31 Αυγούστου 2011

Κατ’ οίκον εργασίες (3)

Εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας, 2011

1. Το ζήτημα των κατ’ οίκον εργασιών διασαφηνίζεται με τις εγκυκλίους του 2003 και του 2005.

2. Οι σχολικοί σύμβουλοι, κατά τις επισκέψεις στα σχολεία ευθύνης τους, δίνουν τις κα­τάλ­λη­λες ο­δηγίες στους εκπαιδευτικούς για τις κατ’ οίκον εργασίες, λαμβάνοντας υπόψη ό­τι πρέπει να απο­φεύγεται το πλήθος των εργασιών, οι οποίες δε συμβάλλουν στην ποιοτική πρό­σλη­ψη της γνώσης, στην ανάπτυξη της κριτικής και δημιουργικής σκέψης και σίγουρα δεν υ­πο­βοη­θούν τον μαθητή στην οικοδόμηση τόσο των κατώτερων (γνώση, κατανόηση, ε­φαρ­μο­γή) ό­σο και των ανώτερων (ανάλυ­ση, σύνθεση, αξιολόγηση) βαθμίδων της γνωστικής τα­ξι­νο­μί­ας.

3. Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι οι φωτοτυπημένες εργασίες πρέπει να αποφεύγονται, δε­δο­μέ­νου ότι αυτές δε συμβάλλουν στην παροχή ποιοτικής εκπαίδευσης, στην εμβάθυνση και κρι­τι­κή διερεύνηση των γνωστικών πληροφοριών και κατ’ επέκταση στην ανάπτυξη κριτικής-δη­μι­ουρ­γι­κής σκέψης που αποτελεί και το ζητούμενο της διδακτικής διαδικασίας.

ΠΗΓΗ: Εγκύκλιος Φ.3/788/95795/Γ1/25.08.2011

Κατ’ οίκον εργασίες (2)

Εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας, 2005

Σας θέτουμε υπόψη απόσπασμα της υπ’ αριθμ. 9/2005 Πράξης του Τμήματος Πρωτοβάθμιας Εκ­παί­­δευ­σης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου με θέμα «Οδηγίες για τη χρήση των διδακτικών βι­βλί­ων και τις κατ’ οίκον εργασίες των μαθητών του Δημοτικού Σχολείου»:

Τα διδακτικά βιβλία δεν μπορεί να αντικατασταθούν από άλλα βοηθήματα, χωρίς αυτό να ση­μαί­νει ότι αποκλείονται διδακτικές πρωτοβουλίες, οι οποίες όμως πρέπει να κινούνται στη φι­λο­σο­φί­α, τις αρχές, τα περιεχόμενα και τις μεθοδολογικές υποδείξεις και προδιαγραφές των ι­σχυ­ό­ντων αναλυ­τικών προγραμμάτων (ΑΠ). Επομένως, πρωτοβουλίες για συστηματική δι­δα­σκα­λί­α της Γραμματικής και επιστροφή σε παραδοσιακές αντιλήψεις και μεθόδους για τη δι­δα­σκα­λί­α όλων των μαθημάτων γενικότερα, οι οποίες έρχονται σε αντίθεση με τη φι­λο­σο­φί­α και το πνεύμα των ΑΠ και των βιβλίων που γράφονται με βάση αυτά, πρέπει να α­πο­φεύ­γο­νται, όπως πρέπει να αποφεύγεται και η ανα­παραγωγή σε φωτοαντίγραφα α­σκή­σε­ων από βοη­θή­μα­τα που κυκλοφορούν στην ελεύθερη αγορά και η διανομή τους στους μαθητές.

Διευκρινίζεται εδώ ότι ασκήσεις συμβατές με το πνεύμα των ΑΠ και των διδακτικών βιβλίων, που λειτουργούν συμπληρωματικά προς αυτά και τις οποίες εκπονεί ο ίδιος ο εκπαιδευτικός, μπο­ρεί να δίνονται στους μαθητές, πάντα με μέτρο και χωρίς υπερβολές.

Διαφωτιστικές προς αυτή την κατεύθυνση είναι και οι οδηγίες του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου για τις κατ’ οίκον εργασίες που κοινοποιήθηκαν από τη Διεύθυνση Σπουδών του ΥΠΕΠΘ σε όλους τους σχολικούς συμβούλους και σε όλους τους εκπαιδευτικούς με την εγκύκλιο του 2003, οι οποίες συ­μπληρώνονται ως εξής:

Γλωσσικό μάθημα. Η ορθογραφία υπαγορεύεται στους μαθητές από τον εκπαιδευτικό, γι’ αυ­τό δεν είναι σκόπιμο να την αποστηθίζουν τα παιδιά στο σπίτι.

Μαθηματικά. Οφείλουμε να είμαστε ιδιαίτερα φειδωλοί με τις κατ’ οίκον εργασίες που α­να­θέ­του­με στους μα­θητές. Ενδείκνυνται όμως σε περιπτώσεις που εξυπηρετούν ειδικούς στό­χους, ό­πως α­να­κε­φα­λαι­ώ­­σεις ενοτήτων ή περαιτέρω εμπέδωση και επέκταση της ύλης.
● Οι ανατιθέμενες εν γένει εργασίες πρέπει να απαιτούν την ελάχιστη εξωτερική βοήθεια (π.χ. από γονείς) για να ολοκληρωθούν, να μην είναι χρονοβόρες και να είναι σύμφωνες με τα ΑΠ. Επιπλέον, σε περιπτώσεις που οι μαθητές εκπονούν στην τάξη σχέδια εργασίας, να εν­θαρ­ρύ­νε­ται η κατ’ οί­κον ομαδική εργασία για την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου.

Μελέτη του Περιβάλλοντος. Κατά την ανακεφαλαίωση των ενοτήτων μπορεί να ανατίθενται κατ’ οίκον εργασίες που θα βο­η­θούν τους μαθητές να οργανώνουν όσα έμαθαν (π.χ. σύν­θε­ση περίληψης, σχε­δι­α­σμός πι­νά­κων ή διαγραμμάτων με τις βασικές έννοιες της ενότητας) και / ή εργασίες που θα ο­δη­γούν σε δημιουργική ανασύσταση όσων έμαθαν ή σε κάποια δράση (π.χ. πρό­τα­ση για δη­μι­ουρ­γί­α αφίσας).
● Η κατ’ οίκον εργασία δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 15-20 λεπτά, ενώ σε καμία πε­ρί­πτω­ση δεν πρέπει να περιλαμβάνεται η απομνημόνευση κειμένων.
● Επίσης, προτείνουμε να ενθαρρύνεται η συνεργασία ομάδας μαθητών κατ’ οίκον, ε­φό­σον συ­­ναι­νούν οι γονείς και το επιτρέπουν οι συνθήκες. Αυτή η συνεργασία μπορεί να ε­φαρ­μό­ζε­ται κατά την εκπόνηση σχεδίων εργασίας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο δίνεται η ευκαιρία στους μα­θη­τές να συνε­χίσουν και εκτός σχολείου την από κοινού εμβάθυνση και κριτική διερεύνηση ε­νός θέματος.

Φυσικά. Δεν κρίνεται σκόπιμο να δίνονται πρόσθετες εργασίες για το σπίτι πέρα από αυτές που προ­τεί­νο­­νται στο βιβλίο του μαθητή και στο βιβλίο του εκπαιδευτικού.

Ιστορία, Γεωγραφία, Θρησκευτικά. Ισχύουν αυτά που επισημαίνονται στα βιβλία για τον δά­σκα­λο.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή. Δεν κρίνεται σκόπιμο να δίνονται εργασίες για το σπίτι. Εν­δεί­κνυ­ται όμως, στο πλαίσιο εκ­πό­νη­σης σχεδίων εργασίας (projects), η συνεργασία των μα­θη­τών σε εξωσχολικό χρόνο, ύ­στε­ρα και από συνεννόηση των γονέων.

Αισθητική Αγωγή. Δεν κρίνεται σκόπιμο να δίνονται συγκεκριμένες εργασίες στο σπίτι. Ό­μως οι μαθητές είναι ση­μα­ντι­­κό να προτρέπονται να ασχολούνται δημιουργικά με τις καλές τέ­χνες στο σπίτι κατά τον ελεύθερο χρόνο τους.

Φυσική Αγωγή. Δεν κρίνεται σκόπιμο να δίνονται εργασίες για το σπίτι.

Η παρούσα εγκύκλιος, με ευθύνη του διευθυντή του σχολείου, να αναπαραχθεί και να δι­α­νε­μη­θεί σε όλους τους εκπαιδευτικούς και να αποτελέσει θέμα ειδικής συνεδρίασης του Συλ­λό­γου Διδασκόντων. Παρακαλούνται οι σχολικοί σύμβουλοι να συμπεριλάβουν τις κατ’ οί­κον ερ­γα­σί­ες ως θέμα εισήγη­σης στα επιμορφωτικά σεμινάρια καθώς και στις παιδαγωγικές συ­να­ντή­σεις που πραγματοποιούν.

Εφιστάται η προσοχή όλων των στελεχών της Εκπαίδευσης και των εκπαιδευτικών για την ε­φαρ­μο­γή της παρούσας εγκυκλίου.

ΠΗΓΗ: Εγκύκλιος Φ.12/342/35602/Γ1/09.05.2005

Κατ’ οίκον εργασίες (1)

Εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας, 2003

Σας θέτουμε υπόψη απόσπασμα της υπ’ αριθμ. 3/2003 πράξης του Τμήματος Πρωτοβάθμιας Εκ­παί­­δευ­σης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, το οποίο αναφέρεται στις κατ’ οίκον εργασίες, προ­κει­μέ­νου να ληφθεί υπόψη από τους εκπαιδευτικούς των δημοτικών σχολείων:

Ο χρόνος παραμονής των μαθητών στο σχολείο, σε σύγκριση με τον χρόνο παραμονής των μα­θη­τών των άλλων ευρωπαϊκών χωρών, είναι αρκετά περιορισμένος. Γι’ αυτό θα πα­ρου­σι­ά­ζε­ται η ανάγκη μερικές εργασίες, που κανονικά θα έπρεπε να γίνονται στο σχολείο, να δί­νο­νται στους μαθητές να τις εκτελέσουν στο σπίτι. Πρόκειται για τις γνωστές κατ’ οίκον ερ­γα­σί­ες, το πολυσυζητημένο και πολυπαρεξηγημένο εκπαιδευτικό θέμα, που εξακολουθεί να εί­ναι ε­πί­και­ρο και πρέπει να αντιμετω­πίζεται με ιδιαίτερη παιδαγωγική ευαισθησία και με βά­ση τις αρ­χές της διδακτικής δεοντολογίας και το δικαίωμα του γονιού να βοηθήσει και του μα­θη­τή να βοηθηθεί.

Ιδιαίτερα θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι πολλοί μαθητές παρακολουθούν και το πρό­­γραμ­μα του ολοήμερου σχολείου, το οποίο επεκτείνεται και υπόσχεται πολλά για την εκ­παί­δευ­ση και την κοινωνία. Αυτός ο πολλά υποσχόμενος θεσμός του ολοήμερου σχολείου κιν­δυ­νεύ­ει να υπονο­μευθεί από την κατάχρηση των κατ’ οίκον εργασιών. Και αυτό θα συμ­βεί αν, από κακή εκτίμηση της επιδίωξης για προετοιμασία των μαθητών για την επόμενη μέ­ρα, που είναι μια από τις βασικές επιδιώξεις του ολοήμερου σχολείου αλλά όχι η μοναδική, δο­θεί ι­δι­αί­τε­ρη έμφαση στις κατ’ οίκον εργασίες και παραμεληθεί το υπόλοιπο πρόγραμμα. Ε­πο­μέ­νως, η διαφύλαξη της φιλοσοφίας και των επιδιώξεων του ολοήμερου σχολείου, όπως αυ­τή προσ­δι­ο­ρί­ζε­ται στις επίσημες εγκυκλίους του ΥΠΕΠΘ, είναι ένας ακόμη λόγος που συ­νη­γο­ρεί στον εξορθολογισμό των κατ’ οίκον εργασιών, ώ­στε να ολοκληρώνονται μέσα στο χρο­νι­κό διάστημα που διατίθεται γι’ αυτές και όχι να λειτουργούν εις βάρος των άλλων α­ντι­κει­μέ­νων και δραστηριοτήτων του ολοήμερου σχολείου, ούτε και να μέ­νουν για το σπίτι.

Στον εξορθολογισμό των κατ’ οίκον εργασιών συμβάλλει αποφασιστικά η ποιότητα και η σω­στή προετοιμασία τους. Οι εργασίες που ίσως είναι απαραίτητο να ανατίθενται ως κατ’ οί­κον ερ­γα­­σί­ες πρέπει να έχουν τα εξής γνωρίσματα:
● Να μην είναι απλές αντιγραφές (από εγκυκλοπαίδειες κτλ.) και απομνημονεύσεις.
● Να είναι δυνατόν να εκτελεστούν από τα παιδιά χωρίς βοήθεια των γονιών. Γι’ αυτό κρί­νε­ται σκόπιμο να εξατομικεύονται όσο είναι δυνατόν.
● Να τις έχει προετοιμάσει ο δάσκαλος, σταθμίζοντας και τη δυσκολία και τη διάρκειά τους, με βάση τον μέσο μαθητή.
● Να μην περιέχουν δυσκολίες άλλες εκτός από ό,τι συγκεκριμένο προβλέπεται κάθε φορά να ε­λεγχθεί.
● Να δίνονται έπειτα από συζήτηση με τους μαθητές, ώστε να διευκρινίζονται οι δυ­σκο­λί­ες τους και να εξασφαλίζεται η συγκατάθεσή τους.
● Να μη δίνονται ως τιμωρίες.
● Να είναι δυνατή η παρακολούθηση και η διόρθωσή τους από τον δάσκαλο και να μη δί­νο­νται ό­ταν δεν πρόκειται να ελεγχθούν.
● Να είναι απαραίτητες για την απόκτηση μιας δεξιότητας.
● Να συμβάλλουν στην προετοιμασία της επόμενης ενότητας, χωρίς αυτό να γίνεται κατά σύ­στη­μα και υποχρεωτικά.
● Στην περίπτωση εργασιών και ασκήσεων που περιέχονται στα βιβλία να μην απαιτείται α­ντι­­γρα­φή των εκφωνήσεών τους στο τετράδιο.
● Να μην απαιτείται γραπτή εκτέλεση εργασιών που μπορούν να γίνουν με ευκολότερο και οι­κο­­νο­μι­κό­τε­ρο τρόπο (όπως είναι π.χ. η επισήμανση στοιχείων πάνω στο κείμενο με ση­μά­δια και η προφορική τους ανακοίνωση).
● Να μη δίνονται εργασίες τεχνικής φύσεως (χάρτες, κατασκευές κτλ.), αν προηγουμένως ο δά­­σκα­λος δεν έχει δείξει στους μαθητές πώς γίνονται και δεν τους έχει ασκήσει μέσα στην τά­ξη.
● Να μη δίνονται για τις ημέρες αργίας του σχολείου περισσότερες εργασίες από όσες τις άλ­­λες μέρες.
● Η εκτέλεσή τους για όλα τα μαθήματα να μην απαιτεί περισσότερα από περίπου 30΄ για τις Α΄ και Β΄ τάξεις, 40΄ για τις Γ΄ και Δ΄ τάξεις και 60΄ για τις Ε΄ και ΣΤ΄ τάξεις.

Ειδικότερα, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και τα εξής:

● Καταρχήν, όλες οι εργασίες πρέπει να κινούνται στις αρχές και τη φιλοσοφία του Δι­α­θε­μα­τι­κού Ενιαίου Πλαισίου Προγραμμάτων Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) και του Αναλυτικού Προ­γράμ­μα­τος Σπου­δών (ΑΠΣ) και τις Συμπληρωματικές Οδηγίες του Π.Ι. για όλα τα μαθήματα.
● Για το γλωσσικό μάθημα, εκτός από αυτά που αναφέρονται στο βιβλίο δασκάλου, οι μα­θη­τές των μικρότερων τάξεων (Α΄ και Β΄), για περισσότερη άσκηση στη γραφή, αντιγράφουν σε χω­ρι­στό τε­τράδιο το κείμενο της άσκησης «Γράφω και μαθαίνω» των βιβλίων «Η γλώσσα μου».
● Οι μαθητές των μεγαλύτερων τάξεων σε τετράδιο εργασιών για το γλωσσικό μάθημα μπο­ρούν, για παράδειγμα, να συμπληρώνουν ασκήσεις που συμβάλλουν στον εμπλουτισμό του λε­ξι­λο­γί­ου τους και συγκεκριμένα ασκήσεις που τα βοηθούν να «συλλαμβάνουν» τη σημασία των λέξεων με ό­λους τους δυνατούς τρόπους (σύνδεση των λέξεων με τα πράγματα, συμ­φρα­ζό­με­να, κυριολεκτική και μεταφορική χρήση, παραγωγή και σύνθεση, περιφράσεις, ι­δι­ω­τι­σμούς και ιδιωματισμούς, συ­σχέτιση συνωνύμων και αντιθέτων, σχήματα λόγου κτλ.). Γι’ αυ­τές τις δραστηριότητες χρήσιμο εί­ναι οι μαθητές να συμβουλεύονται κατάλληλα λεξικά: ορ­θο­γρα­φι­κά, σημασιολογικά, συνωνύμων κ.ά.
● Στο ίδιο τετράδιο συνθέτουν περιληπτικά κείμενα από το μάθημα της γλώσσας ή και από άλ­λα μαθήματα, με την προϋπόθεση ότι έχουν διδαχθεί στην τάξη τους συστηματικά να ε­πι­ση­μαί­νουν τα ουσιώδη μέσα σε μια πρόταση ή μια παράγραφο, παραλείποντας τα μη ου­σι­ώ­δη, καθώς επίσης και να πυκνώνουν μια πρόταση, μια παράγραφο, ένα κείμενο. Εάν δεν έ­χουν ασκηθεί οι μαθητές σε πα­ρόμοιες δραστηριότητες, δε θα μπορέσουν να συν­θέ­σουν μια ι­κα­νο­ποι­η­τι­κή περίληψη, γι’ αυτό και δεν πρέπει να τους το απαιτούμε.
● Σε καμία περίπτωση δεν αναθέτουμε ως κατ’ οίκον εργασίες ασκήσεις παραγωγής λό­γου («Σκέφτομαι και γράφω»), ασκήσεις τεχνολόγησης και χρονικών αντικαταστάσεων.
● Αυτά που τονίστηκαν πιο πάνω για το γλωσσικό μάθημα ισχύουν και για τα άλλα μα­θή­μα­τα. Πρέ­πει δηλαδή, αν κριθεί απαραίτητο να δοθούν για το σπίτι εργασίες, αυτές να κι­νού­νται στις αρχές και τη φιλοσοφία του ΔΕΠΠΣ και του ΑΠΣ και των Συμπληρωματικών Ο­δη­γι­ών του Π.Ι. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι για το μάθημα της Ιστορίας τα παιδιά με­λε­τούν μια δυο φο­ρές τη συγκεκριμένη ε­νότητα, εντοπίζουν τα κυριότερα σημεία και τις νέες έννοιες που πι­θα­νόν διδάχθηκαν, ώστε να είναι σε θέση να αποδίδουν το περιεχόμενο της ενότητας, χω­ρίς να υποχρεώνονται να αποστηθίσουν ούτε το βασικό κείμενο ούτε τα συνοδευτικά κείμενα. Εν­δε­χο­μέ­νως να χρειαστεί να συμπληρώσουν στο τετράδιο εργασιών, που προβλέπεται να τους μοιραστεί από τον ΟΕΔΒ, ένα ανακεφαλαιωτικό κεί­μενο, αν αυτό βέβαια δεν έγινε στο σχο­λεί­ο.

Εννοείται ότι σε καμία περίπτωση δεν αναθέτουμε στους μαθητές να αντιγράφουν πρόσθετες πλη­­ρο­φο­ρί­ες από βιβλία και εγκυκλοπαίδειες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορούν να α­να­τρέ­χουν σε πηγές για να ερευνήσουν κάποια θέματα και να τα αποδώσουν γραπτά με δη­μι­ουρ­γι­κό συνθετικό τρόπο (σύντομο δοκίμιο).

Τέλος, θα πρέπει να υπογραμμισθεί ότι στον εξορθολογισμό των κατ’ οίκον εργασιών συμ­βάλ­­λουν η συστηματική ενημέρωση των γονέων, η συνεργασία όλων των εκπαιδευτικών της σχο­λι­κής μονάδας, η συνεργασία με τον σχολικό σύμβουλο, ο σωστός προγραμματισμός, η κα­τάλ­λη­λη προε­τοιμασία και η αυστηρή τήρηση του ωραρίου.

ΠΗΓΗ: Εγκύκλιος Φ.12/428/85241/Γ1/18.08.2003

30 Αυγούστου 2011

Το βασικό τους ένστικτο

Τι είναι αυτό ανάμεσα στα πόδια του μπαμπά;
Γιατί με γαργαλάει το πουλάκι μου;

Όποιος μεγαλώνει παιδιά σίγουρα έχει έρθει αντιμέτωπος με ερωτήματα όπως αυτά: «Να α­φή­σω το παιδί να παίζει τον γιατρό;», «Επιτρέπεται να τρίβεται και να αυτοϊκανοποιείται;». Ό­πως μας δια­βεβαιώνουν οι ειδικοί, η σεξουαλικότητα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της α­να­πτυ­ξι­α­κής πορείας του παιδιού, ωστόσο δεν έχει τη μορφή με την οποία την α­ντι­λαμ­βα­νό­μα­στε εμείς οι ενήλικες. Σχε­τίζεται περισσότερο με συμπεριφορές που έχουν να κάνουν με την ταυτότητα του φύλου, το ψηλά­φισμα των γεννητικών οργάνων, την περιέργεια για το σώ­μα και τα παιχνίδια μεταξύ φίλων.

Αυτό που πραγματικά προκαλεί εντύπωση είναι πως, σύμφωνα με τους ειδικούς, η σε­ξου­α­λι­κή ανά­πτυξη συντελείται στα πέντε πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού και ό,τι συμβαίνει αυ­τή την περί­οδο έχει αποφασιστική σημασία για τον μετέπειτα έφηβο, όχι μόνο όσον αφορά τη σεξουαλική του ζωή αλλά και για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα του. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο οι χειρισμοί των γονιών σε ένα τόσο λεπτό θέμα είναι καθοριστικής σημασίας.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή:

Τα στάδια της σεξουαλικής ανάπτυξης

1. Το πρώτο στάδιο της σεξουαλικής ανάπτυξης είναι κατά τον Φρόιντ το «στοματικό» και α­φο­ρά τα παιδιά από τη γέννησή τους μέχρι την ηλικία των δεκαοκτώ μηνών. Σε αυτήν τη φά­ση ερωτογε­νής ζώνη του παιδιού –ναι, ερωτογενής– είναι η στοματική περιοχή (πε­ρι­λαμ­βά­νει τα χείλη, τη γλώσσα και τον στοματικό βλεννογόνο). Το «αντικείμενο του πόθου» είναι η μη­τέ­ρα και το μητρικό στήθος. Αυτό που θα βοηθήσει το παιδί να αναπτυχθεί ομαλά τώρα εί­ναι μό­νο η στοργή και η αγά­πη που του προσφέρει η σχέση με τη μητέρα και το δέσιμο μαζί της.

2. Μετά τον ενάμιση χρόνο της ζωής του το παιδί περνά στο λεγόμενο «πρωκτικό» στάδιο, που ο­λοκληρώνεται στα τρία με τέσσερα χρόνια του. Τώρα η ηδονή έχει να κάνει με τον έ­λεγ­χο των σφι­γκτήρων ούρησης και αφόδευσης, τη συγκράτηση και την αποβολή των πε­ριτ­τω­μά­των –η πρώτη σημαίνει την ανυπακοή του προς το περιβάλλον, ενώ η δεύτερη τη συμ­μόρ­φω­ση.

3. Ακολουθεί το «φαλλικό» στάδιο, το οποίο διαρκεί περίπου μέχρι τα πέντε με έξι του χρό­νια, ο­πότε αρχίζει να διαμορφώνεται η ταυτότητα του φύλου και το παιδί διαπιστώνει τις δι­α­φο­ρές ανά­μεσα στα αγόρια και στα κορίτσια. Σε αυτήν τη φάση αρχίζει να ταυτίζεται με τον ο­μό­φυ­λο γονιό και να νιώθει «ερωτικά» συναισθήματα για τον ετερόφυλο. Επίσης, στρέφει την προ­σο­χή στα γεν­νητικά του όργανα και βρίσκει ικανοποίηση στην ενασχόληση με αυτά.

4. Από την ηλικία περίπου των πέντε με έξι ετών μέχρι την εφηβεία η σεξουαλική ανάπτυξη δι­α­νύ­ει τη λεγόμενη «λανθάνουσα περίοδο», οπότε το παιδί δημιουργεί ομόφυλες σχέσεις και εξιδανικεύει το φύλο του.

Από αυτά τα στάδια περνάνε όλα τα παιδιά, κορίτσια και αγόρια, άλλα νωρίτερα και άλλα αρ­γό­­τε­ρα, ανάλογα με την ωριμότητά τους. Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε πως αυτό α­πο­τε­λεί κάτι απολύτως φυσιολογικό και ο τρόπος που θα το αντιμετωπίσουμε καθορίζει σε πο­λύ μεγάλο βαθμό και τη μετέπειτα σεξουαλική συμπεριφορά του παιδιού.

Αυτοϊκανοποίηση, ένα παιχνίδι μάθησης

Όλα τα παιδιά εξερευνούν το σώμα τους και ανακαλύπτουν τις «εστίες της ηδονής», τα ση­μεί­α δη­λαδή που χαϊδεύοντάς τα νιώθουν μεγαλύτερη απόλαυση. Αυτά τα σημεία δεν είναι άλ­λα από τα γεννητικά τους όργανα, με τα οποία ασχολούνται πολύ συχνά, τα αγγίζουν και αυ­τό το άγγιγμα τούς προκαλεί ευχαρίστηση.

Η ενασχόληση αυτή αρχίζει ήδη από τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής τους. Μάλιστα, πα­ρα­τη­ρεί­ται πρώτα στα αγόρια και στη συνέχεια στα κορίτσια, πιθανότατα γιατί το πέος είναι πιο ο­ρα­τό από το αιδοίο. Σε αυτήν την ηλικία ο αυνανισμός έχει ηρεμιστικό, καταπραϋντικό α­πο­τέ­λε­σμα. Οι ειδικοί μάλιστα τονίζουν πως είναι αναγκαίο να αφήσουμε το παιδί ελεύθερο να α­να­κα­λύ­ψει το σώμα του και την ευχαρίστηση που του προκαλεί η ενασχόληση με αυτό. Ευ­τυ­χώς, αντιλήψεις όπως, για πα­ράδειγμα, ότι ο αυνανισμός μπορεί να βλάψει την υγεία α­νή­κουν στο παρελθόν. Το ενδιαφέρον του παιδιού για τα γεννητικά του όργανα σίγουρα δεν ε­πη­ρε­ά­ζει την πνευματική και σωματική του ανά­πτυξη –για την ακρίβεια, αποτελεί μέρος της. Αν οι γονείς αντιδρούν στη συνήθεια αυτή, το παιδί θα νιώσει ένοχο για κάτι που είναι πέρα για πέρα φυσιολογικό. Εάν προσπαθήσουν να καταστεί­λουν τη σεξουαλικότητά του είτε εκ­φρά­ζο­ντας αποδοκιμασία είτε τιμωρώντας το, θα επηρεαστεί αρνητικά η σεξουαλικότητα της ε­νή­λι­κης ζωής του.

Από την άλλη, όμως, καλό είναι να εξηγήσουμε στο παιδί πως τα γεννητικά όργανα κάθε αν­θρώ­που είναι μια απολύτως «προσωπική» περιοχή και, αν θέλει να τα αγγίξει, θα πρέπει να εί­ναι μόνο του, και μάλιστα στο δωμάτιό του.

Αν, ας πούμε, μια μητέρα «συλλάβει» την τρίχρονη κόρη της να «τρίβεται» στο μπράτσο του κα­να­­πέ, θα πρέπει να μην αντιδράσει έντονα και να προσπαθήσει να της αποσπάσει την προ­σο­χή ανοί­γοντας μια κουβέντα ή προτείνοντας να παίξουν μαζί ένα παιχνίδι ή να δια­βά­σουν ένα παραμύθι. Στη συνέχεια, θα πρέπει να της εξηγήσει πως είναι καλύτερο να α­σχο­λεί­ται με το σώμα της μόνη στο δωμάτιό της. Είναι σημαντικό να μη γεμίσουμε το παιδί με ε­νο­χές για κάτι που αποτελεί φυσιο­λογικό στάδιο της ανάπτυξής του. Ο αυνανισμός μπορεί να εί­ναι θέμα ταμπού για εμάς, όχι όμως για εκείνο. Δεν μπορεί να κατανοήσει ότι μας φέρνει σε δύ­σκο­λη θέση ή ότι δημιουργεί ένα «κοινω­νικό» πρόβλημα κάνοντας κάτι που απλώς του προ­κα­λεί ευχαρίστηση.

Το ζήτημα αυτό μπορεί να γίνει πρόβλημα αν φτάσει σε ακραία σημεία, αν δηλαδή, προ­κει­μέ­νου να αυτοϊκανοποιηθεί, παραμελεί συστηματικά τις υποχρεώσεις του ή αδυνατεί να συ­γκε­ντρω­θεί σε αυ­τές. Επίσης, υπάρχει θέμα αν διαπιστώσουμε ότι παίρνει τη μορφή πα­ρη­γο­ριάς σε μια ιδιαίτερα πιεστική περίοδο για εκείνο. Σε αυτές τις περιπτώσεις καλό είναι να α­πευ­θυν­θού­με σε έναν ειδικό, ο οποίος θα μας προτείνει τρόπους για να το α­ντι­με­τω­πί­σου­με.

Άλλα παιχνίδια εξερεύνησης

Πώς αντιδρούν οι ενήλικες στη θέα δυο μικρών παιδιών που παίζουν «τον γιατρό» ή «το α­ντρό­γυ­­νο»; Οι περισσότεροι γονείς ίσως πανικοβληθούν ή αισθανθούν αμηχανία. Ωστόσο, και αυτό είναι στο πλαίσιο της εξερεύνησης του σώματος και της διερεύνησης των κοι­νω­νι­κών ρόλων. Η εικόνα δύο παιδιών που παίζουν δεν έχει καμία σχέση με την εικόνα δύο ε­νη­λί­κων. Ο λόγος για τον οποίο τα παιδιά ασχολούνται με τέτοια παιχνίδια δεν αφορά την α­να­ζή­τη­ση της σεξουαλικής ευχαρίστη­σης: έχει να κάνει με την περιέργεια και την τάση τους να μι­μού­νται τους ρόλους των μεγάλων.

Αυτό παρατηρείται κυρίως στην προσχολική ηλικία (αργότερα χάνουν το ενδιαφέρον τους, για­τί πια έχουν κατανοήσει τις βασικές διαφορές στην ανατομία των αγοριών και των κο­ρι­τσιών). Επομέ­νως, αν δούμε πως το παιδί μας παίζει με ένα συνομήλικο τον γιατρό, δεν υ­πάρ­χει λόγος ανησυχίας και, ακόμη περισσότερο, παρέμβασης. Απλώς, καλό είναι να έ­χου­με τον νου μας να μην κάνουν κάτι που θα τα τραυματίσει ή να μην αναγκάσει το ένα το άλλο να συ­νε­χί­σει το παιχνίδι με το ζόρι.

Σεξουαλική διαπαιδαγώγηση

Στην προσχολική ηλικία κάνουν την εμφάνισή τους οι πρώτες απορίες που αναφέρονται στην α­να­­το­μί­α του ανθρώπινου σώματος: «Γιατί δεν έχω πουλάκι σαν τον αδερφό μου;», «Γιατί ο μπα­μπάς έχει μεγαλύτερο πουλάκι από μένα;», «Πώς γίνονται τα παιδιά;». Οι γονείς πολύ συ­χνά έρχονται σε αμηχανία, γιατί δεν ξέρουν τι να απαντήσουν, πώς να το πουν και πόσο α­να­λυ­τι­κοί να γίνουν.
● Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση του παιδιού καλό είναι να ξε­κι­νή­σει όταν αρχίσει το ίδιο να θέτει ερωτήσεις. Οι απαντήσεις μας θα πρέπει να είναι ακριβείς και ξεκάθαρες, σε γλώσσα που να μπορεί να κατανοήσει ανάλογα με την ηλικία του. Οι μύθοι του τύπου «σε έφερε ο πελαργός» ή «σε βρήκαμε στα λάχανα» καλό είναι να αποφεύγονται, για­τί πολύ δύσκολα θα μας ξαναπιστέψει όταν καταλάβει την απάτη –και θα την καταλάβει!
● Το πόσο αναλυτικοί θα είμαστε είναι κάτι που πάλι θα μας δείξει το ίδιο το παιδί. Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες που δίνονται χωρίς εκείνο να έχει προλάβει να αναρωτηθεί θα το αφήσουν αδιάφορο ή, ακόμη χει­ρότερα, μπορεί να το σοκάρουν, γιατί δεν έχει φτάσει στο στάδιο να τις κα­τα­νο­ή­σει.
● Επιπλέον, βασική μας επιδίωξη πρέπει να είναι να παίρνει το παιδί τις πληροφορίες που χρει­ά­ζε­­ται από εμάς, γιατί έτσι ελέγχουμε τι γνωρίζει και τι όχι και, από την άλλη, νιώθει ότι έ­χει δίαυλο επικοινωνίας μαζί μας για να συζητάει ό,τι το προβληματίζει. Η υπερπληθώρα δι­α­στρε­βλω­μέ­νων, τις περισσότερες φορές, πληροφοριών που θα πάρει από την τηλεόραση ή το διαδίκτυο μπορεί να του προκαλέσει σοβαρή σύγχυση ή ακόμη και να τραυματίσει τη σε­ξου­α­λι­κή του συμπεριφορά.

Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση όμως δεν έχει να κάνει μόνο με το τι θα πούμε στο παιδί. Οι ί­διοι οι γονείς αποτελούν πρότυπο για εκείνο, όπως και η μεταξύ τους σχέση, η οποία γίνεται μο­ντέ­λο για τις σχέσεις ανδρών και γυναικών γενικότερα. Είναι πολύ ωραία εικόνα για ένα παι­δί να βλέπει τους γονείς του να ανταλλάσσουν χάδια και να είναι τρυφεροί ο ένας με τον άλ­λο. Αυτό αυτομάτως δη­μιουργεί στο μυαλό του μια υγιή εικόνα σεξουαλικότητας. Προϋ­πό­θε­ση είναι να έχουν οι ίδιοι συνει­δητοποιήσει τη σεξουαλικότητά τους και να αισθάνονται κα­λά με αυτή.

Έχει παρατηρηθεί πως οι γονείς που έχουν καθορίσει τα όριά τους και αισθάνονται ασφαλείς ως προς την ταυτότητά τους δημιουργούν πιο ξεκάθαρες συνθήκες και σχέσεις, μέσω των ο­ποί­ων το παιδί μπορεί να ορίσει τον εαυτό του χωρίς οι ίδιοι να καταβάλουν ιδιαίτερη προ­σπά­θει­α. Ενώ, α­ντίθετα, γονείς που είναι μπερδεμένοι και δεν έχουν ξεκαθαρίσει το θέμα της δι­κής τους οριοθέτη­σης προβάλλουν τα συναισθήματά τους, με άμεση συνέπεια το παιδί να δυ­σκο­λεύ­ε­ται να προσδιορί­σει τον εαυτό του.

Η σχέση του παιδιού με το γυμνό

Ένα θέμα που προβληματίζει πολλούς γονείς είναι κατά πόσο «επιτρέπεται» να κυ­κλο­φο­ρούν γυμνοί μπροστά στο παιδί ή να κάνουν μπάνιο μαζί του. Και εδώ η ιδανική λύση δεν εί­ναι άλλη από την ι­σορροπία. Είναι αναγκαίο να νιώθουμε άνετα με το σώμα μας και την ίδια ει­κό­να να καλλιεργούμε και στο παιδί, να μη συμπεριφερόμαστε δηλαδή σαν να πρόκειται για κά­τι ένοχο που φέρει πάνω του ντροπή.

Δεν είναι κακό το παιδί να μας δει γυμνούς, άλλωστε μέχρι κάποια ηλικία δεν αντιλαμβάνεται τι βλέπει. Το ίδιο θα μας δείξει πότε τα πράγματα αρχίζουν να παίρνουν άλλη τροπή και να του δημι­ουργούν απορίες. Η ντροπή κάνει την εμφάνισή της αυτόματα και είναι φυσιολογικό συ­ναί­σθη­μα.

Από την άλλη, δεν υπάρχει λόγος να περιφερόμαστε στο σπίτι γυμνοί με τα γεννητικά μας όρ­γα­να σε κοινή θέα. Αυτό μπορεί να σοκάρει το παιδί ή να εξάψει την περιέργειά του και να θε­λή­σει να μας αγγίξει. Αυτή είναι σίγουρα μια αμήχανη στιγμή, την οποία όμως μπορούμε να αξιοποιήσουμε προς όφελός του. Δεν είναι κακό να αγγίξει τα γεννητικά όργανα των γο­νιών του, αλλά με το θέμα της εξοικείωσης στο άγγιγμα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί.

Και επειδή οι καιροί που ζούμε είναι πολύ ύποπτοι, καλό είναι να δώσουμε στο παιδί να κα­τα­λά­βει πως το σώμα μας είναι κάτι πολύ προσωπικό και δεν πρέπει να αφήνουμε κανένα να μας αγγίζει χωρίς τη θέλησή μας. Οφείλουμε να του δείξουμε πώς να αγαπάει το σώμα του, να το σέβεται και να μην αφήνει κανέναν να το ακουμπά χωρίς να το θέλει.

ΚΕΙΜΕΝΟ: MOMMY (04/2010) / Μαρία Ρούπα – συνεργάστηκε η Ελεάνα Ελευθερίου (ειδικός ψυ­χι­κής υ­γεί­ας, σε­ξο­λό­γος, υπεύθυνη της Εταιρείας Μελέτης Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας) ● ΠΗΓΗ: www.moro-blog.gr

Προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική
κακοποίηση και εκμετάλλευση

Οι δέκα σημαντικότερες προτάσεις του Συνηγόρου του Παιδιού

(Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού)

1. Καθιέρωση της Εκπαίδευσης στα Δικαιώματα σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, ώστε τα παιδιά να μαθαίνουν πώς να προασπίζονται τον εαυτό τους από απειλές, αλλά και να ε­νερ­γο­ποι­ού­νται όταν βλέπουν μια παραβίαση στο περιβάλλον τους.

2. Εισαγωγή της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας, που θα πρέ­πει να διδάσκεται σε όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά (στο δημοτικό, στο γυμνάσιο και στο λύ­κει­ο), για να προστατεύονται καλύτερα από σχετικούς κινδύνους.

3. Επιμόρφωση των νηπιαγωγών και των εκπαιδευτικών για την αναγνώριση και α­ντι­με­τώ­πι­ση περι­στατικών σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων.

4. Παροχή δυνατότητας στα παιδιά να μιλούν με εχεμύθεια σε ειδικούς ψυχικής υγείας ή κοι­νω­νι­κούς λειτουργούς, ακόμη και χωρίς τη συναίνεση των γονιών τους.

5. Περιορισμός των πολλαπλών καταθέσεων των ανήλικων θυμάτων και, προς τούτο, α­ξι­ο­ποί­η­ση ει­δικών ψυχικής υγείας και της προβλεπόμενης από τον νόμο δυνατότητας βι­ντε­ο­σκό­πη­σης των συνε­ντεύξεων.

6. Καλύτερη προστασία των παιδιών-θυμάτων τόσο κατά τον χρόνο της καταγγελίας όσο και ε­φό­σον κριθεί σκόπιμη η απομάκρυνση από το σπίτι τους.

7. Καθιέρωση χρήσης πρωτοκόλλων αναφοράς και παραπομπών για περιστατικά κα­κο­ποί­η­σης από όλους τους επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά.

8. Έκδοση οδηγιών που θα απαγορεύουν την άσκηση επαγγέλματος από πρόσωπα που διώ­κο­νται ή έχουν καταδικαστεί για διάπραξη σεξουαλικών αδικημάτων σε βάρος παιδιών και ε­πέ­κτα­ση της α­παγόρευσης και στους εθελοντές.

9. Ενέργειες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του ευρέως κοινού για την προστασία των παι­διών αλλά και για το πού μπορεί κανείς να απευθύνει μια καταγγελία για σχετικές πα­ρα­βι­ά­σεις.

10. Λειτουργία κέντρων συγκέντρωσης δεδομένων και πληροφοριών για την πα­ρα­κο­λού­θη­ση και α­ξιολόγηση του φαινομένου, τηλεφωνικών γραμμών και δομών φιλοξενίας για τα παι­διά-θύματα. Οι δημόσιοι και μη κυβερνητικοί φορείς που αναπτύσσουν ήδη τέτοιες υ­πη­ρε­σί­ες θα πρέπει με κάθε τρόπο να στηριχθούν, για να συνεχίσουν και να βελτιώσουν τη λει­τουρ­γί­α τους.

ΠΗΓΗ: www.0-18.gr

29 Αυγούστου 2011

Εκστρατεία κατά της παιδικής κακοποίησης

Από «Το χαμομηλάκι»

Δεν μπορούμε ν’ αλλάξουμε το παρελθόν.
Μπορούμε όμως ν’ αλλάξουμε το μέλλον!

Λαμβάνοντας υπόψη τις τεράστιες ελλείψεις του συστήματος πρόληψης, αρωγής, κα­τα­πο­λέ­μη­σης, προστασίας και αντιμετώπισης του φαινομένου της παιδικής κακοποίησης και του α­νή­λι­κου θύμα­τος, διεκδικούμε:
● Ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για το κακοποιημένο παιδί.
● Πρόληψη από τη μάστιγα της παιδικής κακοποίησης.
● Εισαγωγή στα σχολεία εκπαιδευτικού προγράμματος για την ενημέρωση εκπαιδευτικών, γο­νέ­ων και μαθητών.
● Πρόσληψη παιδοψυχολόγων στα σχολεία για την ανίχνευση περιστατικών κακοποίησης.
● Συνεργασία με όλους τους φορείς που ασχολούνται με το παιδί για την πρόληψη και την πε­ρί­θαλ­­ψη.
● Κινητοποίηση των πολιτών για την πρόληψη και καταστολή της παιδικής κακοποίησης.

Διαμαρτυρόμαστε για την κακοποίηση των παιδιών και την
● έλλειψη εξειδικευμένων υπηρεσιών για την αρωγή και υποστήριξη των παιδιών-θυμάτων,
● έλλειψη εισαγγελέων ανηλίκων αποκλειστικής απασχόλησης στις εισαγγελίες της χώρας,
● έλλειψη χώρων βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης φιλοξενίας παιδιών-θυμάτων,
● έλλειψη προγραμμάτων κοινωνικής ιατρικής στα νοσοκομεία, όπου συχνά φιλοξενούνται παι­διά-θύματα κακοποίησης,
● έλλειψη δομών ψυχιατρικής και ψυχολογικής στήριξης των παιδιών-θυμάτων στην ε­παρ­χί­α,
● έλλειψη ποσοτική εξειδικευμένου προσωπικού στις κατά τόπους νομαρχιακές αυ­το­δι­οι­κή­σεις,
● έλλειψη τμημάτων ανηλίκων στις κατά τόπους Αστυνομικές Διευθύνσεις

και διεκδικούμε την κάλυψή τους.

Συγκεκριμένα απαιτείται:

1. Η δημιουργία τοπικών δικτύων και συντονιστικών φορέων για την πρόληψη και α­ντι­με­τώ­πι­ση της παιδικής κακοποίησης.

2. Η θεσμοθέτηση Εισαγγελέα Ανηλίκων αποκλειστικής απασχόλησης στις μεγάλες ει­σαγ­γε­λί­ες της χώρας (Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα).

3. Η ενεργοποίηση του άρθρου 48 του Ν.2447/1996 σχετικά με τη σύσταση ειδικού τμήματος σε ό­λα τα πολιτικά δικαστήρια, στη δικαιοδοσία του οποίου θα υπάγονται υποθέσεις που α­φο­ρούν α­νη­­λίκους.

4. Η θεσμοθέτηση του Δικαστή Ανηλίκων Θυμάτων, τετραετούς θητείας με εξειδίκευση, πε­ντα­ε­τή προϋπηρεσία και ευαισθησία, αρμόδιου να δικάζει υποθέσεις επιμέλειας, ε­πι­τρο­πεί­ας, επικοινωνί­ας, πρόσφορου μέτρου που αφορά τον ανήλικο, υιοθεσίας και αναδοχής κτλ.

5. Η ίδρυση της προβλεπόμενης στο άρθρο 49 του Ν.2447/1996 κοινωνικής υπηρεσίας του πρω­το­­δι­κεί­ου, τουλάχιστον στα μεγάλα πρω­το­δι­κεί­α της χώρας.

6. Σχετικά με τη διαδικασία εξέτασης του ανήλικου θύματος, προτάθηκε να μελετηθεί τρο­πο­ποί­η­ση του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, σχετικά με την εξέταση του ανήλικου θύματος κα­τά την ακροαμα­τική και ανακριτική διαδικασία, έτσι ώστε το παιδί-θύμα να μη βιώνει συ­ναι­σθή­μα­τα φόβου, ενο­χής και ανασφάλειας κατά τη διαδικασία αυτή.

7. Η δημιουργία κέντρων υποδοχής παιδιών σε κρίση, όπου θα υπάρχει η δυνατότητα πα­ρο­χής ια­τρικών και άλλων υπηρεσιών, και η δημιουργία ενδιάμεσων δομών φιλοξενίας, όπου ο α­νή­λι­κος θα έχει τη δυνατότητα να φιλοξενηθεί μέχρι να βρεθεί το κατάλληλο πλαίσιο που θα α­να­λά­βει τη φρο­­ντίδα του.

8. Η δημιουργία χώρων προστασίας ανηλίκων με ιδιαίτερα προβλήματα σωματικής και ψυ­χι­κής υ­γείας, όπου το ανήλικο θύμα θα δέχεται τις κατάλληλες για την περίπτωσή του υ­πη­ρε­σί­ες.

9. Η επιστημονική στελέχωση των χώρων φιλοξενίας και των φορέων κοινωνικής πρόνοιας. Ε­ξει­δί­­κευ­ση, εκπαίδευση και εποπτεία του προσωπικού που ασχολείται με το παιδί-θύμα.

10. Η ανάγκη συστηματικής ανάπτυξης του θεσμού της αναδοχής και της υιοθεσίας, καθώς και η μελέτη εναλλακτικών τρόπων στήριξης του παιδιού-θύματος και της οικογένειάς του.

Σταματήστε την παιδική κακοποίηση! Τώρα, αμέσως!

Είναι ανάγκη όλοι μαζί, το συντομότερο, να πολεμήσουμε τις μάστιγες που ακούν στο όνομα ε­μπο­ρί­α παιδιών, παιδική πορνεία, παιδική πορνογραφία, παιδική κακοποίηση.

Η διαμαρτυρία θα χρησιμοποιηθεί για να πιέσει κυβερνητικούς πολιτικούς οργανισμούς, δι­α­δι­κτυ­α­­κούς παρόχους, εταιρείες και νομικούς, ώστε να εξαλειφθεί η παιδική πορνογραφία στο διαδίκτυο.

Μαζί μπορούμε να εξαλείψουμε την εμπορική εκμετάλλευση των παιδιών. Δε χρειαζόμαστε τα χρή­μα­­τά σου. Την υπογραφή σου χρειαζόμαστε.

Αν συμφωνείτε με τα παραπάνω, πατήστε στην εικόνα για να υπογράψετε. Όσο πε­ρισ­σό­τε­ροι συ­νυ­πο­γρά­ψου­με το αίτημα τόσο μεγαλύτερη θα είναι η ισχύς του!


ΠΗΓΗ: hamomilaki.blogspot.gr (29.05.2009)

Ορθολογική αντιμετώπιση των
εξωσχολικών δραστηριοτήτων

(συγγραφέας, εκπαιδευτικός, σχολική σύμβουλος)

Είναι γεγονός ότι με την είσοδο των παιδιών στο σχολείο, πολλές φορές μάλιστα και πριν α­πό αυ­τή, οι γονείς προγραμματίζουν έναν μεγάλο αριθμό εξωσχολικών δραστηριοτήτων: μα­θή­μα­τα ξένων γλωσσών, μπαλέτο και παραδοσιακούς χορούς, εκμάθηση μουσικών ορ­γά­νων, ζωγραφική, αθλητι­κές δραστηριότητες κτλ. Οι προθέσεις τους είναι αναμφισβήτητα οι κα­λύ­τε­ρες. Θέλουν να εξασφα­λίσουν στα παιδιά τους όσο το δυνατόν περισσότερα εφόδια για τη ζωή. Εδώ, ωστόσο, πρέπει να βάλουμε το ερώτημα «ποια ζωή». Δεν είναι ένα μεγάλο μέ­ρος της ζωής η διάρκεια της εκπαίδευσης, για την οποία πολλά άτομα καταναλώνουν πε­ρισ­σό­τε­ρα από 15 χρόνια;

Οι γονείς, προφανώς ανικανοποίητοι από τη δική τους πορεία, προσδοκούν για τα παιδιά τους κάτι ανώτερο. Και το περιμένουν αυτό μέσα από την εκπαίδευση, σχολική και ε­ξω­σχο­λι­κή. Για τους πε­ρισσότερους η εκπαίδευση είναι το μέσο κοινωνικής ανόδου, το μέσο για ε­παγ­γελ­μα­τι­κή αποκατά­σταση. Το αποτέλεσμα είναι να συναντούμε παιδάκια στον δρόμο το με­ση­μέ­ρι ή και αργά το βράδυ, χειμώνα ή καλοκαίρι (υπάρχουν και τα θερινά μαθήματα), με την τσάντα στον ώμο και ύφος κου­ρασμένο –αν όχι απελπισμένο. Από την άλλη μεριά, οι γο­νείς σχεδιάζουν καριέρες, κάνουν συγκρί­σεις των παιδιών τους με τα παιδιά της γει­τό­νισ­σας, που έμαθαν τρεις ξένες γλώσσες, και αγωνιούν έξω από τα εξεταστικά κέντρα πιστοποίησης γλωσ­σο­μά­θει­ας, λες και αν πάρουν τα παιδιά τους το Lower, θα λύσουν τα προβλήματα στη ζω­ή τους. Μέσα δε στο σπίτι επικρατεί ένας πανικός, ιδίως όταν τα παιδιά είναι σε περίοδο ε­ξε­τά­σε­ων, ο οποίος απορρυθμίζει όχι μόνο την οικογένεια αλλά και το επαγγελματικό πε­ρι­βάλ­λον των γονιών, τα συγγενικά σπίτια (παππούδες, γιαγιάδες) κτλ.

Ο πραγματικός στόχος

Ο σκοπός της παιδείας, σύμφωνα με το άρθρο 16 του συντάγματος, είναι σαφής. Στην κα­τά­λη­ξη του άρθρου αυτού βλέπουμε, μεταξύ άλλων, ότι στόχος της παιδείας είναι η δη­μι­ουρ­γί­α υ­πεύ­θυ­νων και ελεύθερων ατόμων. Είναι ευθύνη όλων των εμπλεκόμενων φορέων (σχο­λεί­ου, εκπαιδευτικών, γονιών) να προσπαθήσουν για την πραγμάτωση αυτού του στόχου χωρίς πα­ρεκ­κλί­σεις και δογμα­τισμούς.

Φυσικά, κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει τον γονιό που προσπαθεί να δώσει ένα καλύτερο μέλ­λον στο παιδί του. Αρκεί αυτός να συνυπολογίζει κάποια πράγματα. Και πρώτα απ’ όλα να έχει σκε­φτεί τι ακριβώς επιθυμεί για το παιδί του. Αν θελήσουμε να δούμε τα πράγματα ό­πως ακριβώς εί­ναι, μέσα στο διαρκώς μεταβαλλόμενο κοινωνικό πλαίσιο, σίγουρα εκείνο που θέλουμε είναι να εξα­σφαλίσουμε για το παιδί τις συνθήκες που θα του επιτρέψουν να α­να­πτύ­ξει την προσωπικότητά του με ισχυρή αυτοαντίληψη, συναισθηματική σταθερότητα, κρι­τι­κή και δημιουργική ικανότητα, θετική διάθεση για συνεργασία και αυτενέργεια. Αυτά όλα ό­μως προϋποθέτουν, πέρα από την εξασφάλιση της εκπαίδευσης, περιβάλλον και συνθήκες κα­τάλ­λη­λες για την ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού.

Οι δυνατότητες των παιδιών

Πολλές φορές οι γονείς, μέσα στην επιθυμία τους για μεγαλύτερη πρόοδο του παιδιού, πα­ρα­βλέ­πουν τις πραγματικές ανάγκες και δυνατότητές του. Κανένα παιδί δεν είναι δυνατόν να α­πο­δώ­σει σε πάρα πολλούς τομείς, ώστε να χρειάζεται ειδική καλλιέργεια και στη μουσική και στις ξένες γλώσ­σες και στον αθλητισμό και στην πληροφορική –και μάλιστα από μικρή η­λι­κί­α, ηλικία που πολλές φορές είναι τελείως ακατάλληλη για ορισμένες δραστηριότητες. Για πα­ρά­δειγ­μα, είναι λάθος να προσπαθούμε να μάθουμε τα παιδιά μια ξένη γλώσσα κατά την πε­ρί­ο­δο της πρώτης σχολικής ηλικί­ας, γιατί ακόμη δεν έχουν αποκτήσει άποψη για τη δομή της μη­τρι­κής τους γλώσσας, ώστε να οι­κοδομήσουν πάνω σε αυτήν την ξένη. Η κατάλληλη η­λι­κί­α για να αρχίσουν να μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα είναι στην τρίτη δημοτικού. Νωρίτερα α­πλώς κουράζονται.

Ένα άλλο γεγονός είναι ότι κάθε παιδί παρουσιάζει ένα παλιρροιακό κύμα ανώτατης και κα­τώ­τα­της απόδοσης κατά τη διάρκεια της ημέρας. Το μάξιμουμ αυτής της απόδοσης είναι στις 8 το πρωί και κατεβαίνει, ώσπου κατά τις 8 το βράδυ φτάνει πλέον στα όριά του. Η κα­τα­στρα­τή­γη­ση αυτών των βιολογικών χρονικών σταδίων μπορεί να αποβεί πολλές φορές ά­κρως ε­πι­κίν­δυ­νη. Πολλοί γονείς, προσβλέποντας σε μεγαλύτερη βαθμολογική απόδοση, ωθούν ή ε­πι­τρέ­πουν στα παιδιά να ξενυ­χτούν διαβάζοντας, πράγμα που μπορεί να έχει επώδυνες συ­νέ­πει­ες τόσο στην ψυχική όσο και στη σωματική υγεία τους. Στο σημείο αυτό πρέπει να δε­χτού­με και την ευθύνη πολλών εκπαιδευτικών, οι οποίοι έχουν παρεξηγήσει τον ρόλο της κατ’ οί­κον εργασίας και φορτώνουν τα παιδιά με άπειρες φωτοτυπίες, ασκήσεις και εργασίες, των ο­ποί­ων ο απαιτούμενος χρόνος, ακόμη και ο βαθμός δυ­σκολίας, είναι δυσανάλογος με τον δι­α­θέ­σι­μο χρόνο και τις δυνατότητες του παιδιού.

Ο ρόλος των γονιών

Η ερώτηση που βάζουν οι γονείς είναι: Δεν πρέπει λοιπόν να διαβάζουν πολύ, ούτε να α­σχο­λού­νται με πολλές εξωσχολικές δραστηριότητες; Κάθε παιδί είναι μια προσωπικότητα αυ­τό­νο­μη, με ξεχωρι­στούς ρυθμούς μάθησης, ιδιαίτερες κλίσεις και ταλέντα. Δεν είναι ούτε προ­έ­κτα­ση του γονιού, ώ­στε να απαιτεί από αυτό να πραγματοποιήσει τα σχέδια που ο ίδιος δεν πραγ­μα­το­ποί­η­σε, ούτε α­ντίγραφο του κάθε συμμαθητή και φίλου του, ώστε να επιτρέπονται συ­γκρί­σεις.

Ο ρόλος του γονιού είναι να διαγνώσει εγκαίρως τις δυνατότητες και τις κλίσεις του παιδιού και να στέκεται δίπλα του με καθοδηγητικό ρόλο, δίνοντάς του τη δυνατότητα να αναπτύξει πρω­το­βου­λί­ες και να καλλιεργήσει τα ενδιαφέροντά του. Ο ρόλος του γονιού είναι να δη­μι­ουρ­γή­σει κατάλληλο περιβάλλον στο παιδί του, ώστε να νιώθει ασφάλεια και να αναπτύσσει αυ­το­πε­ποί­θη­ση. Αυτό επι­τυγχάνεται όταν ο γονιός δεχθεί τις δυνατότητες του παιδιού και δεν το αναγκάζει να ασχοληθεί με πράγματα έξω από την αντοχή του και πέρα από αυτά που το ί­διο θέλει. Και κυρίως όταν είναι δί­πλα του από μικρή ηλικία, όχι μόνο για να το επιβραβεύει στις επιτυχίες του αλλά και για να το πα­ρηγορεί στις αποτυχίες. Μόνο έτσι το παιδί θα μπο­ρέ­σει να αντιμετωπίσει τις δύσκολες καταστά­σεις.

Η επιβράβευση από μικρή ηλικία για όποια μικρότερη ή μεγαλύτερη επιτυχία φέρνει θε­α­μα­τι­κά α­ποτελέσματα. Το να απογοητεύεις ένα παιδί για κάτι που δεν κατάφερε να πετύχει είναι ό,τι χειρό­τερο μπορείς να του κάνεις. Η τιμωρία, η πίεση και η αυστηρή αντιμετώπιση σε όλες τις περιπτώ­σεις, αλλά κυρίως όταν τίθεται θέμα δυνατότητας του παιδιού, μόνο θετικά α­πο­τε­λέ­σμα­τα δεν μπο­ρεί να έχει. Αντίθετα, μέσα από συζήτηση το παιδί θα μπορέσει να κα­τα­λά­βει τι έπρεπε να κάνει και δεν έκανε ή θα μπορέσει να δεχτεί ότι υπάρχουν πράγματα τα ο­ποί­α δεν μπορούν να τα ολο­κληρώσουν όλοι με τον ίδιο βαθμό επιτυχίας και ότι κάθε άν­θρω­πος έχει τους δικούς του τομείς στους οποίους μπορεί να τα καταφέρει και να διακριθεί. Αυτό βέ­βαι­α, για να περάσει στο παιδί, πρέπει πρώτα απ’ όλα να το εμπεδώσουν οι ίδιοι οι γονείς. Έ­τσι, εκείνο θα μπορέσει να αντιμετω­πίσει αργότερα μεγάλα προβλήματα, όπως ενδεχόμενη α­πο­τυ­χί­α στις πανελλήνιες εξετάσεις. Στην περίπτωση που οι γονείς στάθηκαν συ­μπα­ρα­στά­τες σε όλη τη διάρκεια της σχολικής του ζωής, θα βρουν τον κατάλληλο τρόπο να το βοη­θή­σουν και τότε, χωρίς να το κάνουν να νιώσει ότι έχει προ­δώσει τις προσδοκίες τους.

Ο ελεύθερος χρόνος είναι δάσκαλος

Κάθε παιδί πρέπει, απαλλαγμένο από υπερβολικές ευθύνες, να ζήσει ό,τι του προσφέρει η κά­θε πε­ρίοδος που διανύει. Πρέπει να ζήσει την παιδική και την εφηβική ηλικία με τα γνω­ρί­σμα­τα που χα­ρακτηρίζουν την καθεμιά, όπως παιχνίδι, αίσθημα ασφάλειας μέσα στην οι­κο­γέ­νει­α, δυνατότητα ε­πικοινωνίας με το περιβάλλον, ώστε μέσα σ’ αυτό να μάθει ό,τι χρει­ά­ζε­ται. Έρευνα της Ουνέσκο έ­δειξε ότι η αυτομόρφωση παίζει σημαντικότερο και ου­σι­α­στι­κό­τε­ρο ρό­λο από τη σχολική μόρφωση. Σύμφωνα με αυτή, το 80% των γνώσεων που παίρνει ένα παι­δί προέρχεται από το περιβάλλον και μόνο το 20% από το σχολείο. Αλλά και από αυτό το 20%, το 15% του είναι άχρηστο και αποβάλλε­ται, ενώ μόνο το 5% είναι αυτό που θα κρα­τή­σει για να χρησιμοποιήσει στη ζωή του. Αυτό δείχνει πόσο προσεκτικοί πρέπει να είναι οι γο­νείς κυρίως στην προσχολική ηλικία, όπου το παιδί μαθαίνει συνεχώς, αλλά και πόσο α­νά­γκη έ­χει τον ελεύθερο χρόνο για να καλλιεργηθεί μέσα από το παιχνίδι και τις επικοινωνιακές σχέ­σεις που αναπτύσσονται στην παρέα του, το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον του. Πολ­λοί παιδαγωγοί και ψυχολόγοι (όπως ο Piajet, o Vygotsky, η Driver) συνηγο­ρούν στο γε­γο­νός ότι η γνώση οικοδομείται με προσωπικό τρόπο, σύμφωνα με τα νοητικά στάδια του παι­διού και μέσα στο πλαίσιο κοινωνικών και πολιτισμικών αλληλεπιδράσεων.

Στόχος όλων μας δεν είναι να παράγουμε πολυεπιστήμονες, ούτε αποθήκες γνώσεων, αλλά ά­το­μα ικανά να αντεπεξέρχονται σε δυσκολίες, άτομα που έχουν το δικαίωμα να ζήσουν την παι­δι­κή τους ηλικία μέσα σε περιβάλλον χαράς και γαλήνης, απαλλαγμένα από άγχος, ώστε αυ­τή η παιδική ηλι­κία να γίνει το καταφύγιο για τις δύσκολες στιγμές της αυριανής τους ζωής και όχι ο τόπος στον ο­ποίο δε θα θέλουν ποτέ να γυρίσουν.

28 Αυγούστου 2011

Η ηλικία και το φύλο στα αδέρφια

Αδέρφια. Τόσο ίδια αλλά και τόσο διαφορετικά! Διαφορετικά στον χαρακτήρα, στην ηλικία, συ­χνά διαφορετικά και στο φύλο. Πόσο επηρεάζει άραγε αυτή η ανομοιογένεια την οι­κο­γε­νει­α­κή ζωή; Η σειρά με την οποία γεννιέται κάθε παιδί, αλλά και το διάστημα που μεσολαβεί α­νά­με­σα στις γεννή­σεις, καθορίζει την προσωπικότητα, τη συμπεριφορά και τη σχέση που α­να­πτύσ­σει με τα αδέρφια του. Εξίσου σημαντικό ρόλο, όμως, διαδραματίζει και το φύλο.

Η ηλικία

Αδέρφια ίδιας γενιάς. Αν τα παιδιά έχουν απόσταση μόλις έναν χρόνο, πιθανότατα να μην εί­ναι τό­σο ανταγωνιστικά το ένα με το άλλο. Ουσιαστικά δε θα υπάρχει ανάμεσά τους κά­ποιος «ει­σβο­λέ­ας» που ήρθε για να πάρει από το άλλο τη μαμά του! Έτσι, πιθανότατα, θα έ­χουν πιο αρμονικές σχέ­σεις και θα παίζουν μαζί χωρίς να τσακώνονται. Ακόμη, το μικρό κενό που με­σο­λα­βεί είναι ιδιαίτε­ρα βολικό και για τους γονείς, εφόσον θα μπορέσουν να τους δι­δά­ξουν ταυ­τό­χρο­να τον τρόπο να τρώνε μόνα τους, να ντύνονται ή να πηγαίνουν τουαλέτα. Α­πό την άλ­λη, η κατάσταση ίσως κρύβει και ορισμένες δυσκολίες, όπως η έλλειψη της α­πο­κλει­στι­κής προ­σο­χής και αγάπης του γονιού, αλ­λά και η δυσκολία ανάπτυξης ενός στενού δε­σμού με κά­θε παιδί. Ταυτόχρονα, η ενασχόληση με δύο μωρά ίσως γίνει μια κουραστική ε­μπει­ρί­α. Θα εί­ναι εύκολη η ταυτόχρονη αφοσίωση και στα δύο; Πολλοί είναι οι γονείς που το ε­πι­χει­ρούν και τα καταφέρνουν άριστα!

Διαφορά 2-3 έτη. Η ηλικιακή απόσταση των παιδιών δεν είναι και τόσο μεγάλη. Παρά τον α­ντα­γω­νι­σμό και τη ζήλια που κάποια στιγμή θα αναπτυχθεί, θα μπορούν να παίζουν μαζί και να είναι φί­λοι. Το πρόβλημα, ωστόσο, εμφανίζεται όταν το μεγαλύτερο ξεκινήσει να πηγαίνει στο νηπιαγωγεί­ο. Το μικρότερο θα χάσει το φιλαράκι του, τον σύντροφό του στο παιχνίδι και θα ενοχληθεί. Η πα­ρέμβαση του γονιού θα είναι σημαντική, τόσο για να βρει κάποια α­πα­σχό­λη­ση για το μικρότερο όσο και για να συμπαρασταθεί στο μεγαλύτερο, που ει­σέρ­χε­ται σε μια και­νούρ­για περιπετειώδη φάση της ζωής του.

Διαφορά 4-8 έτη. Κάποιοι ψυχολόγοι συμφωνούν πως η απόσταση άνω των τεσσάρων ε­τών είναι ι­δανική για την καλύτερη ψυχοσωματική ανάπτυξη αμφότερων των αδερφών. Το πρω­τό­το­κο έχει λάβει την απαιτούμενη προσοχή και αγάπη και έχει μάθει να φροντίζει σε πρώ­το επίπεδο τον εαυτό του. Επιπλέον, έχει φθάσει η ώρα να πάει στον παιδικό σταθμό, το νη­πι­α­γω­γεί­ο ή το σχολείο και, συνεπώς, να αποκτήσει ζωή εκτός σπιτιού. Δυστυχώς, τόσο η η­λι­κι­α­κή διαφορά όσο και η καταλ­ληλότητα των παιχνιδιών μπορεί να αποβεί ανασταλτικός πα­ρά­γο­ντας στο να παίζουν μαζί. Επιπλέ­ον, η διεκδίκηση των παιχνιδιών του μεγαλύτερου ί­σως προκαλέσει προστριβές, εφόσον μέχρι τότε δε θα έχει συνηθίσει να μοιράζεται. Όλα αυ­τά βέβαια με σωστούς χειρισμούς μπορούν να ξεπερα­στούν.

Μεγαλύτερη διαφορά. Ένα νήπιο και ένας έφηβος είναι λογικό να μη μοιράζονται τα ίδια εν­δι­α­φέ­ρο­ντα. Κατά συνέπεια, δε θα δείτε συχνά τα αδέρφια να παίζουν μαζί, παρά μόνο όταν το μικρό το ζητάει επιτακτικά από το μεγαλύτερο και εκείνο δε θέλει να του αρνηθεί. Με­γα­λώ­νο­ντας υπάρχει προοπτική να γίνουν καλοί φίλοι, εφόσον το μικρό μπορεί να θελήσει να μοι­ρα­στεί τα μυστικά του και να ζητήσει συμβουλές. Το μεγαλύτερο, από την άλλη μεριά, εί­ναι πι­θα­νό να αναπτύξει προστα­τευτικά αισθήματα και να θελήσει να διδάξει στο μικρότερο δε­ξι­ό­τη­τες, όπως για παράδειγμα να δένει τα κορδόνια του. Οι γονείς θα είναι πιο χαλαροί, αφού θα έχουν ήδη ξεμπερδέψει από τη βα­σική «εκπαίδευση» του μεγάλου και θα διαθέτουν αρ­κε­τό χρόνο για το μικρό. Το αρνητικό βέβαια που μπορεί να εμφανιστεί είναι η τάση του μι­κρό­τε­ρου να μιμηθεί το μεγαλύτερο. Η μίμηση θα το ο­δηγήσει σε συμπεριφορές που δεν αρ­μό­ζουν στην ηλικία του, ενώ θα εκνευρίσει το μεγαλύτερο. Μι­λήστε στο μεγάλο παιδί και πεί­τε του να περιορίσει ορισμένες συμπεριφορές όταν είναι μπροστά το αδερφάκι του. Ευτυχώς που διαθέτει όλη την απαραίτητη ωριμότητα για να το καταλάβει!

Το φύλο

Ίδιο φύλο. Τα αδέρφια του ίδιου φύλου είναι πιο πιθανό να παίζουν μαζί και να είναι πιο συ­νερ­γα­τι­κά, εφόσον ενδιαφέρονται για παρόμοια παιχνίδια. Βέβαια αυτό δεν είναι απόλυτο. Θυ­μη­θεί­τε πως η επιλογή αγοράς παιχνιδιών με αποκλειστικό γνώμονα το φύλο ενός παι­διού καλό θα ήταν να αποφεύγεται.

Διαφορετικό φύλο. Τα αδέρφια διαφορετικού φύλου μπορεί αρχικά να παίζουν μαζί, αλλά ό­σο με­γαλώνουν η συνήθεια αυτή περιορίζεται. Και αυτό γιατί, λόγω της υπάρχουσας κουλ­τού­ρας, οι γο­νείς ή και οι συνομήλικοι είναι πιθανό να κατακρίνουν κάτι τέτοιο. Ένα κο­ρί­τσι που θέ­λει να παίξει με τον αδερφό του ίσως αγνοηθεί ή παραμεριστεί με τη φράση «Αυτό το παι­χνί­δι είναι μόνο για α­γόρια». Αντίθετα, ένα αγόρι που παίζει με την αδερφή του ίσως α­ντι­με­τω­πί­σει την κοροϊδία άλλων αγοριών και κοριτσιών.

Το σημαντικό είναι να μην υπάρχει πίεση στα παιδιά να παίζουν μαζί. Τα συναισθήματα που ως α­δέρφια μοιράζονται δε χάνονται εάν ανήκουν σε διαφορετικές ομάδες παιχνιδιού. Ακόμη, κα­λό είναι να μην τα πιέζουν οι γονείς ούτε για το αντίθετο: Εάν το αγοράκι θέλει να παίξει με την αδερφή του, δεν πρέπει να εμποδιστεί επειδή θα συμμετέχει σε «γυναικεία» παιχνίδια.

Φύλο και προσωπικότητα

Οικογένεια αγοριών. Σε μια οικογένεια αγοριών η σειρά γέννησης πολλές φορές είναι και ε­κεί­νη που καθορίζει την προσωπικότητα που θα αναπτύξει κάθε παιδί. Η εμπειρία έχει δείξει πως ο μεγα­λύτερος έχει συχνότερα τη διάθεση να αναλάβει ηγετικές πρωτοβουλίες, εφόσον η θέση του στην οικογένεια τον καθιστά περισσότερο σοβαρό και υπεύθυνο. Αντίθετα, ο μι­κρό­τε­ρος αδερφός συχνά είναι περισσότερο τολμηρός, με ριζοσπαστική συμπεριφορά, αν και του αρέσει να αναβάλλει τα πάντα μέχρι την τελευταία στιγμή.

Οικογένεια κοριτσιών. Σε μια οικογένεια που αποτελείται από κορίτσια ο χαρακτήρας της κα­θε­μιάς εξαρτάται συνήθως από τη σειρά γέννησης. Η μεγαλύτερη συχνά εξελίσσεται σε ά­το­μο έξυ­πνο, δυνατό, ανεξάρτητο, αν και λίγο τελειομανές και καταπιεστικό. Από την άλλη, η μι­κρό­τε­ρη κόρη είναι αυθόρμητη, πρόσχαρη, περιπετειώδης, παρ’ ότι πολλές φορές είναι α­ντι­δρα­στι­κή και α­ναποφάσιστη.

Μεικτές οικογένειες. Η συνύπαρξη με το αντίθετο φύλο προσδίδει στα αδέρφια κάποια χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που τα συντροφεύουν σε όλη τους τη ζωή.
● Η μεγαλύτερη αδερφή ενός α­γο­ριού γί­νε­ται «υ­πέροχη» σύζυγος εφόσον έχει συνηθίσει να φρο­ντί­ζει αγόρια, αλλά μπορεί να α­πο­κτή­σει άσχημες σχέσεις με το αντίθετο φύλο εάν οι γο­νείς της περίμεναν με ανυπομονησία το αγόρι. Αν δεν αντα­γωνιστεί τον αδερφό της αποκτά μη­τρι­κά ένστικτα, αλλιώς παλεύει να α­πο­δεί­ξει πως είναι καλύτε­ρη από όλα τα αγόρια του κό­σμου μαζί!
● Ο μεγαλύτερος αδερφός ενός κοριτσιού αποκτά ηγετικές ικανότητες, χωρίς να είναι ι­δι­αί­τε­ρα κα­τα­­πι­ε­στι­κός. Η συνύπαρξή του με ένα κορίτσι τον καθιστά πιο ανέμελο, ρεαλιστή και ρο­μα­ντι­κό, ενώ τον βοηθά να δίνει σημασία όχι μόνο στα υλικά αγαθά αλλά και στη ζωή και στην α­γά­πη.
● Η μικρό­τερη αδερφή είναι συνήθως πιο ανέμελη, γιατί οι γονεϊκές προσδοκίες στρέ­φο­νται στον αδερφό της. Εάν, ωστόσο, δε θελήσει να προσαρμοστεί στο πρότυπο του γυ­ναι­κεί­ου ρό­λου, επαναστατεί, γίνεται «αγοροκόριτσο» και προσπαθεί να συμβαδίσει αλλά και να συ­να­γω­νι­στεί τον αδερφό της.
● Τέλος, ο μικρότερος αδερφός ενός κοριτσιού, επειδή δέχεται τη γυναικεία φροντίδα «από κού­νια», τείνει να είναι εγωιστής, θεωρώντας δεδομένο πως όλοι τον αγαπούν. Έτσι, στις δι­α­προ­σω­πι­κές του σχέσεις μπορεί να είναι άτολμος, φοβούμενος την απόρριψη, και να μη θέ­λει να προσπαθήσει σκληρά ώστε να διακριθεί.

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΓΟΝΕΙΣ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ (03/2010) ● ΠΗΓΗ: www.moro-blog.gr

Η σειρά της γέννησης και η
προσωπικότητα του παιδιού

(ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια Ρh. D.)

Η ηλικιακή σειρά γέννησής μας μέσα στην οικογένεια θεωρείται ένας σημαντικός παράγοντας που ε­πηρεάζει την ανάπτυξη της προσωπικότητάς μας. Ο Αυστριακός ψυχίατρος Άλφρεντ Ά­ντλερ, γνω­στός για το έργο του στον χώρο της μεταφροϋδικής ψυχαναλυτικής σκέψης, πί­στευ­ε ότι η σειρά γέννησης μπορεί να καθορίσει σημαντικά τη δυνατότητα ενός ατόμου να χτί­ζει φιλίες, σχέσεις αγά­πης και να εργάζεται.
● Τα μοναχοπαίδια είναι συνήθως καλομαθημένα, έχουν όλη την προσοχή και τη φροντίδα ε­στι­α­σμέ­νη στο πρόσωπό τους, αλλά, ταυτόχρονα, είναι και οι μόνοι δέκτες των όποιων αρ­νη­τι­κών οικο­γενειακών βιωμάτων.
● Οι πρωτότοκοι μεγαλώνουν αρχικά ως μοναχοπαίδια, αλλά με τη γέννηση του δεύτερου παι­διού αποσύρονται εξ ανάγκης από τον «θρόνο» τους. Αρχικά το παιδί παλεύει για να α­να­κτή­σει τη «χα­μένη» του θέση, συχνά π.χ. παλινδρομεί και γίνεται «μωρό» ή επαναστατεί και αρ­νεί­ται την υποτα­γή στον γονιό, προκειμένου να λάβει την προσοχή που νιώθει ότι έχει χά­σει. Σύμφωνα με τον Ά­ντλερ, το πρωτότοκο παιδί είναι πιο προσεκτικό στη ζωή του, πιο μο­να­χι­κό και πιο συντηρητικό α­πό τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.
● Οι υστερότοκοι γεννιούνται σε ένα περιβάλλον όπου ήδη οι πρωτότοκοι έχουν θέσει ένα πλαί­σι­ο προσδοκιών και έτσι τείνουν να γίνονται ανταγωνιστικοί, σε μια αγωνιώδη προ­σπά­θει­α να προσπε­ράσουν τα μεγαλύτερα αδέρφια τους αλλά και να διαφοροποιηθούν α­πό αυ­τά. Συχνά υποκύπτουν σε έναν ατέρμονα ανταγωνισμό, όπου νιώθουν ότι ο «αγώνας» πο­τέ δεν είναι αρκετός, με αποτέλε­σμα να χάνουν την ουσιαστική επαφή με το ποιοι πραγματικά εί­ναι.
● Οι βενιαμίν είναι συνήθως εκείνοι που παραμένουν αιωνίως παιδιά και που λαμβάνουν την άπλετη φροντίδα και προστασία από τους γονείς αλλά και τα αδέρφια τους. Άλλωστε, δεν α­πει­λού­νται πο­τέ ότι θα χάσουν τη θέση τους από ένα μικρότερο αδερφάκι στην οικογένεια. Ω­στό­σο και για εκεί­νους καραδοκούν απειλές, όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι τείνουν να νιώθουν ουσιαστικά ανί­σχυροι μπροστά στη δύναμη που αντιλαμβάνονται ότι έχουν τα με­γα­λύ­τε­ρα αδέρφια τους.

Αλληλεπίδραση

Τέλος, ας έχουμε κατά νου ότι η προσωπικότητα δεν αποτελεί ένα σύνολο σταθερών και α­ναλ­λοί­ω­των μέσα στον χρόνο γνωρισμάτων. Από την αρχή της ζωής έως το τέλος η αν­θρώ­πι­νη συμπεριφο­ρά δεν παύει να είναι το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης του ατόμου με το πε­ρι­βάλ­λον του. Βρί­σκεται σε ένα διαρκές δυναμικό γίγνεσθαι και αυτό είναι μεγάλη πα­ρη­γο­ριά όποια κι αν είναι η θέση μας μέσα στην οικογένεια!

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (31.12.2009)

21 Αυγούστου 2011

Η τιμωρία έχει τους κανόνες της

Η τιμωρία είναι ίσως απαραίτητη κάποιες φορές και πιθανόν να λειτουργεί ως τρόπος δι­α­παι­δα­γώ­γη­σης και κοινωνικοποίησης. Βέβαια, για να επιφέρει θετικά αποτελέσματα χωρίς να δι­α­τρέ­ξουν τα παιδιά τον παραμικρό κίνδυνο (σωματικό και ψυχικό), πρέπει να τηρούνται ο­ρι­σμέ­νες προϋποθέ­σεις. Ας δούμε τι λένε τρεις ειδικοί:

Η νηπιαγωγός

Η κ. Αθηνά Συρίγου έρχεται σε επαφή με παιδιά και βλέπει τα λάθη και τις σκανδαλιές τους καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, αφού είναι νηπιαγωγός και μητέρα τριών κοριτσιών. «Η ε­μπει­ρί­α μου και στο σχολείο αλλά και στο σπίτι μού έχει διδάξει ότι ο μόνος τρόπος για να μά­θουν τι είναι σω­στό και τι λάθος είναι ο διάλογος και η ερώτηση “αν ήσουν μαμά στη θέση μου, τι θα έκανες;”» α­ναφέρει.

«Μπορεί να μην πιάσει με την πρώτη, αλλά και οι τρεις κόρες μου, από τη μεγάλη που τώρα μπαί­νει στην εφηβεία μέχρι τη μικρή που είναι σχεδόν τριών χρόνων, πάντα έρχονται την ε­πό­με­νη μέρα και μου λένε “μαμά, το σκέφτηκα, έχεις δίκιο” και από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα ό­ντως προσπα­θούν να μην επαναλάβουν το λάθος», εξηγεί.

Το έσχατο μέσο για να τιμωρήσει τόσο τα δικά της παιδιά όσο και τους μαθητές της για κά­ποια σκανδαλιά –το οποίο ευτυχώς, όπως λέει, σπάνια αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει– εί­ναι η στέρηση κάποιου προνομίου ή δραστηριότητας που αγαπούν. «Τίποτα περισσότερο και πάντα όταν καταλά­βω ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να καταφέρω κάτι με τη συ­ζή­τη­ση», σημειώνει η κ. Συρίγου.

Η ψυχολόγος

«Η σωματική τιμωρία είναι απαράδεκτη και οι φωνές είναι μια αυταρχική συμπεριφορά, η ο­ποί­α μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες για την εξέλιξη του παιδιού. Ειδικά στην εφηβεία πι­θα­νόν να προκαλέσει ένα μεγάλο ξέσπασμα», υποστηρίζει η ψυχολόγος κ. Μαριέττα Ρήγα-Πε­πε­λά­ση. «Οι γονείς οφείλουν να αποφεύγουν την επίδειξη δύναμης και τον ανταγωνισμό. Για παράδειγμα, φωνές και φράσεις όπως “δε θα σου περάσει εσένα” είναι βέβαιο ότι θα ο­δη­γή­σουν το παιδί να διεκδικεί με άσχημο τρόπο και να απομακρυνθεί».

Όπως υπογραμμίζει η ψυχολόγος, «από τότε που αρχίζει να μιλά το παιδί πρέπει να μα­θαί­νει τις φυσικές και λογικές συνέπειες των πράξεών του· αυτή είναι η “τιμωρία” που προ­τεί­νουν οι ειδικοί για την αντιμετώπιση των παιδικών λαθών».

«Οι γονείς οφείλουν πλέον να αντιμετωπίζουν τα παιδιά τους ως μικρούς ενηλίκους», α­να­φέ­ρει η κ. Ρήγα-Πεπελάση. Παρ’ ότι ακούγεται δύσκολο, μιας και τα παιδιά πιθανόν να αρ­χί­σουν να κλαίνε, να επιμένουν ή να φωνάζουν όταν διεκδικούν κάτι, επισημαίνει ότι «το μυ­στι­κό είναι οι γονείς να παραμένουν σταθεροί στις απόψεις τους και στο ηχόχρωμα της φω­νής τους. Για παράδειγμα, αν θέλουν να τους μάθουν να μην κάνουν φασαρία τις ώρες κοινής η­συ­χί­ας, δεν πρέπει να παρεκκλί­νουν από αυτή την απόφαση καμία ημέρα της εβδομάδας».

Η οικογενειακή σύμβουλος

Για την οικογενειακή σύμβουλο κ. Έφη Σαρηγιαννίδου η τιμωρία μπορεί να εκλαμβάνεται ως ευ­καιρία διαπαιδαγώγησης και κοινωνικοποίησης. «Οφείλω ως γονιός να διδάξω το παιδί μου να σέβε­ται τους κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς, να σέβεται τη ζωή, την περιουσία, την ακεραιότητα των υπόλοιπων ανθρώπων, αν θέλω να ενταχθεί ομαλά στο σύνολο».

Επισημαίνει, ωστόσο, πως πάντα οι γονείς, πριν αποφασίσουν την τιμωρία, πρέπει να λαμ­βά­νουν υ­πόψη αν είναι η πρώτη φορά που κάνει κάτι λάθος το παιδί, αν οι σκανδαλιές του εί­ναι επαναλαμ­βανόμενες και, βέβαια, την ηλικία του.

Αν και οι περισσότεροι γονείς κατανοούν πλέον ότι η χρήση σωματικής βίας δεν ενδείκνυται ως μέ­θοδος τιμωρίας και θεωρείται παρωχημένος τρόπος στην ανατροφή των παιδιών, κά­ποιοι συνεχί­ζουν να κάνουν σημαντικά λάθη. «Το κυριότερο είναι η φράση “αν το ξανακάνεις δε θα σε αγαπώ πια” ή “είσαι κακό παιδί”. Σε καμία των περιπτώσεων το παιδί δεν πρέπει να νιώ­σει ότι η τιμωρία το αφορά ως άνθρωπο. Αυτό θα το σημαδέψει και το αποτέλεσμα θα εί­ναι να εξελιχθεί σε έναν προβληματικό ενήλικο που θα νιώθει συνεχώς την απόρριψη. Είναι α­πα­ραί­τη­το να καθίσταται σα­φές στα παιδιά κάθε ηλικίας ότι η τιμωρία αφορά μια συ­γκε­κρι­μέ­νη πράξη», εξηγεί η οικογενειακή σύμβουλος.

Ένα ακόμη από τα μυστικά, προκειμένου η τιμωρία να επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, εί­ναι οι γονείς να κάνουν τα παιδιά να νιώθουν τύψεις όποτε η συμπεριφορά τους δεν είναι η α­να­με­νό­με­νη. Για να λειτουργήσει βέβαια θετικά αυτό το τρικ, πρέπει οπωσδήποτε –όπως υ­πο­στη­ρί­ζει η κ. Σαρηγιαννίδου– «οι γονείς να προκαλούν “ενοχές” στα μικρά παιδιά με την έν­νοι­α της συνέπειας και όχι της ενοχοποίησης».

Όπως σημειώνει, «τα παιδιά δε θέλουν να στενοχωρούν τους γονείς τους γιατί τους αγαπούν υ­περ­βο­λι­κά. Ακριβώς γι’ αυτό, όταν κάνουν κάποιο λάθος, καλό είναι οι γονείς να τους δεί­χνουν πως η πράξη αυτή τους στενοχωρεί είτε με σιωπηρή στάση (που εκφράζει λύπη) είτε με τη φράση “αυτό που έκανες με στενοχώρησε πολύ”. Θα είναι πολύ πιο αποτελεσματικό, για­τί ακόμη κι αν δε συμ­μορφωθούν εκείνη τη στιγμή, σίγουρα θα καθίσουν μετά να το σκε­φτούν».


ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (01.09.2009) / Καρολίνα Παπακώστα

20 Αυγούστου 2011

Συμβουλές σεξουαλικής αγωγής

(ειδικός ψυχικής υγείας, σεξολόγος, υπεύθυνη της Εταιρείας Μελέτης Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας)

1. Από ποια ηλικία το παιδί έχει ιδιωτικές στιγμές στην τουαλέτα;

Από την ηλικία των 5 ετών περίπου καλό είναι να κατανοήσει ότι η τουαλέτα αποτελεί προ­σω­πι­κό χώρο, τον οποίο δεν πρέπει να μοιράζεται με κανένα. Πρέπει να μάθει να κάνει μπά­νιο και να φρο­ντίζει την προσωπική του υγιεινή μόνο του. Φυσικά ό,τι ισχύει για τους ε­νη­λί­κους ισχύει και για το παιδί: πάντα χτυπάμε για να μπούμε όταν η πόρτα είναι κλειστή. Μια δι­α­κρι­τι­κή αρχική επίβλεψη για να είμαστε ήσυχοι, η αποθήκευση αιχμηρών και επικίνδυνων α­ντι­κει­μέ­νων σε χώρους μη προ­σβάσιμους από το παιδί και μια απλή ερώτηση του τύπου «ό­λα εντάξει;», που εφόσον απαντηθεί καταφατικά δε χρειάζεται να επαναλαμβάνεται συ­νε­χώς, αρκούν και για να είμαστε εμείς ήσυχοι και το παιδί να μην αισθάνεται ότι το κα­τα­σκο­πεύ­ου­με ή το θεωρούμε ανίκανο να διεκπεραιώσει α­πλά ζητήματα.

2. Δυο αδέρφια διαφορετικού φύλου μπορούν να μοιράζονται το ίδιο δωμάτιο;

Τα παιδιά διαφορετικού φύλου καλό είναι να έχουν από την αρχή ξεχωριστά δωμάτια. Αυτό θα συνδράμει στην αυτονομία και στην ανεξαρτησία τους, ενώ θα αποτρέψει τυχόν προ­βλή­μα­τα με τον ερ­χο­μό του δεύτερου παιδιού (το πρώτο δε θα αισθανθεί ότι δέχεται εισβολέα στον προσωπικό του χώρο). Πάντως, τα αδέρφια μέχρι την ηλικία των 3-4 ετών μπορούν να μοι­ρά­ζο­νται τον ίδιο χώρο.

3. Πώς αντιδρούμε όταν το παιδί αυτοϊκανοποιείται;

Η αυτοϊκανοποίηση στα παιδιά είναι μια απόλυτα φυσιολογική και αναμενόμενη σεξουαλική έκ­φρα­ση και συνήθως περιλαμβάνει ενασχόληση με τα γεννητικά όργανα και τις ερωτογόνες πε­ρι­ο­χές του σώματός τους (π.χ. θηλές). Όταν βρεθούμε μπροστά σε μια σκηνή ενεργής σε­ξου­α­λι­κής έκφρασης του παιδιού, δεν πρέπει να αντιδράσουμε, να δείξουμε έκπληξη, α­πο­ρί­α, επιδοκιμασία ή αποδοκι­μασία. Η επίπληξη, η τιμωρία, η παρατήρηση, ο χλευασμός και η δι­α­κω­μώ­δη­ση είναι απαγορευτι­κές συμπεριφορές για τους γονείς. Εάν το παιδί δεν πε­ρι­ο­ρί­ζει την ενασχόληση με τα γεννητικά του όργανα στο δωμάτιό του, πρέπει να μεριμνήσουμε ώ­στε να κατανοήσει πως πρόκειται για μια προ­σωπική υπόθεση και δεν μπορεί να α­σχο­λεί­ται με τις εν λόγω περιοχές του σώματός του σε κοινή ή δημόσια θέα –χωρίς βέβαια να το ε­μπο­τί­σου­με με συναισθήματα ντροπής και ενοχής σαν να πράττει κάτι κακό.

4. Μπορούμε να εμφανιζόμαστε γυμνοί μπροστά στο παιδί;

Καλύτερα όχι, για να αποφύγουμε την πιθανότητα να επηρεαστεί αρνητικά η ψυχοσεξουαλική του ανάπτυξη, κυρίως όταν αναφερόμαστε στη σχέση μητέρας-γιου και πατέρα-κόρης. Εάν α­πλά τύχει, δεν υπάρχει λόγος πανικού και το παιδί δεν πρέπει να αντιληφθεί ότι ντρα­πή­κα­με ή νιώσαμε αμήχα­να. Οι φυσιολογικές αντιδράσεις (σαν να μην έχει συμβεί τί­πο­τα) είναι πά­ντα οι πιο επιτυχείς. Αν δεχτούμε ερωτήσεις, τις απαντούμε δίχως περιστροφές, με ει­λι­κρί­νει­α, χωρίς να αφήσουμε απορίες να εκκρεμούν και χωρίς να νιώθουμε ντροπή που το παιδί ρω­τά για το σώμα μας· είναι κάτι φυσιο­λογικό.

Το παιδί που δεν είναι πια βρέφος δεν πρέπει να εκτίθεται στη θέα του γυμνού σώματος του γο­νιού του, διότι μπορεί να νιώσει άβολα συγκρίνοντας τα γεννητικά του όργανα με τα δικά μας. Βέβαια η αυστηρή κάλυψη του σώματος και η απαγορευτική συμπεριφορά σε σχέση με το γυμνό σώμα του γονιού, επίσης μπορεί να έχουν αρνητικά αποτελέσματα.

5. Πώς αντιδρούμε όταν το παιδί ζητάει να δει τα γεννητικά μας όργανα;

Όταν το παιδί κάνει ερωτήσεις που αφορούν το φύλο μας, ανεξάρτητα αν έχει το ίδιο φύλο με ε­μάς ή όχι, πρέπει να ανατρέχουμε σε πληροφορίες που μπορούμε να του δώσουμε, κυρίως ο­πτι­κές, από έντυπα έγκυρα και επιστημονικά, και αντίστοιχα με την ηλικία του. Καλό είναι να λαμ­βά­νει ενημέ­ρωση για το τι σημαίνει γυναικείο και ανδρικό φύλο, χωρίς όμως να ε­πι­δει­κνύ­ου­με το δικό μας. Δεν επιπλήττουμε ποτέ το παιδί που εκφράζει μια φυσική περιέργεια, δεν το απορρίπτουμε και απλώς φροντίζουμε να καλύψουμε τις απορίες του με ανώδυνο, τρυ­φε­ρό και συνάμα διδακτικό τρόπο.

6. Τι απαντάμε όταν το παιδί ρωτάει «τι κάνετε στο κρεβάτι»;

Η απάντηση που δίνουμε είναι ξεκάθαρη και ειλικρινής, χωρίς αμηχανία (κι αν έρθουμε σε δύ­σκο­λη θέση, δεν πρέπει να το δείξουμε). Ίσως είναι και μια καλή ευκαιρία, αναλόγως με τις ε­ρω­τή­σεις του παιδιού, να του εξηγήσουμε τι σημαίνει σεξουαλική επαφή. Ας μην ξεχνάμε ότι το παιδί μπορεί ήδη να ξέρει, ενώ είναι σημαντικό για εκείνο να κατανοήσει ότι οι γονείς του εί­ναι ζευγάρι και ότι στο κρεβάτι κάνουν και έρωτα, διότι είναι αγαπημένοι. Έτσι θα γνωρίζει κιό­λας πως οι γονείς του έχουν καλή σχέση και θα αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια μέσα στην οικογένεια.

7. Πώς πρέπει να αντιδράσουμε όταν το παιδί εισβάλλει στην κρεβατοκάμαρα την ώ­ρα που κάνουμε σεξ;

Οριοθετώντας τον χώρο μας, λιγοστεύουν οι πιθανότητες της εισβολής. Αν όμως συμβεί, δεν πρέ­πει να δώσουμε έκταση στο γεγονός ή να διώξουμε το παιδί από το δωμάτιο. Σαφώς υ­πάρ­χει πάντα πε­ρίπτωση –αναλόγως με την ηλικία του, τα ήδη υπάρχοντα βιώματά του και την αντιμετώπισή μας– να αντιδράσει αρνητικά στο γεγονός. Ειδικά κατά τη διάρκεια του φαλ­λι­κού σταδίου (3-5 ετών) με το οιδιπόδειο σύμπλεγμα (το παιδί επιθυμεί τον γονιό του άλ­λου φύλου και ανταγωνίζεται/ζηλεύει τον γονιό του ίδιου φύλου), μπορεί η αντίδρασή του να εί­ναι υπερβολική και να χρειάζεται περισ­σότερη προσοχή η συμπεριφορά μας.

8. Πώς θα προστατεύσουμε το παιδί από ντροπές και ενοχές σχετικά με το σεξ;

Συχνά, λόγω δικής μας άγνοιας, έλλειψης σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, αναστολών και τα­μπού, μεταφέρουμε στα παιδιά την ενοχή και την ντροπή για το φύλο, τη σεξουαλικότητα και τη σεξουα­λική του συμπεριφορά. Το μεγάλο «όχι» στη συμπεριφορά μας πρέπει να είναι το «ό­χι» προς τον ε­αυτό μας. Όχι λοιπόν στη μεταφορά της άγνοιας, της ενοχής, της ντροπής και των «ηθικών» ανα­στολών, που δεν αποτελούν συστατικά της πραγματικής ηθικής αλλά κοι­νω­νι­κά ταμπού.

