5 Αυγούστου 2011

Πειθαρχία: ορισμοί και διευκρινίσεις

(M.Sc. παιδοψυχολογίας)

Η πειθαρχία ορίζεται ως η υποταγή σε ανωτέρους (Λεξικό Μπαμπινιώτη, 1998). Πα­ρου­σι­ά­ζε­ται με δύο μορφές:
1. Εσωτερική πειθαρχία (ενσυνείδητη): η υπακοή σε αρχές και κανόνες με τη θέληση του α­τό­μου.
2. Εξωτερική πειθαρχία: η υπακοή που επιβάλλεται λόγω φόβου.

Αν τελικά θέλουμε να χρησιμοποιούμε τον όρο πειθαρχία, ας έχουμε στο μυαλό μας την ε­σω­τε­ρι­κή.

Σχετικές έννοιες

Άλλες έννοιες που σχετίζονται με την πειθαρχία είναι η φυσική συνέπεια, η λογική συνέπεια και η τιμωρία.
Φυσική συνέπεια. Είναι το φυσικό επακόλουθο μιας ενέργειας: «Δε θα πάρω το κολατσιό μου μαζί, επομένως θα πεινάσω».
Λογική συνέπεια. Είναι το επακόλουθο που προγραμματίζει ο γονιός ως συνέπεια σε ένα ό­ρι­ο ή κανόνα, ο οποίος δεν τηρείται: «Δεν έκλεισα την τηλεόραση την ώρα που είχε συμ­φω­νη­θεί και γι’ αυτό δε θα δω καθόλου τηλεόραση την επόμενη μέρα».
Τιμωρία. Είναι δύναμη εξουσίας και επιβάλλεται χωρίς υπαρκτούς λόγους πάντα. Πολλές φο­ρές εμπεριέχει βία (σωματική ή λεκτική). Εξίσου επίπονη είναι για τα παιδιά και η πα­ρα­μέ­λη­ση.

Η συνέπεια (φυσική ή λογική)

● Η συνέπεια, πάνω απ’ όλα, εμπεριέχει σεβασμό και αναγνωρίζει τα δικαιώματα του παι­διού.
● Το παιδί υπακούει σε κανόνες και αρχές, ενώ ταυτόχρονα σέβεται τον γονιό του. Είναι η πε­ρί­πτω­ση που λέμε ότι ο σεβασμός δεν επιβάλλεται, αλλά εμπνέεται.
● Η συνέπεια δίνει στο παιδί την ευκαιρία να επιλέξει: «Αν δε διαβάσεις, θα έχεις λιγότερο χρό­νο για παιχνίδι. Διάλεξε!»
● Η συνέπεια δεν κατηγορεί το παιδί, καθώς είναι απρόσωπη. Σημασία έχει η πράξη: «Η ε­πί­θε­ση σε συμμαθητή είναι κάτι που μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όπως...» (αντί: «Εί­σαι α­πα­ρά­δε­κτος που...»)
● Η συνέπεια στηρίζεται στην καλή θέληση και των δύο πλευρών.
● Η συνέπεια, για να γίνει κατανοητή από το παιδί, πρέπει να είναι άμεση. Αν δοθεί μετά από ώ­ρες ή μέρες, έχει χαθεί ο λόγος για τον οποίο επιβλήθηκε.

Η τιμωρία

● Η τιμωρία, σε αντίθεση από τη συνέπεια, είναι επιβολή εξουσίας.
● Τα παιδιά που «τρώνε» τιμωρίες σπάνια σέβονται τους γονείς τους και όσο μεγαλώνουν μπαί­νουν στη διαδικασία λεκτικής ή κάποιες φορές και σωματικής έριδας!
● Η τιμωρία αφορά κάτι που έγινε στο παρελθόν («Μείνε στο δωμάτιο, αφού προχθές είχες πά­ει α­διάβαστος στα αγγλικά») και συνήθως ικανοποιεί κάποιες ανάγκες επικράτησης του αν­θρώ­που που την επιβάλλει.
● Δύσκολα δεν υπακούει κάποιος στην τιμωρία, καθώς εμπεριέχει απειλές συναισθηματικές («Δε θα σε αγαπώ μετά!») ή υλικές («Τέρμα η σοκολάτα από σήμερα!»).
● Τέλος, η τιμωρία συνήθως είναι αυθαίρετη ή έχει μικρή σχέση με την εκάστοτε κατάσταση.

Συμπέρασμα

Με την ενσυνείδητη πειθαρχία και τη συνέπεια θα καταφέρουμε να βάλουμε σωστά όρια στα παι­διά και ταυτόχρονα να διατηρήσουμε την καλή σχέση και επικοινωνία μαζί τους.
● Ας δρούμε με καλοσύνη αλλά και σταθερότητα.
● Ας επιβάλλονται οι συνέπειες σε ρεαλιστικά πλαίσια και όχι σε πλαίσια υ­περ­προ­στα­τευ­τι­κό­τη­τας.
● Ας ξεχωρίζουμε την πράξη από το πρόσωπο που την κάνει.
● Ας μη δίνουμε πολύ χώρο στη γνώμη των άλλων (από τους πολύ κοντινούς μας, όπως ο παπ­πούς και η γιαγιά, μέχρι κάποιον πολύ μακρινό).
● Ας δώσουμε τη συνέπεια με λίγα και κατανοητά λόγια.
● Ας σχετίζεται η συνέπεια με την αρνητική συμπεριφορά.
● Ας δίνουμε εναλλακτικές.
● Ας δίνουμε στο παιδί ευκαιρίες με υπομονή και εξάσκηση.

ΠΗΓΗ: www.healthierworld.gr (22.06.2009)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου