιοι τους κανόνες της σωστής οδικής συ­μπε­ρι­φο­ράς.

2. Εφόσον πηγαίνουμε τα παιδιά στο σχολείο με το αυτοκίνητο, πρέπει να τους μάθουμε να κά­θο­νται πάντοτε στο πίσω κάθισμα, δεμένα σωστά. Οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων και τα κα­τα­στή­μα­τα με αξεσουάρ αυτοκινήτων ή παιδικά είδη μπορούν να προτείνουν ποιο είναι το σω­στό κάθισμα ή ζώνη ασφαλείας για κάθε παιδί, ανάλογα με το ύψος και το βάρος του.
● Πρέ­πει, επίσης, να μάθουμε στα παιδιά να μπαίνουν και να βγαίνουν από το αυτοκίνητο πά­ντο­τε από την πλευρά του πεζοδρομίου.
● Στην περίπτωση που τα παιδιά πηγαίνουν με σχο­λι­κό λεωφορείο, πρέπει τόσο το σχο­λεί­ο ό­σο και οι γονείς να τους εξηγήσουν γιατί πρέ­πει να φοράνε και εκεί τη ζώνη ασφαλείας, κα­θώς και ότι οφείλουν να προ­σέχουν πολύ την ώρα που μπαίνουν και βγαί­νουν από αυτό.

3. Αν τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο με ποδήλατο ή μοτοποδήλατο, πρέπει να γνωρίζουν ό­τι εφό­σον βγαίνουν στον δρόμο με το δίκυκλό τους, έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις με τα άλλα ο­χή­μα­τα.
● Πρέπει να φορούν πάντοτε κράνος κατάλληλου μεγέθους, σωστά δεμένο, καθώς και να γνω­ρί­ζουν καλά και να ακολουθούν τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας.
● Τα δίκυκλά τους να είναι σε καλή κα­τάσταση και σωστά εξοπλισμένα με καθρέφτες και φώ­τα, ώστε να φαί­νο­νται τις βραδινές ώρες.
● Για να κυκλοφορήσουν στον δρόμο με μοτοποδήλατο, πρέπει να έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους και να έχουν προμηθευτεί νόμιμη άδεια.

4. Τα παιδιά που πηγαίνουν με τα πόδια στο σχολείο πρέπει να φορούν ανοιχτόχρωμα ρού­χα ή ρού­χα με ένθετο ανακλαστικό υλικό, για να διακρίνονται από τους διερχόμενους ο­δη­γούς, ει­δι­κό­τε­ρα το βράδυ.

5. Στην έξοδο όλων των σχολείων πρέπει να υπάρχει προστατευτικό κιγκλίδωμα, ώστε τα παι­διά να μην μπορούν να βγουν απευθείας στον δρόμο.


Μέσα στο σχολείο

6. Όλα τα σχολεία πρέπει συνεχώς να ελέγχουν τις κτιριακές τους εγκαταστάσεις, ώστε να εί­ναι α­σφαλείς για τα παιδιά που στεγάζουν. Σε αυτό μπορούν να βοηθήσουν και οι γονείς των μα­θη­τών με σωστές παρατηρήσεις και εποικοδομητικές προτάσεις.
● Εφόσον το σχολείο δι­α­θέ­τει χημείο, θα πρέ­πει να παραμένει κλειδωμένο εκτός από τις ώ­ρες του μαθήματος, όπου υ­πάρ­χει υπεύθυνος εκπαιδευ­τικός.

7. Τα σχολεία πρέπει να έχουν σωστό σύστημα πυρασφάλειας και κάθε χρόνο να γίνεται ά­σκη­ση α­σφαλούς εγκατάλειψης του κτιρίου σε περίπτωση φωτιάς. Η ίδια προετοιμασία πρέ­πει να γίνεται και για την περίπτωση σεισμού.

8. Όλα τα σχολεία πρέπει να διαθέτουν πλήρες φαρμακείο για την παροχή Α΄ Βοηθειών με κά­ποιον υπεύθυνο γι’ αυτό και –αν είναι δυνατό– έναν νοσηλευτή ή μια νοσηλεύτρια. Πρέ­πει ε­πί­σης να υπάρ­χουν εμφανώς αναρτημένα τα τηλέφωνα του πλησιέστερου Κέντρου Υγείας ή Νοσοκομείου.
● Νηπια­γωγοί, δάσκαλοι, καθηγητές και γυμναστές πρέπει ιδανικά να εκ­παι­δεύ­ο­νται στις βα­σι­κές Α΄ Βοή­θειες. Στις μεγάλες τάξεις αυτό μπορεί να γίνεται και για τους μα­θη­τές.

Στο προαύλιο

9. Την ώρα του διαλείμματος πρέπει πάντα να είναι παρόντες κάποιοι υπεύθυνοι.

10. Εάν το σχολείο διαθέτει παιδική χαρά ή γυμναστήριο, πρέπει να γίνεται συνεχής έλεγχος, ώ­στε το υλικό (κούνιες, τσουλήθρες, μονόζυγα, μπασκέτες) και ο γύρω χώρος να πληρούν τους κανόνες ασφαλείας. Πρέπει, επίσης, τα παιδιά να ενημερώνονται ποιος είναι ο σωστός τρό­πος χρήσης του υπάρχοντος εξοπλισμού.

11. Πρέπει τα παιδιά να προειδοποιούνται, και να γίνεται σωστός έλεγχος, ώστε να μη φέρ­νουν στο σχολείο επικίνδυνα και αιχμηρά αντικείμενα.

12. Στην αρχή κάθε σχολικού έτους πρέπει να γίνεται μια ανοιχτή συζήτηση μεταξύ δα­σκά­λων και μα­θητών για θέματα πρόληψης παιδικών ατυχημάτων, κυρίως στους σχολικούς χώ­ρους.

Όσο σημαντική είναι για την πρόληψη παιδικών ατυχημάτων η υποδομή που παρέχεται από τους ε­νήλικες, εξίσου σημαντικό είναι να μάθουν τα παιδιά, από την πιο μικρή ηλικία, να α­να­γνω­ρί­ζουν τους κινδύνους και να προστατεύουν τον εαυτό τους. Προσοχή όμως στην υ­περ­προ­στα­σί­α, γιατί μπορεί εύκολα να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα.

ΠΗΓΗ: www.pedtrauma.gr ● ΕΙΚΟΝΑ: www.dabrowka.poznan.pl

Οδηγίες για μαθήματα χωρίς βιβλία

(σχολικός σύμβουλος 26ης Περιφέρειας Αθηνών)

Θεωρούμε ότι οι εκπαιδευτικοί διαθέτουν την ευελιξία, τη δημιουργικότητα και την ικανότητα εύ­ρε­σης ποικιλίας λύσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος της έλλειψης σχολικών βι­βλί­ων. Η υ­πευθυνότητα, η αξιοπρέπεια και ο αυτοσεβασμός που έχει επιδείξει ο καθένας χω­ρι­στά και όλοι μα­ζί ως εκπαιδευτική κοινότητα εξασφαλίζουν τη βεβαιότητα ότι οι εκ­παι­δευ­τι­κοί θα αντεπεξέλθουν στην έκτακτη αυτή κατάσταση, για την οποία δε φέρουν ευθύνη, α­ντι­με­τω­πί­ζο­ντάς την ως παιδα­γωγική και διδακτική πρόκληση.

Ακολουθούν γενικές και ειδικότερες (ανά μάθημα) οδηγίες για τον λειτουργικό χειρισμό του θέ­μα­τος. Συντάχθηκαν με δεδομένη την περιορισμένη οικονομική δυνατότητα των σχολείων, την ανυπαρ­ξία διαδραστικών πινάκων στα περισσότερα, την περιορισμένη διαθεσιμότητα σε βι­ντε­ο­προ­βο­λείς, την άνιση πρόσβαση των μαθητών σε ηλεκτρονικά μέσα μάθησης και, βέ­βαι­α, την αγωνία των εκ­παιδευτικών να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους.

Γενικές οδηγίες

1. Προμήθεια ενός αντιτύπου ανά μάθημα για τον εκπαιδευτικό (ως οδηγό της διδακτέας ύ­λης) από τη σχολική βιβλιοθήκη, περσινά περισσεύματα βιβλίων, χρησιμοποιημένα βιβλία ή α­πό εκτύπωση μέσω του Ψηφιακού Σχολείου, της ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης του ΟΕΔΒ και του Παιδαγωγικού Ινστι­τούτου.

2. Δαπάνη χρόνου για διαμόρφωση του συναισθηματικού κλίματος στην τάξη, ειδικά στην πε­ρί­πτω­ση που ο εκπαιδευτικός αναλαμβάνει νέα τάξη. Για τον σκοπό αυτό ενδείκνυνται βι­ω­μα­τι­κά παι­χνί­δια και ασκήσεις, ομαδικά παιχνίδια εντός και εκτός αίθουσας, επιτραπέζια παι­χνί­δια και ποικιλό­μορφοι τρόποι έκφρασης.

3. Χρήση ασκήσεων φιλαναγνωσίας. Η αξιοποίηση της σχολικής βιβλιοθήκης και ε­ξω­σχο­λι­κών βιβλί­ων από το σπίτι θα ενεργοποιούσε τους μαθητές σε αυτόν τον τομέα, ε­ξυ­πη­ρε­τώ­ντας στόχους του γλωσσικού μαθήματος και όχι μόνο.

4. Υλοποίηση σχεδίων εργασίας σε ενότητες που προσφέρονται από τη διδακτέα ύλη (π.χ. ε­νό­τη­τα «Το Σχολείο μου» ή «Η Γειτονιά μου» στη Μελέτη Περιβάλλοντος Α΄ και Β΄ τάξης, ε­νό­τη­τα «Ζούμε σε κοινότητες» στη Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ τάξης, ενότητα «Το νερό» στη Γλώσ­σα Δ΄ τάξης κτλ.)

Οδηγίες ανά μάθημα

Γλώσσα
● Χρήση του Ανθολογίου (οι Β΄, Δ΄ και ΣΤ΄ τάξεις το έχουν, οι Γ΄ και Ε΄ τάξεις μπορούν να φέ­ρουν το περσινό) για εξάσκηση στην ανάγνωση με παράλληλη διδασκαλία των γραμ­μα­τι­κών φαι­νο­μέ­νων από τα προβλεπόμενα εγχειρίδια που καθυστέρησαν.
● Αφιέρωση χρόνου στη γραπτή έκφραση των μαθητών ή στη διαπίστωση του επιπέδου ι­κα­νό­τη­τάς τους.
● Φωτοτύπηση κειμένου μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και εφόσον ο εκπαιδευτικός κρίνει ό­τι αυ­τό εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς της διδασκαλίας και θα χρησιμοποιηθεί αρκετές μέ­ρες.
● Η Α΄ τάξη μπορεί να προχωρήσει στη διδασκαλία του προγραφικού σταδίου μόνο με τη χρή­ση τε­τραδίων και αργότερα με την αναγραφή του βασικού κειμένου στον πίνακα.

Μαθηματικά
● Δαπάνη χρόνου για επανάληψη βασικών εννοιών και διαπίστωση βασικών ικανοτήτων των μα­θη­τών.
● Χρήση του πίνακα και τετραδίου μαθηματικών, όπου οι μαθητές θα αντιγράφουν και θα ε­πι­λύ­ουν ασκήσεις, οι οποίες θα έχουν προηγουμένως διδαχθεί με τη χρήση αντικειμένων, υ­λι­κών και βιωμα­τικών προσεγγίσεων ανάλογα με την τάξη και το θέμα.
● Η Α΄ τάξη μπορεί να προχωρήσει κανονικά τη διδακτέα ύλη μόνο με τη χρήση αντικειμένων και τετραδίου.

Μελέτη Περιβάλλοντος
● Χρήση βιωματικών προσεγγίσεων και παρουσιάσεις με τη χρήση πολύμορφης έκφρασης: ε­ξορ­μή­σεις και καταγραφές στην αυλή του σχολείου και στη γειτονιά, κατασκευή αφίσας ανά ο­μά­δα, επι­σκέψεις σε υπηρεσίες του δήμου κτλ.
● Χρήση εξωσχολικών βιβλίων που φέρνουν οι μαθητές ή υπάρχουν στη σχολική βιβλιοθήκη (φυ­τά, ζώα, επαγγέλματα κτλ.).
● Υλοποίηση συνθετικών εργασιών κάθε μορφής ή υλοποίηση σχεδίων εργασίας.

Γεωγραφία
● Χρήση του χάρτη ή σχολικού άτλαντα.
● Αξιοποίηση άλλου έντυπου υλικού: εφημερίδες, περιοδικά, ταξιδιωτικοί οδηγοί κτλ.
● Προβολή βιντεοταινιών που υπάρχουν στη σχολική βιβλιοθήκη.

Φυσικά
● Προσπάθεια για προμήθεια 4-5 σχολικών βιβλίων, τα οποία θα χρησιμοποιούνται ανά ο­μά­δα στο πλαίσιο ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας (αν και δεν είναι τελείως απαραίτητο).
● Πειραματικές προσεγγίσεις με απλά υλικά.
● Χρήση εξωσχολικών βιβλίων ανάλογα με το θέμα: ενέργεια, οικοσυστήματα, ήχος, αν­θρώ­πι­νο σώμα κτλ.

Ιστορία
● Δαπάνη χρόνου για σύνδεση με την περσινή ιστορία κάθε τάξης.
● Αφήγηση στο κεφάλαιο της μυθολογίας στη Γ΄ τάξη χωρίς καμία απαίτηση αποστήθισης, με πα­ράλ­λη­λη χρήση εξωσχολικών βιβλίων.
● Φειδωλή χρήση φωτοτυπίας του βασικού κειμένου του μαθήματος (ένα την εβδομάδα) με πα­ράλ­λη­λη χρήση και άλλων πηγών σε Δ΄, Ε΄, ΣΤ΄ τάξη.

Θρησκευτικά
● Συζητήσεις στο πνεύμα των κειμένων του σχολικού βιβλίου χωρίς καμία απαίτηση α­πο­στή­θι­σης.

ΚΕΙΜΕΝΟ: www.esos.gr (09.09.2011) ● ΠΗΓΗ: psamouxos.blogspot.gr

Για να αγαπήσουν το βιβλίο

Οι περισσότεροι γονείς πιστεύουν ότι η ανάγνωση έχει χάσει τη μάχη για τα παιδιά που με­γα­λώ­νουν στην εποχή της εικόνας. Ο γνωστός Αμερικανός βιβλιοκριτικός Μάικλ Νόρις δε συμ­φω­νεί.

Σύμφωνα με τον κ. Νόρις, οι λιλιπούτειοι αναγνώστες χρειάζονται ελευθερία επιλογών για να μά­θουν να βυθίζονται με ενθουσιασμό σε ένα καλό βιβλίο. Στο τελευταίο τεύχος του πε­ρι­ο­δι­κού Τhe Βook Ρublishing Report δίνει πέντε συμβουλές στους γονείς που θέλουν να μυ­ή­σουν τα παιδιά στη χαρά της ανάγνωσης:

1. Μην κάνετε την ανάγνωση να ακούγεται σαν αγγαρεία, σαν «υποχρεωτική εργασία». Η ε­να­σχό­λη­ση με το βιβλίο δεν είναι θέμα «καλής» συμπεριφοράς.

2. Αφήστε το παιδί να διαλέξει μόνο του τι θα διαβάσει ανάμεσα σε βιβλία που έχετε προ­ε­πι­λέ­ξει.

3. Μην τηρείτε αυστηρά την κατηγοριοποίηση των βιβλίων ανά ηλικία.

4. Μην του λέτε τι σας άρεσε να διαβάζετε όταν ήσασταν στην ηλικία του.

5. Σταθείτε παράμερα και αφήστε το να συνεννοηθεί απευθείας με τον υπάλληλο του βι­βλι­ο­πω­λεί­ου ή της βιβλιοθήκης. «Ακόμη κι αν η μαμά ή ο μπαμπάς στέκονται κοντά στο παιδί την ώ­ρα που ο βι­βλιοπώλης το ρωτάει τι θα ήθελε να διαβάσει, εκείνο θα δώσει μια α­πά­ντη­ση που πιστεύει ότι θα ι­κανοποιήσει τους γονείς του και δε θα είναι η ίδια με εκείνη που θα έ­δι­νε αν ήταν μόνο του», λέει ο κ. Νόρις.


ΠΗΓΗ: ΤΟ ΒΗΜΑ (27.04.2010)

9 Σεπτεμβρίου 2011

Γιατί να του λέτε παραμύθια

Από το περιοδικό Prevention

«ΑΠΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ» είναι ο όρος που χρησιμοποιούν οι ειδικοί για τα ση­με­ρι­νά, πιο έ­ξυπνα, πιο «σκεπτόμενα» παιδιά, τα οποία όμως εγκαταλείπουν πρόωρα την α­θω­ό­τη­τα της ηλικίας τους. Είναι χαρακτηριστικό, αλλά και μάλλον δυσοίωνο, το γεγονός ότι ο­λο­έ­να και περισσότερα παιδιά τείνουν να συμπεριφέρονται ως ενήλικοι. Ακολουθούν και αυ­τά τα ερεθίσματα της εποχής μας, όπου προωθείται μια καταναγκαστική ωριμότητα, ε­ξαι­τί­ας της οποίας καλούνται να ασχολη­θούν με έναν σωρό πράγματα για να καταφέρουν να α­ντα­πο­κρι­θούν στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Ευτυχώς, στον αντίποδα υπάρχουν ακόμη τα παραμύθια, τα οποία μας παραπέμπουν σε πα­λαι­ό­τε­­ρες, πιο «αγνές» εποχές και αποτελούν πολύτιμα εργαλεία στο σωστό μεγάλωμα των παι­διών.


Τι προσφέρουν τα παραμύθια

1. Εξάπτουν την παιδική φαντασία. Ένας τεράστιος κόσμος ανοίγεται μπροστά στα παι­διά. Σε αυτόν μπορούν να χωρέσουν νέες γνώσεις, ποικίλα ερεθίσματα αλλά και τα πε­ρί­πλο­κα συναισθή­ματά τους.

2. Αντιπαραθέτουν το «καλό» με το «κακό». Η μάχη του πρίγκιπα με τον δράκο ή του πρό­βα­του με τον λύκο προετοιμάζει τα παιδιά για τους αγώνες που θα κληθούν να δώσουν ό­ταν «χά­σουν» την ασφάλεια που απλόχερα παρέχουν οι γονείς. Επίσης, παραδίδεται ένα μά­θη­μα ηθικής: Στο τέλος των παραμυθιών χάνει πάντα ο «κακός». Το καλό και το σωστό συν­δέ­ο­νται στο παιδικό μυαλό με την ευτυχία και τη δικαίωση.

3. Περνούν το μήνυμα της αλληλεγγύης. Στα περισσότερα παραμύθια κάποιος συ­νερ­γά­ζε­ται με τον ήρωα ή την ηρωίδα. Οι πρωταγωνιστές –όσο έξυπνοι, πλούσιοι, σπουδαίοι ή δυ­να­τοί κι αν είναι– δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να φτάσουν τον στόχο τους ή να ο­λο­κλη­ρώ­σουν τον «άθλο» που έχουν να φέρουν εις πέρας χωρίς τη μεσολάβηση ή τη συμ­βου­λή κά­ποιου. Έτσι τα παιδιά μαθαί­νουν από νωρίς τη σημασία που έχει η συνεργασία, η πα­ρο­χή βοή­θει­ας και συμπαράστασης προς και από τον πλησίον.

4. Είναι η φωνή της ελπίδας. Τα παραμύθια μιλούν στα παιδιά για τα προβλήματα που έ­χουν να αντιμετωπίσουν: τον φόβο, την τιμωρία, την έλλειψη αγάπης, την εγκατάλειψη, τον θά­να­το, τη μο­ναξιά. Επικεντρώνονται, ωστόσο, στο ότι μέσα από όλα αυτά μπορούν να βγουν νικητές:

● Μπορούν να κινήσουν βουνά ή να περάσουν μέσα από ένα σκοτεινό δάσος...
(συμβολίζουν τις καθημερινές δοκιμασίες, αλλά και τη δυσκολία του αποχωρισμού από την
 ε­στί­α της οικογένειας)

● Μπορούν να αναμετρηθούν με τέρατα...
(δίνουν σάρκα και οστά στο άγνωστο και στις παροδικές αξίες)

● Μπορούν να ξεγελάσουν πανούργες μάγισσες...
(συμβολίζουν τα φαινομενικά ανυπέρβλητα εμπόδια)

● Μπορούν να κατατροπώσουν μια άσπλαχνη μητριά...
(αντικατοπτρίζει τη σκοτεινή φύση μας)

● Μπορούν να τα βάλουν και με πονηρά ξωτικά...
(συγκεντρώνουν όλα τα παιδικά ελαττώματα)

5. Παρέχουν συμβολισμούς, ανοίγουν έναν καινούργιο, «μαγικό» κόσμο. Τα ζώα, τα φυ­τά, α­κόμη και τα αντικείμενα, έχουν ζωή, δυνατότητα απόφασης και επιλογής. Α­κο­λου­θούν τις α­ξί­ες των λαών από τις απαρχές του ανθρώπινου είδους αλλά και όλα όσα έχει ανάγκη να πι­στεύ­ει καθένας από εμάς τα πρώτα χρόνια της ζωής του.

ΠΗΓΗ: paidagwgos.blogspot.gr (07.02.2010) ● ΕΙΚΟΝΑ: www.miscw.com

7 Σεπτεμβρίου 2011

Ένα πολύτιμο «εφόδιο» για τη ζωή

(συμβουλευτική ψυχολόγος)

Οι διακοπές φτάνουν στο τέλος τους. Για τους περισσότερους μεγάλους έχουν ήδη τελειώσει, για τους μικρούς μένουν ακόμη λίγες μέρες για να αρχίσει το «πρόγραμμα». «Καιρός ήτανε», «τέ­λειω­σαν τα ψέματα», «καλή η τεμπελιά, αλλά να μην την πολυσυνηθίζουν», λένε πολλοί α­πό τους μεγά­λους και σαν να δείχνουν ανακουφισμένοι που τα παιδιά ξαναμπαίνουν σε μια πιο ελεγχόμενη κατά­σταση, σαν να θέλουν να τους υπενθυμίσουν ότι δεν πρέπει να πα­ρα­α­φή­νο­νται στη χαλαρή και ε­λεύθερη αίσθηση των διακοπών, της «πολυτέλειας» τού «ό­λη μέ­ρα παιχνίδι». Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν να είναι πειθαρχημένα, να αξιοποιούν τον χρό­νο τους, να κάνουν πράγματα χρήσιμα, παραγωγικά, ωφέλιμα. Το μόνο που παραμένει αμ­φι­σβη­τή­σι­μο είναι η άποψη ότι όλα αυτά μπορούν να υποκαταστήσουν εκείνο που συνήθως στε­ρούν από το παιδί: την ευκαιρία να παίξει, τον χρόνο για παιχνίδι.

Τι χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά;

Οι γονείς, που έχουν αδιαμφισβήτητα τις καλύτερες προθέσεις, θέλουν να «εξοπλίσουν» τα παι­διά τους με τον πιο πλήρη τρόπο, για να είναι έτοιμα και ικανά να αντιμετωπίσουν τη ζωή και να ευτυ­χήσουν. Με αυτό το σκεπτικό τα περισσότερα παιδιά τα περιμένει με την και­νούρ­για σχολική χρο­νιά ένα πρόγραμμα «βαρβάτο», γεμάτο «ωφέλιμες» δραστηριότητες: σχο­λεί­ο φυ­σι­κά, μαθήματα, ξένες γλώσσες, αθλητικές, καλλιτεχνικές και παιδαγωγικές δρα­στη­ρι­ό­τη­τες. Όλα αυτά αξιολογού­νται από τους γονείς ως «σοβαρά και αναγκαία», σε αντίθεση με το παι­χνί­δι, που θεωρείται δευτε­ρεύουσας σημασίας, όχι ιδιαίτερα χρήσιμο, απαραίτητο μόνο για να «ξεδίνουν» λίγο τα παιδιά, και άρα «δεν έγινε και τίποτα» αν δεν τους δίνεται και τόσο συ­χνά η ευκαιρία να παίζουν.

Μπορεί αυτά να ακούγονται υπερβολικά και σίγουρα πολλοί γονείς θα διαμαρτυρηθούν, λέ­γο­ντας ότι τα παιδιά τους παίζουν όλη τη μέρα, ότι την ώρα που θα έπρεπε να μελετούν χά­νουν την ώρα τους παίζοντας και χαζολογώντας και ότι εν πάση περιπτώσει υπάρχουν και τα Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κα και οι διακοπές για να παίζουν. Και δε θα έχουν άδικο, γιατί ο ρόλος τους ως γονιών είναι να φρο­ντίζουν για την εξασφάλιση των αναγκαίων αγαθών, για την τήρηση κα­νό­νων και πειθαρχίας στη ζωή του παιδιού τους και να μεριμνούν για όσα αυτό χρειάζεται για να αντεπεξέλθει στις ευθύνες της μελλοντικής ενήλικης ζωής του. Δεν εμπίπτει στα πα­ρα­δο­σι­α­κά καθήκοντα των γονιών να ασχο­λούνται με το παιχνίδι των παιδιών παρά μόνο για να το περιορίζουν, να το ελέγχουν ή, σε ορισμέ­νες περιπτώσεις, να το παρακολουθούν ως θε­α­τές, αν έχει π.χ. τη μορφή αγωνίσματος.

Μπορεί βέβαια να αναρωτηθεί κανείς γιατί τέτοια εμμονή με το παιχνίδι, εφόσον όλα αυτά που κά­νουν τα παιδιά αποσκοπούν στο δικό τους καλό, είναι δημιουργικά, επιμορφωτικά και τό­σο καλά σχεδιασμένα, ώστε να τους προσφέρουν το μεγαλύτερο κέρδος με τον πιο ευ­χά­ρι­στο τρόπο. Τι άλ­λο χρειάζεται ένα παιδί για να αναπτυχθεί σωστά;

Το πολύτιμο παιχνίδι

O διαρκώς αυξανόμενος αριθμός παιδιών και εφήβων με ψυχικές και ψυχοσωματικές δι­α­τα­ρα­χές, μαθησιακές δυσκολίες, κινητικά προβλήματα, νευρικότητα, άγχος, επιθετικότητα δεν μπο­ρεί παρά να μας αναγκάζει να αμφισβητούμε το πόσο καλά, ωφέλιμα και επαρκή είναι ό­λα αυτά, που με τό­ση περίσκεψη έχουν μελετηθεί και επιλεγεί για το καλό τους. Και μας κά­νουν να αναρωτηθούμε μή­πως ο «μεγάλος χαμένος», το ελεύθερο παιχνίδι των παιδιών, μπο­ρεί να τους προσφέρει επίσης πάρα πολλά, και μάλιστα χωρίς «παρενέργειες».

Το παιχνίδι είναι ένα σημαντικότατο κομμάτι στη ζωή των παιδιών από τη βρεφική ηλικία έως την ε­ποχή της ενηλικίωσης. Είναι τόσο απαραίτητο για την προσωπική και κοινωνική ο­λο­κλή­ρω­σή τους, για την ψυχική και σωματική τους ανάπτυξη και για τη διανοητική και αισθητική τους εξέλιξη, επει­δή με το παιχνίδι ένα παιδί:

1. Αποφορτίζει τις ψυχικές εντάσεις. Όταν τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να παίξουν με σχε­τι­κή ελευθερία και χωρίς πίεση χρόνου, δημιουργούν μια κατάσταση έντασης και ε­γρή­γορ­σης και βυθί­ζονται μέσα στη φανταστική πραγματικότητα που δημιουργούν με τέτοιο τρό­πο, ώστε όλα όσα φα­ντάζονται, αισθάνονται, επιθυμούν εκείνη τη στιγμή να βιώνονται ως α­λη­θι­νά. Ταυτόχρονα, δεν παύ­ουν ούτε στιγμή να ξέρουν ότι παίζουν και να έχουν επίγνωση των ορίων του παιχνιδιού. Αυτή είναι μια κατάσταση που, στην παιδική ηλικία τουλάχιστον, μό­νο με το παιχνίδι μπορεί να επιτευχθεί και η οποία δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να «ξα­να­ζή­σουν» ευχάριστες και δυσάρεστες στιγμές, να ανακαλέσουν «καλά» και «κακά» συ­ναι­σθή­μα­τα και να επεξεργαστούν με τον τρόπο τους όσα ζουν καθημερινά. Να τα α­να­πλά­σουν, δη­λα­δή, να τα μεταφέρουν σε μια «γλώσσα» που τους είναι πιο προσιτή, να τα συνδέσουν με άλλα πράγματα που γνωρίζουν και έχουν ζήσει και με τον τρόπο τους να τα αξιολογήσουν και να τα αφομοιώσουν. H χαρά, η λύπη, ο ενθουσιασμός, η προσδοκία, η α­πογοήτευση, ο φό­βος, ο θαυμασμός, η ζήλια, η ντροπή, η περηφάνια, όλα τα συναισθήματα που μπορεί να νιώ­σει ένα παιδί ξαναβιώνονται με τρόπο καθαρτικό στο παιχνίδι, ώστε να μειώνονται οι ε­ντά­σεις και να μη συσσωρεύονται.

2. Αναγνωρίζει την αναγκαιότητα των κανόνων. Το παιχνίδι υπόκειται πάντα σε κάποιους κα­νό­νες, τους οποίους το παιδί είναι υποχρεωμένο να τηρήσει για να μην το «χαλάσει». Το παι­δί βρίσκε­ται σε μια κατάσταση όπου είτε επιλέγει μόνο του τους κανόνες είτε πειθαρχεί με τη θέλησή του σε κάποιους, επειδή θέλει να παίξει. Βιώνει, δηλαδή, και αναγνωρίζει «από πρώ­το χέρι» την αναγκαιό­τητα της ύπαρξης ή της επινόησης και της τήρησης κανόνων για να πραγματοποιηθεί κάτι που το ευχαριστεί, για να γίνει αποδεκτό από μια ομάδα και για να πε­τύ­χει έναν σκοπό. Ταυτόχρονα παίρ­νει «μάθημα ηθικής», καθώς, στα ανταγωνιστικά του­λά­χι­στον παιχνίδια, είναι υποχρεωμένο να πα­ραμείνει προσκολλημένο στους κανόνες πα­ρά την επιθυμία του να νικήσει.

3. Αναπτύσσει συναισθηματική νοημοσύνη. Στα παιχνίδια με τους άλλους το παιδί μα­θαί­νει να δημιουργεί και να διατηρεί σχέσεις, να υπολογίζει και να σέβεται τους συ­μπαί­κτες, αλ­λά και να υ­περασπίζεται τον εαυτό του και την ανάγκη του για συντροφιά ή απομόνωση. Μα­θαί­νει να χτίζει και να αξιολογεί φιλίες, να εμπιστεύεται και να προστατεύει τον εαυτό του από σχέ­σεις που το βλάπτουν. Ζει την εμπειρία της μοιρασμένης χαράς και λύπης, την ι­κα­νο­ποί­η­ση της συνεργασίας, την αίσθηση της δύναμης που δίνει το να ανήκεις σε μια ομάδα και τις υ­πο­χρε­ώ­σεις που αυτό συνε­πάγεται.

4. Μαθαίνει πώς να μαθαίνει. Με το παιχνίδι το παιδί φαντάζεται και δημιουργεί. Παίζοντας κα­λεί­ται να επιστρατεύσει ό,τι ξέρει για να «στήσει» το παιχνίδι του, να φανταστεί πράγματα και κα­ταστάσεις που δεν υπάρχουν, προκειμένου να το εμπλουτίσει και να του δώσει ένταση. Για να φτιάξει τον κόσμο του παιχνιδιού του πλάθει, χτίζει, παριστάνει, επινοεί, μετατρέπει. H φα­ντα­σί­α, χρησιμοποιώντας την έμφυτη περιέργεια και ικανότητα για μάθηση, απογειώνεται με σκοπό να γίνει το παιχνίδι πιο ελκυστικό. Ταυτόχρονα το παιδί «φέρνει στα μέτρα του» τον πραγ­μα­τι­κό κόσμο, α­νοίγει δρόμους για να τον κατανοήσει. H έντονη «δράση» της φα­ντα­σί­ας στο παιχνίδι των μικρών παιδιών είναι ο προάγγελος της κατανόησης και της δη­μι­ουρ­γι­κής μάθησης.

5. Αποκτά αυτογνωσία. Στα παιχνίδια μίμησης και μεταμφίεσης το παιδί μπαίνει σε ρόλους ξέ­νους προς αυτό, δοκιμάζοντας έτσι τις δυνατότητές του, αλλά και γνωρίζοντας τα όριά του. Πραγ­μα­το­ποι­εί κρυφές ή φανερές επιθυμίες και χαίρεται κάνοντας πράγματα που δεν μπορεί να τα κάνει ό­ταν είναι ο «αληθινός» εαυτός του και δεν προσποιείται.

6. Ελέγχει το σώμα του. Σε κάποια παιχνίδια, κυρίως κινητικά, το παιδί αφήνεται στην ευ­χα­ρί­στη­ση που προκαλεί η ακραία σωματική διέγερση: ο ίλιγγος όταν στριφογυρίζει πολύ γρή­γο­ρα, όταν πηδάει από ψηλά, φτάνει ψηλά κάνοντας κούνια, κάνει βουτιές στο νερό, σκαρ­φα­λώ­νει ή κατρακυ­λάει επιταχύνοντας σε μια κατηφόρα. Τάσεις βίαιες και κα­τα­στρο­φι­κές ε­κτο­νώ­νο­νται ακίνδυνα στο παιχνίδι όταν το παιδί γκρεμίζει τον πύργο που έφτιαξε, ψαλιδίζει τη ζω­γρα­φιά του, κουρεύει την κούκλα του, διαλύει ένα μηχανικό παιχνίδι για να δει πώς είναι το ε­σω­τε­ρι­κό του.

Η απαρίθμηση των θετικών συνεπειών του παιχνιδιού θα μπορούσε να συνεχιστεί: Δεν α­να­φερ­θή­κα­με στην αξία του παιχνιδιού για τη σωματική ανάπτυξη, την αντίληψη του χώρου και του χρόνου, την ικανότητα για συγκέντρωση και εστίαση της προσοχής, την εμπειρία της α­νι­δι­ο­τέ­λει­ας και της μη σκοπιμότητας, την αίσθηση του ρυθμού και της αρμονίας που χα­ρα­κτη­ρί­ζει ορισμένα είδη παι­χνιδιού και πολλά άλλα.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Ποιοι είναι, όμως, οι λόγοι που κάνουν τους γονείς συνυπεύθυνους για κάτι που «κανονικά» δε θα έπρεπε να τους απασχολεί παρά μόνο περιφερειακά; Το πρόβλημα είναι ότι οι συν­θή­κες της ζωής (ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις, όπου ζουν και τα περισσότερα παιδιά) κά­νουν τα παι­διά να εξαρ­τώνται από τους ενηλίκους για να μπορέσουν να παίξουν, εφόσον δεν μπο­ρούν –παρά μόνο πολύ περιορισμένα– να κινηθούν μόνα τους στην περιοχή όπου ζουν.

Για να υπάρξει, για να δημιουργηθεί παιχνίδι, χρειάζονται
● ένα ή περισσότερα παιδιά,
● ένας χώρος προστατευμένος από κινδύνους, αλλά και από ενηλίκους που ασκούν διαρκή έ­λεγ­χο,
● χρόνος αρκετός και απερίσπαστος, τόσος ώστε να μπορεί να εξελιχθεί η δράση του παι­χνι­διού και να υπάρξει κάποια κορύφωση (δηλαδή να μη μένει το παιχνίδι συνέχεια στην αρχή ή στη μέση) και, ενδεχομένως,
● κάποια παιχνίδια ή αντικείμενα που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως παιχνίδια, χωρίς ό­μως αυτά να είναι πάντοτε απαραίτητα.

Το μόνο από αυτά που διαθέτει η πλειοψηφία των παιδιών, σε βαθμό υπερβολής, είναι και το λι­γό­τε­ρο αναγκαίο: τα παιχνίδια.

Αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να εκτιμήσουν το παιχνίδι ως κάτι απόλυτα α­να­γκαί­ο και πολύτιμο για τα παιδιά και να το αφήσουν να έχει τον χώρο του και, κυρίως, τον χρό­νο του μέ­σα στο καθημερινό τους πρόγραμμα. Μπορεί η δεύτερη ή η τρίτη γλώσσα, το μά­θη­μα πιάνου, η κο­λύμβηση να είναι απαραίτητα εφόδια για τα παιδιά, αλλά δεν είναι ευ­και­ρί­ες που χάνονται για πά­ντα αν δε γίνουν στην παιδική ηλικία. Αν δε μάθεις τάε κβον ντο στα έ­ξι σου χρόνια, μπορείς να μά­θεις στα 26 (αν το χρειαστείς), μπορείς να μάθεις κιθάρα στα 60, αν το θελήσεις, και να κολυμπάς σαν θαλασσόλυκος, έστω και αν δεν έχεις μάθει τις σω­στές κινήσεις στο κολυμβητήριο. Δε θα έχεις όμως ποτέ την ευκαιρία να ξαναπαίξεις σαν παι­δί, αν δεν προλάβεις να παίξεις στην παιδική σου η­λικία.

ΠΗΓΗ: www.vita.gr

Για να μην επηρεάζονται αρνητικά
από την τηλεόραση

Συνέντευξη με την Αρετή Κυπραίου
(συμβουλευτική ψυχολόγος Μ.Sc., συντονίστρια Σχολών Γονέων)

Τηλεόραση: η σύγχρονη ηλεκτρονική... νταντά;

Η αλήθεια είναι ότι η τηλεόραση είναι ένα μαγικό κουτί. Μόλις την ανοίγεις, τα παιδιά στα­μα­τά­νε να γκρινιάζουν, να κλαίνε, να τρέχουν, να φωνάζουν και κάθονται ευτυχισμένα για ό­ση ώ­ρα κρα­τάει η αγαπημένη τους εκπομπή. Φοβερή πρόκληση για τον σύγχρονο γονιό, ειδικά ό­ταν γνωρίζου­με τους ρυθμούς της ζωής. Η τηλεόραση μπορεί να μοιάζει με την ιδανική λύ­ση στο να απασχολη­θούν τα παιδιά ευχάριστα, ωστόσο τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έ­τσι.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία, τα παιδιά κάτω των 2 ετών δεν πρέπει να βλέ­πουν καθόλου τηλεόραση και τα μεγαλύτερα όχι πάνω από μισή με μία ώρα την ημέρα. Τα παιδιά που βλέπουν πολλή τηλεόραση έχουν, σύμφωνα με μελέτες, πιο επιθετική συ­μπε­ρι­φο­ρά, είναι πιο ανυπάκουα, δε συγκεντρώνονται στη μελέτη τους, έχουν πιο χαμηλούς βαθ­μούς, είναι λιγότερο δη­μιουργικά, έχουν λιγότερη φαντασία, συχνά φοβούνται ότι κάτι κα­κό θα τους συμβεί, έχουν πιο ά­σχημες διατροφικές συνήθειες κτλ. Δε σημαίνει, βέβαια, ότι ό­λα τα παιδιά που βλέπουν τηλεόραση εμφανίζουν όλα αυτά τα συμπτώματα, αλλά ποιος γο­νιός θέλει για το παιδί του έστω και ένα ή δύο από αυτά;

Ωστόσο είναι απαραίτητο να «απαλλαγούμε» από την τηλεόραση; Να την α­πα­γο­ρέ­ψου­με στα παιδιά μας; Και αν όχι, τι μπορούμε να κάνουμε;

Πιστεύω ότι η τηλεόραση είναι μέσα στη ζωή μας και δε χρειάζεται να την απαγορέψουμε, για­τί αυτό θα μπορούσε στη σύγχρονη πραγματικότητα να έχει άλλες αρνητικές συνέπειες για ένα παιδί. Ωστόσο, μπορούμε να ακολουθήσουμε μια σειρά από στρατηγικές που θα βοη­θή­σουν τα παιδιά να μην επηρεάζονται αρνητικά από αυτήν:

● Κατ’ αρχάς, είναι πολύ σημαντικό να ξέρουμε τι βλέπει το παιδί και, όσο μπορούμε, να το ε­πι­λέ­γου­με. Να μην ανοίγουμε απλώς την τηλεόραση και να το αφήνουμε να δει ό,τι έχει. Μπο­ρού­με να «γράφουμε» αυτά που θεωρούμε κατάλληλα παιδικά ή να τα νοικιάζουμε.

● Έχουμε συμφωνήσει από πριν πόση τηλεόραση θα δει το παιδί. Μπορούμε, ακόμη, να το ε­μπλέ­ξου­με στη διαδικασία της απόφασης. Π.χ. «Το ξέρεις ότι η τηλεόραση βλάπτει τα μα­τά­κια σου και ότι αν βλέπεις πολλή, θα κουραστούν. Πιστεύεις ότι μισή ώρα είναι εντάξει; Με­τά μπο­ρού­με να...» (παίξουμε το τάδε). Και συνεχίζουμε τη συζήτηση με το παιδί.

● Καθώς σίγουρα δεν μπορούμε να απαγορέψουμε σε ένα αγόρι να βλέπει Σπάιντερμαν, αυ­τό που μπορούμε να κάνουμε είναι να συζητάμε μαζί του για το παιδικό. Πώς το βλέπει, τι πι­στεύ­ει. Έτσι, από τα εκπαιδευτικά παιδικά (π.χ. Ντόρα, Νόντυ, το Εργαστήριο του Μίκυ, Μπομπ ο Μάστορας κ.ά.), το παιδί θα «κρατάει» τα θετικά και θα μπορεί να τα ενσωματώνει στη συμπεριφορά του, ε­νώ από τα υπόλοιπα θα κρίνει και θα αποφασίζει ποια συμπεριφορά του αγαπημένου του ήρωα εί­ναι σωστή και ποια όχι, ποιος είναι ο «κακός» της ιστορίας, γιατί δεν πρέπει να τον μιμηθούμε, τι συνέπειες θα έχει αυτό, αν πρέπει να τον φοβόμαστε κτλ.

● Μπορούμε, επίσης, να συζητάμε και για τον σκοπό των διαφημίσεων.

● Δε χρησιμοποιούμε την τηλεόραση ως έπαινο ούτε ως απειλή (θα φαίνεται πολύ πιο ελ­κυ­στι­κή στα παιδιά). Π.χ. δε λέμε «Αν τελειώσεις τα μαθήματά σου νωρίς, θα δεις τη­λε­ό­ρα­ση» ή «Αν δεν κάνεις το τάδε, δε θα δεις τηλεόραση». Το παιδί θα κάνει αμέσως τον συνειρμό ότι η τη­λε­ό­ρα­ση εί­ναι κάτι τέλειο (έβγαλα τα μαθήματα) και κατά συνέπεια θα την αποζητάει πε­ρισ­σό­τε­ρο.

● Δεν ξεχνάμε να κλείνουμε την τηλεόραση όταν τελειώνει το παιδικό, καθώς και ότι η θέση της εί­ναι στο σαλόνι και όχι στο παιδικό δωμάτιο.

● Προσφέρουμε ωραίες εναλλακτικές αντί της τηλεόρασης: κατασκευές, ζωγραφική, παζλ, ε­πι­τρα­πέ­ζι­α, νερομπογιές, μαγειρική, βόλτες, ποδήλατο, παιχνίδι με φίλους, χορό, αθλητικές δρα­στη­ρι­ό­τη­τες κτλ.

Πώς μπορούμε να καταλάβουμε ότι το παιδί μας είναι εξαρτημένο από την τηλεόραση;

Εάν ένα παιδί ζητάει συνεχώς και επίμονα να δει τηλεόραση, αυτό δε σημαίνει απαραίτητα ό­τι είναι εξαρτημένο. Για να διαπιστωθεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να συνεκτιμηθούν πολλοί πα­ρά­γο­ντες. Για παράδειγμα, αν τηρούνται όλα τα παραπάνω, αν το παιδί γενικά ζητάει ε­πί­μο­να ό,τι θέλει και έχει μάθει ότι με τη φωνή καταφέρνουμε αυτό που θέλουμε ή αν ε­πι­δει­κνύ­ει αυ­τή τη συμπεριφορά μόνο στο θέμα της τηλεόρασης, σε ποια πρόσωπα του περιβάλλοντός του το ζητάει και πάρα πολλά άλ­λα.

Ωστόσο, αυτό είναι κάτι που εξαρτάται αποκλειστικά από αυτούς που φροντίζουν το παιδί. Ε­άν οι γονείς του ακολουθούν όσα αναφέραμε και, ακόμη, του προσφέρουν μια ποικιλία δρα­στη­ρι­ο­τή­των για τον ελεύθερο χρόνο του, αφιερώνουν λίγο από τον πολύτιμο χρόνο τους για να συζητήσουν μαζί του και του παρέχουν ευκαιρίες να αναπτύξει τη σκέψη και την κρίση του, τότε το παιδί δε θα ε­ξαρτηθεί, σε καμία περίπτωση, από την τηλεόραση.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (14.11.2009) / Νατάσα Μπερή

6 Σεπτεμβρίου 2011

Η Χιονάτη στο δικαστήριο

Ο καλός βασιλιάς, ο αυταρχικός δάσκαλος, η κακιά μάγισσα, η μοχθηρή μητριά, ο άξιος πο­λε­μι­­στής, ο αγαθός παπάς. Οι παλιοί με αυτά τα στερεότυπα γαλουχήθηκαν. Όμως τα κλα­σι­κά παρα­μύθια ασκούν ακόμη μεγάλη γοητεία στα παιδιά, αναπαράγοντας, χωρίς διάθεση αμ­φι­σβή­τη­σης, τα κυρίαρχα μοντέλα εξουσίας. Το θέμα «Εξουσία και δύναμη στην παιδική και νε­α­νι­κή λογοτεχνία», που τελευταία συζητιέται έντονα διεθνώς, έχει κεντρίσει αρκετούς Έλ­λη­νες μελετητές. Μια νέα έκ­δοση με αυτόν τον τίτλο από τις εκδόσεις Πατάκη, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, συ­γκέντρωσε 22 μελέτες.

Το βιβλίο ανατρέχει στην παιδική λογοτεχνία, επισημαίνοντας αγαπημένα μοτίβα που ωθούν τα παι­διά να υιοθετήσουν μια επιθυμητή κοινωνική και ιδεολογική συμπεριφορά. Στην ουσία, υ­πο­στη­ρί­­ζουν οι επιμελητές της έκδοσης Δ. Αναγνωστοπούλου και Γ. Παπαντωνάκης, «οι ε­νή­λι­κες είναι οι αποικιοκράτες και τα παιδιά είναι οι αποικιοκρατούμενοι».

Ατέλειωτη κακοποίηση

Τα λαϊκά παραμύθια από την ηπειρωτική ή τη νησιωτική Ελλάδα δημιουργούν συχνά έκ­πλη­ξη με την υπερβολή τους. Σε εκατοντάδες από αυτά τα παιδιά κακοποιούνται συ­στη­μα­τι­κά α­πό μητριά, πα­τριό, γονείς, πεθερούς, παππούδες, ξένους. Η μητριά κρατάει τα σκήπτρα, ό­μως συνήθως βάζει τρίτους να εγκληματήσουν: τη μαμή, τον υπηρέτη, τον Αράπη, τον άντρα της, έναν κυνηγό. Στο πε­λοποννησιακό παραμύθι «Η κόρη του βασιλιά» (μια παραλλαγή της Χιο­νά­της) η μητριά ζητάει ως α­πόδειξη του θανάτου της προγονής της «να της πάνε αίμα ένα πο­τή­ρι να πιει» κι αλλού απαιτεί τα μάτια ή τα χέρια του κοριτσιού. Σε άλλα παραμύθια (που θυ­μί­ζουν παραλλαγές του «Χάνσελ και Γκρέτελ») απάνθρωπη εμφανίζεται η ίδια η μάνα, που ε­γκα­τα­λεί­πει τα παιδιά της, ενώ σε κάποια οι γονείς δε διστάζουν να τα σφάξουν.

Τα παιδιά υφίστανται κάθε είδους σωματική βία (ξύλο με βέργα, κρέμασμα από τον φράχτη, δη­λη­­τη­ρί­α­ση, σφάξιμο και πέταμα μέσα στον φούρνο κτλ.) αλλά και λεκτική ή άλλη (φωνές, α­πει­λές, απομόνωση, κατάρα, μάγεμα, εκδίωξη από το σπίτι, πώλησή τους). Σε κάποια πα­ρα­μύ­θια τα παι­διά υφίστανται μέχρι και σεξουαλική κακοποίηση: ο πατέρας παντρεύεται την κό­ρη του, ο παπάς ή ο δάσκαλος επιθυμεί το κορίτσι –όμως συνήθως η κόρη ξεφεύγει και δι­α­τη­ρεί αλώβητη την αθωότη­τά της.

Κι αν όλα αυτά τα βίαια σας φαίνονται ξεπερασμένα, τα σημερινά στοιχεία είναι αφοπλιστικά: το 65,5% των γονέων κάνει χρήση σωματικής βίας εις βάρος των παιδιών του, οι πε­ρι­πτώ­σεις αιμομιξί­ας είναι συχνές και βέβαια στο διαδίκτυο ανθεί η παιδική πορνογραφία. Σύμ­φω­να με κάποιους, οι θάνατοι και τα εγκλήματα στα παραμύθια συμβολίζουν την έκφραση κά­ποιας εσώτερης επιθυμίας. Μια κυρίαρχη άποψη άλλωστε είναι πως τα παραμύθια βοη­θούν τα παιδιά να εξοικειώνονται με τη σκληρή πραγματικότητα.

Στο κεφάλαιο «Εγκλήματα, αδικήματα και αδικοπραξίες σε δημοφιλή λαϊκά παραμύθια» οι με­λε­τη­­τές εντοπίζουν τα αδικήματα που διαπράττουν οι γνωστότεροι ήρωες των κλασικών πα­ρα­μυ­θιών και μας λένε τι ποινές επισείουν αυτά σύμφωνα με τον σημερινό ποινικό κώδικα. Έ­τσι, στην «Κοκκινο­σκουφίτσα» η καταβρόχθιση της γιαγιάς από τον κακό λύκο θεωρείται αν­θρω­πο­κτο­νί­α από πρόθε­ση και ισοδυναμεί με ισόβια κάθειρξη, ενώ η εισβολή της Χιο­νά­της στο σπίτι των επτά νάνων θεω­ρείται διατάραξη οικιακής ειρήνης που τιμωρείται με φυ­λά­κι­ση ενός έτους! Όταν πάντως η Γκρέτελ σκοτώνει την κακιά μάγισσα, η πράξη θεωρείται νό­μι­μη άμυνα και δεν τιμωρείται.

Τα στερεότυπα ανατρέπονται

Τη δεκαετία του ’60 σε Ευρώπη και Αμερική αρχίζουν να κυκλοφορούν βιβλία που αμ­φι­σβη­τούν τους κοινωνικά προκαθορισμένους ρόλους, αξιολογούν την ωριμότητα και την αυθεντία των γονιών, αμφισβητούν τις εξουσιαστικές σχέσεις μεταξύ παιδιών και γονιών και ε­πα­νε­ξε­τά­ζουν τους «νό­μους» που διέπουν την καθημερινότητα των παιδιών: από τα γλωσ­σι­κά πρό­τυ­πα μέχρι τα ωράρια ύπνου και φαγητού και τα πρότυπα υγιεινής και καθαριότητας.

Ένα πιο πρόσφατο παράδειγμα στα καθ’ ημάς είναι ο «Τράγος και τα εφτά λυκάκια» της Ρέ­νας Ρώσση-Ζαΐρη, διασκευή του γνωστού παραμυθιού των Γκριμ «Ο λύκος και τα επτά κα­τσι­κά­κια». Ως γνωστόν, στο κλασικό παραμύθι τα κατσικάκια τιμωρούνται (τα τρώει ο κα­κός λύ­κος), γιατί δε συμμορφώθηκαν στην εντολή της μαμάς να μην ανοίξουν την πόρτα. Και βέ­βαι­α, το ήμερο ζώο είναι καλό, ενώ το άγριο κακό. Όμως στον «Τράγο» τα στερεότυπα α­να­τρέ­πο­νται –κάτι που συναντάμε και στα «Τρία μικρά λυκάκια» του Ευγένιου Τριβιζά. Το κα­κό, λένε αυτοί, μπορεί να προέλθει και από το οικείο... Άλλωστε η οικολογία έχει εισβάλει στα σύγ­χρο­να παραμύθια: εδώ είναι ο λύκος και όχι η Κοκκινοσκουφίτσα που κινδυνεύει με α­φα­νι­σμό.

Η Άλκη Ζέη στο μυθιστόρημά της «Ο ψεύτης παππούς» περνάει αντιεξουσιαστικά πρό­τυ­πα και αντικομφορμιστικές θέσεις, παρουσιάζοντας έναν αντισυμβατικό παππού που κα­τα­λύ­ει τα ό­ρι­α του καθωσπρεπισμού και παρωδεί τον ίδιο του τον εαυτό. Η Ζωρζ Σαρή στα «Γε­νέ­θλι­α» μιλάει για τη δικτατορία υπό το πρίσμα ενός εννιάχρονου κοριτσιού που α­ντι­λαμ­βά­νε­ται τη χού­ντα μέσα από μικρά καθημερινά πράγματα.

Η νεότερη παιδική λογοτεχνία αρχίζει να ξανακοιτά και την ιστορία: χαρακτηριστικό πα­ρά­δειγ­μα το «Αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα» του Τζον Μπόιν με ήρωα έναν μικρό Γερ­μα­νό, γιο ναζιστή. Δί­νει μια νέα οπτική σε ένα «δύσκολο» θέμα όπως αυτό των στρατοπέδων συγκέντρωσης, που νωρίτερα παρου­σιαζόταν αυστηρά και μόνο από τη σκοπιά των θυμάτων.

Όσο για τον Ευγένιο Τριβιζά, εμφανίζεται ως ο βασικός εκπρόσωπος της ανατροπής των γνω­στών στερεοτύπων στην Ελλάδα. Σε δύο μάλιστα βιβλία του («Τα μαγικά μαξιλάρια» και «Η τελευταία μαύρη γάτα») καταφέρνει να περάσει στα παιδιά μια δυσνόητη έννοια: αυτή του ο­λο­κλη­ρω­τι­σμού ως πολιτικού συστήματος. Περιγράφοντας τη γενοκτονία μαύρων γάτων, ου­σι­α­στι­κά περιγράφει τις βασικές αρχές της μισαλλοδοξίας, του ρατσισμού και του φα­σι­σμού: σιγά σιγά οι ίδιοι οι γάτοι άλλου χρώματος, από φόβο, αρχίζουν να γίνονται δειλοί κα­τα­δό­τες, που σκοτώνουν τους παλιούς συντρόφους τους με τη δικαιολογία του χρώματός τους και με τη φρούδα ελπίδα ότι αυτούς δε θα τους πειράξει κανείς...

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (20.02.2011) / Ευάννα Βενάρδου

5 Σεπτεμβρίου 2011

Δέκα ιδέες για την πρώτη μέρα στο σχολείο

(ειδική παιδαγωγός, paidagwgos.blogspot.gr)

Η πρώτη μέρα στο σχολείο προκαλεί άγχος σε πολλά παιδιά. Ειδικά για τα πρωτάκια του δη­μο­τι­κού αλλά και τα πρωτάκια του γυμνασίου είναι μια μέρα που μπορεί να προκαλέσει α­γω­νί­α και έ­ντονο άγχος. Θυμάμαι τη δική μου πρώτη μέρα στο γυμνάσιο. Όλα μου φαίνονταν τό­σο άγνωστα, περίεργα και διαφορετικά. Είχα τόσο άγχος που δεν ξέρω πόσες –λίγες– ώ­ρες κοιμήθηκα το προη­γούμενο βράδυ. Μόλις βέβαια μπήκαμε στην τάξη και είδα τους πα­λιούς μου φίλους, ηρέμησα...

Κάθε παιδί θέλει κάποια προετοιμασία όσον αφορά την έναρξη του σχολείου. Και φυσικά, ό­ταν μι­λάμε για πρωτάκι δημοτικού, εκεί τα πράγματα είναι πιο σοβαρά.


Να μερικές ιδέες για το τι μπορείτε να κάνετε:

1. Επισκεφθείτε μαζί του το σχολείο κάποια μέρα πριν ανοίξει, για να δει έστω και απέξω τον χώ­ρο. Όσο ασήμαντο κι αν σας φαίνεται, το να ξέρει εκ των προτέρων ένα τουλάχιστον από τα και­νούργια πράγματα που έχει να αντιμετωπίσει, τον χώρο, θα το βοηθήσει να προ­σαρ­μο­στεί ευκολό­τερα.

2. Διαλέξτε μαζί τα σχολικά είδη και τα ρούχα που θα φορέσει.

3. Την πρώτη μέρα καλό θα ήταν να το συνοδεύσετε στο σχολείο εσείς (ή, αν δεν μπορείτε, κά­ποιο άλλο στενό σας πρόσωπο με το οποίο αισθάνεται άνετα) και να μείνετε για λίγο στο προ­αύ­λι­ο. Η παρουσία σας εκεί θα το ανακουφίσει, καθώς δε θα αισθάνεται μόνο του, του­λά­χι­στον τα πρώτα λεπτά επαφής με το καινούργιο περιβάλλον. Προσέξτε, όμως, να μην το πα­ρα­κά­νε­τε και μείνετε πε­ρισ­σό­τε­ρο ή το συνοδεύετε κάθε μέρα. Ο σκοπός είναι να του δώ­σε­τε θάρρος στην αρχή, για να αι­σθάνεται στη συνέχεια άνετα να πηγαίνει μόνο του. Η συ­νε­χής παρουσία σας εκεί θα έχει το αντί­θετο αποτέλεσμα: την πρώτη μέρα που θα χρει­α­στεί να εμ­φα­νι­στεί μόνο του στο προαύλιο θα είναι σαν να πηγαίνει πρώτη φορά στο σχολείο.

4. Εξηγήστε του αναλυτικά τι θα κάνει εκεί, τι θα έχει να αντιμετωπίσει, ώστε να είναι προ­ε­τοι­μα­σμέ­νο. Μεταδώστε του ενθουσιασμό, κινήστε του την περιέργεια, δώστε του κίνητρα για το σχο­λεί­ο, τονίζοντας τα θετικά: πείτε του για τους καινούργιους φίλους που θα γνωρίσει, για τα παι­χνί­δια που θα παίξει, για τα πράγματα που θα μάθει και πώς θα του χρησιμεύσουν σε πρα­κτι­κό επίπεδο (ότι θα μπορεί π.χ. να διαβάζει τα «γράμματα», τους υπότιτλους, στα παι­δι­κά και τις ταινίες για να τα βλέπει μόνο του, χωρίς τη βοήθειά σας), μιλήστε με καλά λόγια για τον δάσκαλο κτλ.

5. Μην υποτιμάτε τους φόβους του και μην του δείξετε σε καμία περίπτωση ότι σας φαίνονται α­σή­μα­ντοι. Σε εκείνο φαίνονται τεράστιοι –όπως ακριβώς και σε εσάς οι δικοί σας.

6. Μιλήστε του για τους δικούς σας φόβους την πρώτη μέρα στο σχολείο και πώς τους ξε­πε­ρά­σα­τε. Μπορείτε, για παράδειγμα, να του διηγηθείτε πώς γνωρίσατε την πρώτη σας φίλη ή φί­λο στο προ­αύλιο του σχολείου και πώς γυρίσατε μετά την πρώτη μέρα χαρούμενοι στο σπί­τι.

7. Υποθέστε τι μπορεί να φοβάται και συζητήστε το. Πείτε του, για παράδειγμα, ότι τα μα­θή­μα­τά του δε θα είναι δύσκολα και ότι είστε βέβαιοι πως θα τα πάει περίφημα σε όλα (μην ε­πι­μεί­νε­τε πολύ στο τελευταίο, για να μην του δημιουργήσετε πρόσθετο άγχος με τις δι­κές σας, υ­ψη­λές απαιτή­σεις). Σχεδιάστε μαζί του πώς θα αντιμετωπίσει όσα φοβάται: πώς θα προ­σεγ­γί­σει τα άλλα παιδιά, πώς θα μιλήσει στον δάσκαλο, πώς θα το βοηθάτε στο διάβασμα αν δυ­σκο­λευ­τεί σε κάτι.

8. Δώστε παράδειγμα κάποιου άλλου παιδιού που γνωρίζει και συμπαθεί (π.χ. μεγαλύτερου φί­λου ή ξαδέρφου) και αναφέρετε πώς εκείνο ξεπέρασε τους φόβους του ή πώς πέρασε την πρώ­τη μέρα στο σχολείο. Μην μπείτε, όμως, σε συγκρίσεις του τύπου «εκείνος δε φοβόταν κα­θό­λου» ή «ανυπο­μονούσε να πάει στο σχολείο», γιατί θα το κάνετε να αισθανθεί άσχημα.

9. Φτιάξτε μια ιστορία με τον αγαπημένο του ήρωα στην ίδια κατάσταση. Κάντε την αστεία, με μια δόση ηρωισμού αν ο ήρωας έχει υπερφυσικές δυνάμεις, και βεβαιωθείτε ότι τελειώνει με πολ­λούς καινούργιους φίλους γύρω από τον πρωταγωνιστή.

10. Καταπολεμήστε τους δικούς σας φόβους και το άγχος του αποχωρισμού. Αν δει εσάς α­νή­συ­χους ή αγχωμένους, θα θεωρήσει τον φόβο του δικαιολογημένο και δε θα κάνει καμία προ­σπά­θει­α να τον αντιμετωπίσει. Μην το αφήσετε να πιστέψει ότι μπορεί να του συμβεί κά­τι κα­κό αν απομα­κρυνθεί από κοντά σας.

ΠΗΓΗ: paidagwgos.blogspot.gr (27.08.2010) ● ΕΙΚΟΝΑ: www.velikiynovgorod.ru

Καλλιεργημένοι διδάσκοντες

(συγγραφέας, πανεπιστημιακός)

Καλός είναι –σύμφωνα με τον χαλκέντερο καθηγητή Χρίστο Τσολάκη– ο δάσκαλος εκείνος που δι­δάσκει στον μαθητή:
● Πώς να μαθαίνει ουσιαστικά και όχι να παπαγαλίζει, να σερβίρει μασημένη τροφή. Η Ι­στο­ρί­α, για παράδειγμα, βασικός πυλώνας της παιδείας, αποτελεί το πλέον απεχθές, λόγω πα­πα­γα­λί­ας, μάθημα.
● Πώς να δημιουργεί. Η δημιουργικότητα αποτελεί βασικό θεμέλιο λίθο δόμησης ενός σχο­λεί­ου.
● Πώς να χαίρεται τη δημιουργία του. Ο Νεοέλληνας δε χαίρεται, δεν απολαμβάνει τη δη­μι­ουρ­γί­α του αλλά την αργία του.
● Πώς, τέλος, να συνδημιουργεί.

Και όλα αυτά σεβόμενος τους «προγόνους», δηλαδή τη φύση, την παράδοση, την ιστορία, τον πο­λιτισμό, τα μνημεία, τις πηγές, τους μύθους, τα παραμύθια. Αυτά που εν συντομία α­πο­κα­λού­με αν­θρώπινες ρίζες.

Αν κάποιος γνωρίζει καλά μαθηματικά, φυσική, χημεία, δε σημαίνει απαραίτητα πως είναι και κα­λός καθηγητής. Και τούτο είναι πολύ κακό, γιατί έχει να κάνει με παιδιά, με άγουρες, α­κα­τέρ­γα­στες, ασπαίρουσες ψυχές. Εδώ η ευθύνη βαρύνει κυρίως την πολιτεία, το αρμόδιο υ­πουρ­γεί­ο, και έχει να κάνει με την ποιότητα, την ουσία, τον προσανατολισμό, τη σκοπιμότητα της επιμόρφωσης που προσφέρει στους παραπάνω καθηγητές.

Βιώνουμε το τραγελαφικό φαινόμενο να επιμορφώνουμε, χάριν παραδείγματος, τον μα­θη­μα­τι­κό να γίνει καλύτερος στα μαθηματικά (του μαθαίνουμε δηλαδή πράγματα πάνω στην ε­πι­στή­μη του), κάτι που είναι σίγουρα έξω από τον ρόλο και τον στόχο της ε­πι­μόρ­φω­σης. Αντί να του μαθαίνουμε, δηλαδή, να αγαπήσει το λειτούργημά του, να χαίρεται το καινούργιο, να α­πο­κτή­σει συνείδηση της ευθύνης και της αποστολής που έχει ως πολίτης και, προπαντός, ως δά­σκα­λος, ο οποίος –εκών ά­κων– διδάσκει, διαπαιδαγωγεί, αποτελεί πρότυπο.
● Να μάθει πως δεν μπορεί, δεν του επιτρέπεται, να υποτιμά νοημοσύνες, να κάνει κα­τά­χρη­ση «ε­ξουσίας» (έκφραση βαθιάς ανθρώπινης παρόρμησης) ή να διεξάγει «αντικαπνιστικό α­γώ­να» με το τσιγάρο στο στόμα!
● Να εμπεδώσει πως η διδασκαλία είναι κυρίως δημιουργία, επικοινωνία (δάσκαλος-μα­θη­τής) και πως, όταν διδάσκει, βρίσκεται «επί ξυρού ακμής», αφού το μεγάλο στοίχημα είναι να κερ­δί­σεις τα καθαρά μάτια των μαθητών και να περάσεις αλώβητος απ’ την αλάνθαστη κρη­σά­ρα τους, το αι­σθητήριό τους.
● Να γνωρίζει βαθιά μέσα του πως το πνεύμα του παιδιού, για να αποδώσει, χρειάζεται τά­ξη, πει­θαρ­χί­α, εργατικότητα (έννοιες που δεν εγγίζουν όρια συστημικού αυταρχισμού και χει­ρα­γώ­γη­σης) και πως αναγκαία και απαραίτητη θρυαλλίδα, για να πάρουν τα μυαλά του φωτιά, δεν είναι άλλη από την αμφισβήτηση, την αμφιβολία, τη διαφωνία, την περιέργεια, την υ­πο­ψί­α, την ανησυχία, α­κόμα κι αυτή την άρνηση.

Δε θα υπάρξει δρόμος, δε θα υπάρξει οδός για επιστροφή «οίκαδε», αν δεν ποτίσει τα μύχια της ψυχής με το νάμα των παρακαταθηκών των μεγάλων σκαπανέων της εκπαίδευσης, αν δεν τα φω­τίσει με το πρωτοπόρο, ριζοσπαστικό, ζείδωρο, αΐδιο φως τους. Ας απολαύσουμε το άρωμα, το χρώμα, τον πηλό με τον οποίο ο πρωτομάστορας και τελευταίος των Μοϊ­κα­νών, ο με­γά­λος δάσκαλος Χρί­στος Τσολάκης, πλάθει τον «ιδανικό δάσκαλό» του: «Τρεις οι κύ­ρι­ες ι­δι­ό­τη­τες του Δασκάλου. Να ξέρει το γνωστικό αντικείμενο, να διαθέτει παιδεία (κουλ­τού­ρα, καλ­λι­έρ­γει­α), να αγαπά τα παιδιά. Αν αγαπά τα παιδιά και έχει παιδεία, ακόμα και κα­νέ­να παι­δα­γω­γι­κό βιβλίο να μην έχει διαβάσει, θα κάνει “δουλειά”». «Είναι αμαρτία να λει­τουρ­γείς χω­ρίς α­γά­πη στον έρωτα, τη δουλειά, τη ζωή την ίδια», υποστηρίζει ο εξίσου με­γά­λος, χαλκέντερος δά­σκα­λος, ο Μανώλης Κριαράς.

ΥΓ. Άλλο παιδεία, άλλο εκπαίδευση. Η παιδεία είναι ο καρπός της εκπαίδευσης, είναι η πνευ­μα­τι­κή και ηθική αγωγή. Η παιδεία δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των εγ­γραμ­μά­των. Α­να­ρίθ­μη­τοι οι χωρίς παιδεία «εγγράμματοι».

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (04.09.2011)

4 Σεπτεμβρίου 2011

Αριθμός μαθητών ανά τάξη ή τμήμα τάξης

Απόφαση του Υπουργείου Παιδείας

Η οργανικότητα των δημοτικών σχολείων προσδιορίζεται από την α­να­λο­γί­α:
● 15 μαθητών προς έναν δάσκαλο για τα μονοθέσια, διθέσια και τρι­θέ­σι­α.
● 25 μαθητών προς έναν δάσκαλο για τα μεγαλύτερα σχολεία.

Μαθητές
Δάσκαλοι
Οργανικότητα
10-15
16-30
31-45
46-100
101-125
126-150
151-175
176-200
201-225
226-250
251-275
276-300
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
μονοθέσιο
διθέσιο
τριθέσιο
τετραθέσιο
πενταθέσιο
εξαθέσιο
επταθέσιο
οκταθέσιο
εννιαθέσιο
δεκαθέσιο
ενδεκαθέσιο
δωδεκαθέσιο

Η ισχύς της παρούσης αρχίζει από το σχολικό έτος 2006-2007.



ΠΗΓΗ: Απόφαση Φ.3/897/97652/Γ1/25.09.2006 (ΦΕΚ 1507 Β΄/13.10.2006)

Η είσοδος του παιδιού στο σχολείο

(κλινική ψυχολόγος)

Η είσοδος του παιδιού στο σχολείο είναι ένα χαρμόσυνο γεγονός, αλλά συχνά α­ντι­με­τω­πί­ζε­ται με δισταγμό, φόβο, ανησυχία και άγχος τόσο από την πλευρά του παιδιού ό­σο και των γο­νιών. Το παιδί καλείται να απομακρυνθεί από τη θαλπωρή της οικογένειάς του και να α­ντε­πε­ξέλ­θει μόνο του σε νέες καταστάσεις. Οι γονείς, από την άλλη πλευρά, ανησυχούν αν το παι­δί τους θα έχει επαρκή φροντίδα και προσοχή στο σχολείο, αλλά ταυτόχρονα έρχονται σε ε­πα­φή, συνειδητά ή ασυνείδη­τα, με τις δικές τους εμπειρίες αποχωρισμού από την οικογένειά τους. Το άγχος το οποίο βιώνουν συχνά μεταφέρεται στο παιδί, με αποτέλεσμα να δη­μι­ουρ­γεί­ται ένας φαύλος κύκλος.

Είναι σύνηθες φαινόμενο το παιδί τις πρώτες μέρες να αρνείται να αποχωριστεί τους γονείς του ή τα άτομα που το φροντίζουν και να πάει στο σχολείο. Αυτή η άρνηση εκφράζεται με ποι­κί­λες αντιδράσεις: ντροπαλότητα, συστολή, ονυχοφαγία, τικ, έντονο κλάμα που μπορεί να συ­νο­δεύ­ε­ται και από σωματικές ενοχλήσεις (κοιλιακό άλγος, πόνους στο στομάχι, πο­νο­κε­φά­λους, εμετούς κ.ά.), ε­παναλαμβανόμενοι εφιάλτες, αϋπνία, υπερβολική ανησυχία ότι κάτι κα­κό θα πάθουν οι γονείς του ή εκείνο, διατροφικές διαταραχές, παλινδρόμηση σε προ­η­γού­με­νες συνήθειες (π.χ. ενούρηση ή εγκό­πριση), άρνηση να κοιμηθεί μόνο του κ.ά. Στις πε­ρισ­σό­τε­ρες περιπτώσεις τα συμπτώματα αυτά υ­ποχωρούν όταν το παιδί προσαρμοστεί ι­κα­νο­ποι­η­τι­κά στο νέο περιβάλλον.

Η άμεση προσαρμογή του παιδιού στο σχολικό πλαίσιο εξαρτάται από την προσωπικότητα, τη σω­ματική και ψυχική του υγεία, την κοινωνικότητά του και φυσικά από τη στάση του οι­κο­γε­νει­α­κού περιβάλλοντος. Σε περίπτωση που η άρνηση για το σχολείο εμμένει και δε μει­ω­θεί σε σύντομο χρο­νικό διάστημα, οι γονείς θα χρειαστεί να απευθυνθούν σε κάποιον ειδικό ψυ­χι­κής υγείας. Η έγκαιρη αντιμετώπιση θα το βοηθήσει να αναπτύξει μια υγιή προ­σω­πι­κό­τη­τα, α­παλ­λαγ­μέ­νη από φόβους.

Συμβουλές για τους γονείς

1. Ο πρωινός αποχαιρετισμός θα πρέπει να είναι ζεστός, τρυφερός, ευχάριστος, ακόμη και ό­ταν το παιδί παραπονιέται για σωματικούς πόνους. Τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει να α­ντι­με­τω­πί­ζο­νται με ψυχραιμία, αποφασιστικότητα και σταθερότητα, αποφεύγοντας τον πειρασμό να α­φή­σουν το παιδί να παραμείνει στο σπίτι.

2. Ο διάλογος παιδιού-γονιού είναι ιδιαίτερα ωφέλιμος, διότι παρέχεται η δυνατότητα στο παι­δί να επεξεργαστεί τον φόβο και τα αρνητικά του συναισθήματα.

3. Η ένταξη στο σχολικό πλαίσιο δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως τιμωρία ή εγκατάλειψη αλ­λά ως μια εμπειρία αυτονομίας και ωρίμανσης της προσωπικότητας, απαλλαγμένη από φό­βους και ανα­στολές.

4. Οι γονείς θα χρειαστεί να επιδείξουν εμπιστοσύνη στις ικανότητες του παιδιού και να πι­στέ­ψουν ότι θα μπορέσει να αντεπεξέλθει μόνο του.

5. Η επαφή με το σχολείο και με τον δάσκαλο είναι ζωτικής σημασίας. Μέσω του δασκάλου ο γο­νιός έχει τη δυνατότητα να ενημερώνεται για την καθημερινή εξέλιξη του παιδιού ή για τυ­χόν προβλήμα­τα που μπορεί να αντιμετωπίζει. Αν για κάποιο λόγο ο γονιός δεν είναι ευ­χα­ρι­στη­μέ­νος με τον δά­σκαλο, δε θα πρέπει να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του μπροστά στο παιδί. Αυ­τή η αρνητική προ­διάθεση θα επηρεάσει και το ίδιο, με αποτέλεσμα να μην αισθάνεται α­σφά­λει­α στο νέο περιβάλλον.

ΠΗΓΗ: www.healthview.gr (13.09.2010)

3 Σεπτεμβρίου 2011

Τα SOS πριν από το πρώτο κουδούνι

Η σωστή προετοιμασία του παιδιού είναι το «κλειδί» για την καλή
προσαρμογή του στο σχο­λεί­ο και μια επιτυχημένη σχολική χρονιά

Η καθηγήτρια Παιδιατρικής

Το παιδί πρέπει να είναι πανέτοιμο τουλάχιστον δύο εικοσιτετράωρα πριν χτυπήσει το σχο­λι­κό κου­δούνι. Αυτό τονίζει η επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Πό­πη Αναστα­σέα-Βλάχου και εξηγεί: «Εάν είστε ακόμη σε διακοπές, θα πρέπει να ε­πι­στρέ­ψε­τε λίγες μέρες νω­ρίτερα και όχι την προηγουμένη της έναρξης του σχολείου. Επίσης, θα πρέ­πει να αρχίσετε σιγά σι­γά να προσαρμόζετε τα ωράρια ύπνου του παιδιού σε εκείνα της σχο­λι­κής χρονιάς, π.χ. πηγαίνο­ντάς το στο κρεβάτι μία ώρα πιο νωρίς κάθε βράδυ».

Παράλληλα, θα πρέπει να ασχοληθείτε έγκαιρα με τις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις. «Να ε­λέγ­ξε­τε το βιβλιάριο του παιδιού για να δείτε ποια εμβόλια πρέπει να κάνει», συνιστά η κ. Βλά­χου. «Εάν το παιδί πηγαίνει για πρώτη φορά στο σχολείο, πρέπει να το πάτε στους ει­δι­κούς γιατρούς για τον έλεγχο της όρασης και της ακοής του. Εάν πρόκειται να ασχοληθεί με κά­ποιο άθλημα, είναι ανα­γκαία και η καρδιολογική εξέταση».

Μην ξεχνάτε ποτέ πόσο σημαντικό είναι για την καλή απόδοση ένα καλό πρωινό. Πρέπει να πε­ρι­λαμ­βά­νει γάλα, γιαούρτι ή τυρί, ψωμί με μέλι ή σπιτική μαρμελάδα και φρέσκο χυμό ή φρού­το.

Η καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας

«Οι γονείς πρέπει πρώτα απ’ όλα να βοηθήσουν τα παιδιά να οργανωθούν για το σχολείο ό­χι μόνο την πρώτη μέρα αλλά τον πρώτο καιρό», τονίζει η καθηγήτρια Σχολικής Ψυ­χο­λο­γί­ας του Πανεπι­στημίου Αθηνών Φρόσω Μόττη-Στεφανίδη. «Από τη σχολική τσάντα (που είναι ση­μα­ντι­κό κομμάτι αυτής της οργάνωσης) έως τη μελέτη στο σπίτι. Ένα δυο μήνες μετά την έ­ναρ­ξη της χρονιάς πρέπει να επισκεφθούν το σχολείο για να ενημερωθούν για το παιδί, αλ­λά και να βοηθήσουν τον δάσκαλο να το καταλάβει. Καλό είναι επίσης να προσκαλέσουν ύ­στε­ρα από μια δυο βδομάδες μερικά παιδιά από το σχολείο στο σπίτι, ώστε να υπάρχει μια κοι­νω­νι­κή αλληλεπίδραση. Τέλος, είναι απαραίτητο να βρίσκεται όλη η οικογένεια μαζί στο σπί­τι μια φορά την ημέρα για ένα γεύμα, κατά τη διάρκεια του οποίου οι γονείς θα ακούν το παι­δί για τη ζωή του στο σχολείο, ώστε να βρίσκουν λύσεις στα προβλήματα προτού αυτά ε­δραι­ω­θούν».

Τα λάθη που κάνουν συνήθως οι γονείς, όπως επισημαίνει η κ. Μόττη, είναι τα εξής:
● Πιέζουν το παιδί να ανταποκριθεί αμέσως στις υποχρεώσεις του στο σχολείο, ενώ χρει­ά­ζε­ται μια σταδιακή προσαρμογή.
● Δεν καταλαβαίνουν ότι κάθε παιδί είναι διαφορετικό και ότι η βοήθεια που χρειάζεται να του δώ­σουν είναι ανάλογη με την ηλικία, την προσωπικότητα και τις προηγούμενες εμπειρίες του.

Οι συμβουλές της Αμερικανικής Εταιρείας Παιδιατρικής

Η πρώτη μέρα
Για να κάνετε ευκολότερη την πρώτη μέρα στο σχολείο, θυμίστε στο παιδί σας ότι δεν είναι ο μό­νος μαθητής που θα αισθάνεται λίγο δύσκολα.
● Τονίστε του τις θετικές όψεις της έναρξης του σχολείου, όπως π.χ. ότι θα δει όλους τους πα­λιούς του φίλους και θα συναντήσει καινούργιους. Ανανεώστε τις θετικές μνήμες πα­λαι­ό­τε­ρων ετών στο σχολείο ή στο νηπιαγωγείο.
● Αναζητήστε ένα άλλο παιδί από τη γειτονιά που πάει στο ίδιο σχολείο, για να πάνε μαζί.
● Περπατήστε μαζί του ή πηγαίνετέ το την πρώτη μέρα ώς το σχολείο με το αυτοκίνητο, εάν αι­σθά­νε­στε ότι το παιδί το θέλει.

Η σωστή τσάντα
● Διαλέξτε μια τσάντα πλάτης με φαρδείς και παχείς ιμάντες ώμου.
● Βοηθήστε το παιδί να οργανώσει το γέμισμα της τσάντας χρησιμοποιώντας όλα τα δι­α­με­ρί­σμα­τά της. Μάθετέ του να βάζει τα βαριά βιβλία πιο κοντά στο κέντρο της πλάτης.
● Η τσάντα δεν πρέπει να ζυγίζει ποτέ παραπάνω από το 10%-20% του σωματικού βάρους του.
● Μάθετε στο παιδί να χρησιμοποιεί πάντα και τους δύο ιμάντες ώμου (η ανάρτηση από τον έ­ναν ώ­μο κουράζει τους μυς).
● Αν το παιδί μεταφέρει πολλά βιβλία, αγοράστε του μια τσάντα πλάτης με ροδάκια, εφόσον το σχολείο το επιτρέπει.

Στον δρόμο προς το σχολείο
● Αν το σχολικό λεωφορείο έχει ζώνες ασφαλείας, βεβαιωθείτε ότι το παιδί τις χρησιμοποιεί πά­ντα. Αν δεν έχει, ζητήστε από το σχολείο να φροντίσει για την τοποθέτησή τους.
● Μάθετε στο παιδί να περιμένει να σταματήσει το σχολικό πριν το πλησιάσει, καθώς και να μην κι­νείται γύρω από το λεωφορείο.
● Βεβαιωθείτε ότι το σχολικό παίρνει το παιδί από μέρος με ασφαλή πρόσβαση, τόσο στο σπί­τι όσο και στο σχολείο.
● Εάν πηγαίνετε το παιδί στο σχολείο με το αυτοκίνητό σας, φροντίστε να φορά πάντα ζώνη α­σφα­λεί­ας κατάλληλη για την ηλικία του.
● Εάν το παιδί είναι μεγάλο και πηγαίνει με τα πόδια, βρείτε την πιο ασφαλή διαδρομή και θυ­μί­στε του να περιμένει πάντα να αδειάζει ο δρόμος από αυτοκίνητα πριν τον περάσει.

Οι συνήθειες μελέτης
● Δημιουργήστε στο σπίτι περιβάλλον ευνοϊκό για μελέτη, χωρίς θόρυβο, λογομαχίες κ.ά.
● Διαμορφώστε (τουλάχιστον για τους μεγαλύτερους μαθητές) έναν μόνιμο χώρο μελέτης στο δω­μά­τι­ό τους ή σε άλλο ήσυχο μέρος του σπιτιού.
● Να βάζετε ως κανόνα ότι η τηλεόραση δεν πρέπει να είναι ποτέ ανοικτή κατά την ώρα της με­λέ­της.
● Προσπαθήστε να είστε διαθέσιμοι για να απαντάτε στις ερωτήσεις τους και να προσφέρετε βοή­θει­α· ποτέ όμως μην κάνετε τη δουλειά τους.

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (01.09.2011) / Μαίρη Κατσανοπούλου

2 Σεπτεμβρίου 2011

«Ο Κανόνας του Εσώρουχου» (4)

Όλοι μαζί για τον Κίκο!

Ο Κίκο είναι κάθε μικρό παιδί που χρειάζεται την προστασία των μεγάλων για να με­γα­λώ­σει ο­μα­λά, να γνωρίσει τις ομορφιές της ζωής και να αναπτύξει στο έπακρο τις ι­κα­νό­τη­τες και τις ι­δι­αί­τε­ρες κλίσεις του.

Ένα ευαίσθητο ιστολόγιο, «Το χαμομηλάκι», οπτικοποίησε τη μικρή ιστορία που πα­ρου­σι­ά­σα­με προ καιρού και έφτιαξε ένα πολύ ωραίο, τρυφερό βιντεάκι. Ευαίσθητοι, ε­πί­σης, συ­μπο­λί­τες, που νοιά­ζονται για τον Κίκο, αναπαρήγαγαν τη σχετική ανάρτηση, δι­α­δί­δο­ντας το μή­νυ­μά της.

Για τη συνεργασία αυτή νιώθω πολλά, αλλά θα γράψω μόνο τούτο: Για τα χα­μο­μη­λά­κια τα κά­νου­με όλα!


1 Σεπτεμβρίου 2011

Να σπάσουμε την αλυσίδα

Από τη Συμβουλευτική Επιτροπή για την Πρόλη-
ψη και Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια

Ο πατέρας του Κώστα ήταν αρχιτέκτονας και δεν τον άφηνε να πηγαίνει στους χώρους οι­κο­δο­μής, γιατί ήταν επικίνδυνο. Ο Κώστας όμως, ως περίεργο πιτσιρίκι που ήταν, πήγε. Ο πα­τέ­ρας του δού­λευε κάπου εκεί κοντά και φυσικά τον είδε. Ο Κώστας θυμάται εκείνη την η­μέ­ρα σαν να ήταν χτες! Ο πατέρας του δεν είπε λέξη. Απλά, τον άρπαξε από τα μαλλιά κι άρ­χι­σε να τον στριφογυρίζει με μανία. Ήθελε με αυτόν τον τρόπο να τονίσει στον γιο του πόσο ε­πι­κίν­δυ­νο ήταν αυτό που έκανε, ώ­στε να μην το ξανακάνει στο μέλλον.

Κάθε αναφορά για μαλλιά ήταν αρκετή για να θυμίζει στον Κώστα τις απέραντες φορές που ο πα­τέρας του τον είχε τραβήξει από τα μαλλιά, το κοκκίνισμα του προσώπου του και την καρ­διά του, που κάθε φορά έχανε τον χτύπο της. Μετά απ’ αυτό ο πατέρας του τον έστελνε για τιμωρία στο δωμάτιό του. Ο Κώστας θυμάται να κάθεται εκεί με τις ώρες, να κοιτάζει το τα­βά­νι και να υπόσχε­ται στον εαυτό του ξανά και ξανά πως δε θα αρπάξει ποτέ από τα μαλ­λιά τα δικά του παιδιά όταν ο ίδιος κάποτε γίνει πατέρας!

Το «κάποτε» ήρθε, μόνο που τώρα, στην ενηλικίωσή του, ο Κώστας σκέφτεται ότι δεν ήταν και τό­σο φοβερή η τιμωρία του πατέρα του σε τελική ανάλυση. Τώρα μπορεί να καταλάβει την αγωνία και τον θυμό του πατέρα του, που τον ανάγκαζε να συμπεριφέρεται βίαια όταν η πε­ρί­πτω­ση το α­παιτούσε. «Δεν έκανε δα και μεγάλο κακό», σκέφτεται ο Κώστας.

Κάποιος βέβαια θα μπορούσε να τον ρωτήσει τι καλό του έκανε. Γιατί, κάθε φορά που ο πα­τέ­ρας του τον πονούσε επειδή είχε κάνει κάτι λάθος, ο Κώστας μπορεί να σταματούσε αυτό το «λάθος», αλλά μόνο για εκείνη τη συγκεκριμένη φορά. Μακροπρόθεσμα, ο πατέρας του Κώ­στα δεν παρείχε καμία βοήθεια ή καθοδήγηση στο παιδί του, αφού ο Κώστας συνέχιζε να κά­νει «λάθη» και ο πατέ­ρας του συνέχιζε να τον «διορθώνει», αρπάζοντάς τον από τα μαλλιά ξα­νά και ξανά και ξανά...

Υπήρχε περίπτωση ο πατέρας του Κώστα να τραβούσε τα μαλλιά ενός ενηλίκου, όπως έ­κα­νε με τον γιο του; Σίγουρα όχι, γιατί θα ήταν εξευτελιστικό τόσο για τον ίδιο όσο και για το άλ­λο άτομο. Με το να τραβά όμως τα μαλλιά του Κώστα, έδειχνε στο παιδί του ότι δεν το υ­πο­λό­γι­ζε ως άνθρωπο. Ότι τον έβλεπε σαν ένα αντικείμενο που μπορούσε να του συ­μπε­ρι­φέ­ρε­ται όπως εκείνος ήθελε. Αντί ο πατέρας του Κώστα να καθίσει και να συζητήσει το πρό­βλη­μα με το παιδί του, με εκτίμηση και σεβασμό, με την πράξη του αυτή γύριζε την πλά­τη στον γιο του, αγνοώντας τις ανάγκες που μπορεί να είχε.


Ο Κώστας τώρα που μεγάλωσε μπορεί να σκέφτεται ό,τι θέλει. Το ερώτημα όμως είναι κατά πό­σο αυτή η συμπεριφορά του πατέρα του τον έχει επηρεάσει συναισθηματικά. Αλήθεια, τι μή­νυ­μα δί­νουν οι γονείς τραβώντας τα μαλλιά των παιδιών τους; Ότι δεν επιτρέπεται να πη­γαί­νουν κοντά στις οικοδομές; Όχι φυσικά! Τα διδάσκουν ξεκάθαρα πως είναι σωστό να πο­νάς κάποιον που έχει κάνει λάθος.

Τις προάλλες ο Κώστας είδε τον δικό του γιο, τον Άγγελο, να οδηγεί το ποδήλατό του χωρίς κρά­νος και να ’χει διπλοκαβάλα έναν συμμαθητή του. Ο Κώστας θύμωσε, γιατί ε­πα­νει­λημ­μέ­να εί­χε πει στον Άγγελο να μην οδηγεί χωρίς κράνος και διπλοκαβάλα. Έτσι, με το που τον α­ντί­κρι­σε, του έδωσε έ­να γερό χαστούκι από πίσω, θέλοντας να του τονίσει με αυτόν τον τρό­πο πό­σο επικίνδυνο ήταν αυ­τό που έκανε. Το βράδυ, βέβαια, ο Κώστας έστειλε τον Άγ­γε­λο για τι­μω­ρί­α στο δωμάτιό του. Ο κα­θένας μπορεί να συμπεράνει με ευκολία πως ο μικρός κα­θό­ταν στο δωμάτιό του με τις ώρες, κοιτά­ζοντας το ταβάνι και υποσχόμενος στον εαυτό του ξα­νά και ξανά πως δε θα χαστουκίσει ποτέ τα δι­κά του παιδιά όταν ο ίδιος κάποτε γίνει πα­τέ­ρας.

Κάποιος μπορεί να ελπίζει πως μια μέρα ο Άγγελος θα ξεπεράσει το συναίσθημα της τα­πεί­νω­σης που του προκαλεί ο πατέρας του με το να τον χαστουκίζει. Κάποιος μπορεί ε­πί­σης να ελ­πί­ζει ότι ο Άγγελος δε θα μιμηθεί το πρότυπο συμπεριφοράς του πατέρα του.

Ο πατέρας του Άγγελου δεν είναι κακό άτομο. Το λάθος που κάνει είναι ότι για να πει­θαρ­χή­σει το παιδί του χρησιμοποιεί την ίδια βίαιη συμπεριφορά που χρησιμοποιούσε ο πατέρας του πολλά χρό­νια πριν. Θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι μπορεί να είναι ένας καλός πα­τέ­ρας χωρίς να μιμείται το πρότυπο του δικού του.

Το να υιοθετήσουμε μια συμπεριφορά διαφορετική από αυτήν με την οποία έχουμε α­να­τρα­φεί για χρόνια είναι κάτι πολύ δύσκολο αλλά όχι και ακατόρθωτο. Είναι σημαντικό ένα κακό πρό­τυ­πο συ­μπεριφοράς να σταματά, για να μην περάσει ως κληρονομιά στα παιδιά μας. Για­τί μια τέτοια παρα­καταθήκη μόνο πόνο και δυστυχία μπορεί να προσφέρει.

Αυτή η ιστορία είναι αφιερωμένη σε όλους εκείνους τους γονείς που βίωσαν την ίδια τραυ­μα­τι­κή ε­μπειρία όταν ήταν παιδιά με την ευχή να σπάσουν την αλυσίδα του πόνου...

Το δικαίωμα στην εκπαίδευση

Από τον Συνήγορο του Πολίτη

Ο Συνήγορος του Πολίτη επισημαίνει ότι το δικαίωμα στην εκπαίδευση, όπως κατοχυρώνεται α­πό το Σύνταγμα, τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού και τη λοιπή εθνική νο­μο­θε­σί­α, αφορά όλους ανεξαιρέτως τους ανηλίκους που ζουν στη χώρα. Το δικαίωμα στην εκ­παί­δευ­ση εξειδικεύεται σε επί μέρους δικαιώματα, που πρέπει να είναι σε γνώση των μα­θη­τών, των γονέων και των εκπαι­δευτικών. Η εξασφάλιση ποιοτικής εκπαίδευσης για όλους, άλ­λω­στε, αποτελεί την καλύτερη επέν­δυση για το μέλλον μιας κοινωνίας.

Το δικαίωμα στην εκπαίδευση μεταξύ άλλων περιλαμβάνει:

1. Δικαίωμα εγγραφής και φοίτησης. Κάθε παιδί δικαιούται να εγγράφεται στο σχολείο και να παρακολουθεί τα διδασκόμενα μαθήματα. Στο σχολείο γίνονται δεκτά και τα παιδιά που οι γο­νείς τους δεν έχουν νόμιμη διαμονή στη χώρα, καθώς και αυτά που δε διαθέτουν νόμιμα δι­και­ο­λο­γη­τι­κά, αρκεί να έχουν εμβολιασθεί και οι γονείς ή οι κηδεμόνες τους να υποβάλουν υ­πεύ­θυ­νη δήλωση για τα στοιχεία τους. Μέχρι την ηλικία των 16 χρόνων και έως την τρίτη τά­ξη του γυμνασίου οι γονείς έχουν υποχρέωση να στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο, ει­δάλ­λως διαπράττουν ποινικό αδίκημα. Τα σχολεία πρέπει να παίρνουν άμεσα και ουσιαστικά μέ­τρα για να αποτρέπουν την εγκατάλειψη και να ενθαρρύνουν τη συνέχιση των σπουδών α­πό τους μαθητές.

2. Δικαίωμα διευκόλυνσης στην πρόσβαση. Τα παιδιά που μένουν μακριά από το σχολείο πρέ­πει να διευκολύνονται από τη νομαρχία ή τον δήμο της περιοχής τους για να πηγαίνουν στη σχολική μο­νάδα που βρίσκεται πιο κοντά στην κατοικία τους. Το μέτρο αυτό ισχύει και για τα παιδιά που μέ­νουν σε καταυλισμούς ή απομονωμένους οικισμούς.

3. Δικαίωμα μη διάκρισης. Κανένα παιδί δεν πρέπει να γίνεται αντικείμενο διάκρισης στο σχο­λεί­ο για το φύλο, τη φυλή, την εθνικότητα, την καταγωγή, τις θρησκευτικές του πε­ποι­θή­σεις ή την κα­τάσταση της υγείας του.

4. Δικαίωμα ποιότητας σπουδών. Η δωρεάν εκπαίδευση για όλα τα παιδιά πρέπει να συν­δυ­ά­ζε­ται με κατάλληλες σχολικές εγκαταστάσεις, έγκαιρο διορισμό επαρκούς αριθμού εκ­παι­δευ­τι­κών, παρο­χή σχολικών βοηθημάτων και διεξαγωγή των μαθημάτων σύμφωνα με το ε­γκε­κρι­μέ­νο εκπαιδευτικό πρόγραμμα.

5. Δικαίωμα υγιεινής και ασφάλειας. Οι σχολικοί χώροι πρέπει να παρέχουν ασφάλεια και να πληρούν τους όρους υγιεινής, με τακτική καθαριότητα και αποτροπή περιβαλλοντικών ε­πι­πτώ­σε­ων στην υγεία των μαθητών.

6. Δικαίωμα εξειδικευμένης εκπαίδευσης. Οι μαθητές που δε μιλούν την ελληνική γλώσσα πρέ­πει να διευκολύνονται με τη λειτουργία τάξεων υποδοχής και υποστηρικτικών μαθημάτων με ειδικά σχο­λικά εγχειρίδια, ενώ τα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες πρέπει να α­ξι­ο­λο­γού­νται από τα αρμόδια κέντρα (ΚΔΑΥ) και να έχουν κατάλληλη στήριξη και δυ­να­τό­τη­τα συμ­με­το­χής στην εκπαί­δευση σύμφωνα με τις κλίσεις και τις ικανότητές τους.

7. Δικαίωμα σεβασμού της προσωπικότητας και της αξιοπρέπειας. Κάθε μαθητής και μα­θή­τρι­α πρέπει να αντιμετωπίζεται με σεβασμό, ως αυτόνομη προσωπικότητα που έχει δι­και­ώ­μα­τα και δυ­νατότητες. Η εφαρμογή της σχολικής πειθαρχίας πρέπει να γίνεται με τρό­πο που σέβεται την αν­θρώπινη αξιοπρέπεια, εξαντλώντας τα παιδαγωγικά μέσα σωφρονισμού, και αποφεύγοντας τον στιγματισμό και τη διαπόμπευση.

8. Δικαίωμα έκφρασης απόψεων και διαλόγου. Οι μαθητές έχουν δικαίωμα έκφρασης των α­πό­­ψε­ών τους ατομικά και συλλογικά. Ο διάλογος και η συμμετοχή των παιδιών στη λήψη α­πο­φά­σε­ων για ζητήματα που τα αφορούν πρέπει να είναι βασικό συστατικό της εκ­παι­δευ­τι­κής διαδικασίας.

9. Δικαίωμα ενημέρωσης, κατανόησης και στήριξης. Το σχολείο έχει υποχρέωση να ε­νη­με­ρώ­νει τους μαθητές για τα δικαιώματά τους και να καταβάλλει προσπάθειες για να κα­τα­νοή­σει τα προ­βλήματα που τυχόν αντιμετωπίζουν, δίνοντάς τους την κατάλληλη στήριξη και συν­δέ­ο­ντάς τους με τις ειδικές υπηρεσίες της κοινότητας, όπου υπάρχουν, ώστε να α­ντι­με­τω­πί­ζουν τις δύσκολες κατα­στάσεις με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

10. Δικαίωμα προστασίας από τη βία. Οι μαθητές πρέπει να προστατεύονται από κάθε μορ­φής βία και προσβλητική συμπεριφορά, όπως αντίστοιχα και οι εκπαιδευτικοί, ώστε να μπο­ρούν να προ­σφέρουν απρόσκοπτα το παιδαγωγικό τους έργο.

11. Δικαίωμα ενημέρωσης των γονέων. Οι γονείς και κηδεμόνες των μαθητών έχουν δι­καί­ω­μα τα­κτικής ενημέρωσης για την πρόοδο των παιδιών τους.

12. Δικαίωμα απονομής τίτλων σπουδών. Κάθε μαθητής που ολοκληρώνει τον κύκλο σπου­δών στον οποίο έχει εγγραφεί, εφόσον προάγεται, δικαιούται να λαμβάνει τους α­ντί­στοι­χους τίτλους σπουδών.

ΠΗΓΗ: www.synigoros.gr (08.09.2005)