9. Πώς θα βοηθήσουμε το παιδί να αναγνωρίσει τη σεξουαλική του ταυτότητα;

Από την ηλικία των 3 ετών περίπου, που το παιδί αρχίζει να εξοικειώνεται, να αναγνωρίζει πε­ρισ­σό­τε­ρο και να εξερευνά πιο διεξοδικά το σώμα του, πρέπει να του μιλάμε για το σώμα και για το φύλο του, περιγράφοντας με απλό και κατανοητό τρόπο τις ανατομικές διαφορές που έχει με το άλλο φύλο. Είναι σημαντικό να του λέμε πως είναι αγόρι ή κορίτσι και να του ε­ξη­γού­με τι σημαίνει ανατομικά και πρακτικά να ανήκει στο αρσενικό ή το θηλυκό φύλο.

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (11.09.2008) / Γιάννης Δεβετζόγλου

Για να προτιμούν τις υγιεινές τροφές

Οι περισσότεροι γονείς γνωρίζουν καλά ότι η καθημερινή διατροφή των παιδιών αποτελεί συ­χνά α­ληθινή πρόκληση. Η ιδιοτροπία στο φαγητό, όμως, αποτελεί φυσιολογικό τμήμα της α­νά­πτυ­ξης.

Τα μικρά παιδιά είναι εκ φύσεως νεοφοβικά, έχουν δηλαδή έναν έμφυτο φόβο για οτιδήποτε δεν έ­χουν δοκιμάσει. Ακόμη και οι πιο αποφασισμένοι γονείς μπορεί να έρθουν αντιμέτωποι με το ακλό­νητο πείσμα του παιδιού να μείνει νηστικό παρά να δοκιμάσει μια νέα γεύση. Το ε­πα­κό­λου­θο είναι να καταθέτουν συχνά τα όπλα, προτιμώντας να του δώσουν ένα μπολ σο­κο­λα­τέ­νια δημητριακά, τα οποία μπορεί να μην είναι ό,τι καλύτερο, αλλά σίγουρα είναι προ­τι­μό­τε­ρα από το τίποτα.

«Πολλοί γονείς νομίζουν πως πρέπει να κάνουν το παιδί τους να φάει κάτι, οτιδήποτε», λέει η κυ­ρί­α Γουόρομπι, διευθύντρια του προγράμματος Προσχολικών Διατροφικών Επιστημών στο Πανεπιστή­μιο Ράτγκερς του Νιου Τζέρσι. «Στην πραγματικότητα, όμως, πρέπει απλώς να σερβίρουν στο παιδί τους ποικιλία υγιεινών τροφίμων –και ό,τι φάει».

Ας δούμε έξι από τα συνηθέστερα λάθη που κάνουν οι γονείς όταν ταΐζουν τα παιδιά. Η α­πο­φυ­γή τους μπορεί να τα βοηθήσει, όσο ιδιότροπα κι αν είναι, να τρώνε ποικιλία τρο­φί­μων.

1. Διώχνουν τα παιδιά από την κουζίνα. Με τα μάτια της κουζίνας αναμμένα, το νερό να βρά­ζει και τα αιχμηρά μαχαίρια στο χέρι, είναι κατανοητό να μη θέλουν οι γονείς τα παιδιά στην κουζίνα όταν μαγειρεύουν. Μελέτες όμως έχουν δείξει ότι η συμμετοχή των παιδιών στην προετοιμασία του γεύματος αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα για να μάθουν να δο­κι­μά­ζουν νέες γεύσεις. Ερευνη­τές από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια, λ.χ., σε μελέτη με 600 παι­διά διαπίστωσαν ότι εκείνα που συμμετέχουν στο μαγείρεμα τουλάχιστον δο­κι­μά­ζουν το φα­γη­τό. «Σε λίγα παιδιά αρέσουν τα ραδί­κια, αλλά διαπιστώσαμε ότι εάν τα παιδιά κόβουν τα ρα­δί­κια και τα προσθέτουν σε σαλάτα, τελικά τα λατρεύουν», είπε χαρακτηριστικά η δρ Ι­ζα­μπέλ Κοντέντο, καθηγήτρια Διατροφικής Αγωγής στο Τeachers College του Πα­νε­πι­στη­μί­ου.

2. Κάνουν δίαιτα μπροστά στα παιδιά. Τα παιδιά μιμούνται τις διατροφικές προτιμήσεις των γο­νιών τους και είναι πιθανότερο να δοκιμάσουν τρόφιμα που βλέπουν να τρώνε ο μπα­μπάς ή η μαμά. Μελέτη του Ράτγκερς έδειξε πως τα παιδιά προσχολικής ηλικίας τείνουν να λα­τρεύ­ουν ή να απορ­ρίπτουν τα ίδια φρούτα και λαχανικά με τους γονείς τους. Άλλες με­λέ­τες έ­δει­ξαν ότι τα κορίτσια έ­χουν περισσότερες πιθανότητες να είναι ιδιότροπα με το φαγητό, εάν στη μαμά τους δεν αρέσουν τα λαχανικά. Δεδομένης αυτής της ισχυρής επιρροής, οι γονείς που προσπαθούν να αδυνατίσουν πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί με τη δίαιτα μπροστά στο παιδί, διότι μπορεί να επηρεάσουν τις αντιλήψεις του για το φαγητό και την υγιεινή δι­α­τρο­φή. Επίσης μπορεί να το διδάξουν ότι «δίαιτα σημαίνει να μαγειρεύεις, αλλά να μην τρως».

3. Τα πιέζουν να φάνε μια μπουκιά. Το να απαιτεί κανείς από το παιδί να τρώει του­λά­χι­στον μια μπουκιά από κάθε πιάτο είναι πιθανό να αποδειχθεί μπούμερανγκ. Μελέτες έ­χουν δεί­ξει ότι τα παι­διά αντιδρούν με αρνητικό τρόπο, ακόμη και αν η πίεση συνοδεύεται από ε­πι­βρά­βευ­ση. Σε μελέτη, λ.χ., του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια, οι ερευνητές ζή­τη­σαν από τα παιδιά να φάνε λαχανικά και να πιουν γάλα, προσφέροντάς τους αυ­το­κόλ­λη­τα και χρόνο μπροστά στην τηλεόραση εάν το έκαναν. Αργότερα τα παιδιά εξέφρασαν απέχθεια για τα τρόφιμα. Προτιμότερο είναι να βά­ζετε το φαγητό στο τραπέζι και να ενθαρρύνετε το παι­δί να το δοκιμάσει. Μην παραπονεθείτε, ό­μως, εάν αρνηθεί και μην το επιβραβεύσετε εάν το φάει. Ρωτήστε μόνο εάν θα ήθελε λίγο ακόμα ή σερβίρετε δεύτερη μερίδα στον εαυτό σας, τη­ρώ­ντας ουδέτερη στάση.

4. Κρατούν τις λιχουδιές σε μέρος όπου δε φθάνει το παιδί. Οι γονείς ανησυχούν ότι τα παι­διά τους θα τσιμπολογούν λιχουδιές και έτσι συχνά τις βάζουν στα πιο ψηλά ντουλάπια. Πο­λυ­ά­ριθ­μες μελέτες όμως έχουν αποδείξει πως όταν ο γονιός περιορίζει ένα τρόφιμο, το παι­δί απλώς το θέλει ακόμη περισσότερο και αν δεν μπορέσει να το φάει στο σπίτι, είναι πο­λύ πιθανό να το υπερκατα­ναλώσει εκτός σπιτιού μόλις του δοθεί η δυνατότητα. Το μάθημα για τους γονείς; Μη βάζετε κα­θόλου στο σπίτι τρόφιμα που πιστεύετε πως δεν πρέπει να φά­ει το παιδί. Αντ’ αυτών, αγοράζετε υγιεινά σνακ και αφήνετε ελεύθερη την πρόσβαση των παι­διών σε αυτά.

5. Σερβίρουν σκέτα λαχανικά. Οι γονείς που προσέχουν τις θερμίδες σερβίρουν στα παιδιά σκέ­τα λαχανικά στον ατμό –λογικό είναι τα παιδιά να δυσκολεύονται να τα φάνε. Οι δι­α­τρο­φο­λό­γοι συνι­στούν στους γονείς να μη διστάζουν να βάλουν στα λαχανικά λίγο βούτυρο, ένα ντρέ­σινγκ, μια σος τυριού ή ακόμη και λίγη καφέ ζάχαρη. Επιπλέον, λίγο λίπος στα λαχανικά, κα­τά προτίμηση ελαιό­λαδο, συμβάλλει στην απελευθέρωση των λιποδιαλυτών θρεπτικών συ­στα­τι­κών τους. Όσο για τις λίγες έξτρα θερμίδες, σχεδόν επιβάλλονται όταν στόχος είναι η ε­νί­σχυ­ση της θρεπτικής αξίας ενός πιάτου και η εισαγωγή των παιδιών στον θαυμαστό κό­σμο των σαλατικών.

6. Υποκύπτουν εύκολα στην προτίμηση του παιδιού. Η κυρία Γουόρομπι λέει πως συχνά α­κού­ει από γονείς την πρόταση «το παιδί μου δεν το τρώει αυτό». Αν και κάτι τέτοιο μπορεί να συμβαίνει μια δεδομένη στιγμή, οι διατροφικές προτιμήσεις αλλάζουν. Συνεπώς, οι γονείς πρέ­πει να επιμένουν να ετοιμάζουν υγιεινά φαγητά και να τα σερβίρουν, ακόμη κι αν πρέπει να αντιμετωπίσουν την άρ­νηση των παιδιών. Να θυμάστε ότι «ένα μικρό παιδί μπορεί να χρει­α­στεί έως 15 απόπειρες έως ό­του πειστεί να δοκιμάσει μια νέα γεύση», λέει η δρ Σούζαν Μπ. Ρόμπερτς, διατροφολόγος στο Πα­νεπιστήμιο Ταφτς.

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (25.09.2008)

Ο ρόλος των γονιών στο διαζύγιο

(ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια Ph.D.)

Πόσο βαρύ μπορεί να είναι το διαζύγιο για τον ψυχισμό ενός παιδιού; Μπορεί το διαζύγιο στην επο­χή μας να είναι ένα περίπου αναμενόμενο φαινόμενο, ωστόσο για το μικρό παιδί α­πο­τε­λεί έναν συμ­βολικό θάνατο.

Πρόκειται για τον κατακερματισμό μιας φαντασιωσικής για το ίδιο οικογενειακής θαλπωρής. Οι ενο­χές, η θλίψη, η απελπισία, η μοναξιά, ο θυμός το κατακλύζουν. Συναισθήματα που μοιά­ζουν δυσεπί­λυτα μέσα του. Η λανθασμένη πίστη ότι φταίει για την απώλεια αυτή το ο­δη­γεί σε αδιέξοδο. Μπο­ρεί ακόμη να εμφανίσει εφιάλτες, απώλεια όρεξης για φαγητό, άγ­χος, μεί­ω­ση της σχολικής απόδο­σης και απομόνωση.

Συνήθης ασυνείδητη ψυχολογική άμυνα που ενεργοποιείται στον ψυχισμό του είναι η άρ­νη­ση. Είναι ένας μηχανισμός που προσωρινά το προστατεύει από την αντιμετώπιση της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας. Το παιδί φέρεται σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα, σαν οι γονείς να είναι μαζί· αρ­νεί­ται την αλλαγή στον εαυτό του και στους φίλους του.

Αν και το διαζύγιο αποτελεί μια στρεσογόνο απώλεια για το παιδί, δεν είναι η βέβαιη κα­τα­στρο­φή της προσωπικότητάς του. Η αντίδρασή του θα εξαρτηθεί από το πώς θα ε­πε­ξερ­γα­στεί την απώλεια, τον βαθμό της οδύνης που θα της αποδώσει, το αν πιστεύει ότι φταί­ει το ί­διο, την ανθεκτικότητα της προσωπικότητάς του και την ύπαρξη υποστηρικτικών προ­σώ­πων.

Οι γονείς, όμως, πώς πρέπει να διαχειριστούν το διαζύγιο με το παιδί τους; Κατ’ αρχάς, κρα­τώ­ντας μια ειλικρινή στάση απέναντί του, με γνώμονα πάντα το δικαίωμά του να γνωρίζει την α­λή­θεια. Προτείνονται επίσης:
● Ο διάλογος και η εκμαίευση από το παιδί όλων των συναισθημάτων που το «βασανίζουν».
● Ο σεβασμός ανάμεσα στους γονείς στη μετέπειτα επικοινωνία τους και η αποφυγή λεκτικής βί­ας.
● Η υπέρβαση και η οριοθέτηση των συναισθημάτων των γονιών, προκειμένου να προ­στα­τέ­ψουν το παιδί τους.
● Η διασφάλιση από τους γονείς μιας μακροχρόνιας, άνευ όρων, αγάπης, ασφάλειας και στα­θε­ρό­τη­τας στο παιδί, τα οποία έχει τόσο πολλή ανάγκη να πιστέψει ότι δε χάνει.

Ο αλληλοσπαραγμός των γονιών, η βιαιότητα και ο αλληλοεξευτελισμός τους θα ε­πι­δει­νώ­σουν την προσαρμογή του παιδιού στη νέα πραγματικότητα...

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (10.02.2011)

19 Αυγούστου 2011

Μακάρι να ήταν ζώα!

Κάποια παιδιά εύχονται να ήταν οι γονείς τους ζώα


18 Αυγούστου 2011

Γνώση και πληροφορία

(φυσικομαθηματικός, τέως πρόεδρος της ΟΛΜΕ)

Ένα από τα πιο σοβαρά θέματα που τίθενται σήμερα στον εκπαιδευτικό σε κοινωνίες στις ο­ποί­ες ε­πικυριαρχεί ο μεγάλος όγκος πληροφορίας, είναι να μάθουν τους μαθητές να ξε­χω­ρί­ζουν τη γνώση από την πληροφορία. Και επιπλέον, να τους μάθουν να βρίσκουν ποια πλη­ρο­φο­ρί­α είναι έγκυρη και, ακόμη, να μη χάνονται στον άπειρο ωκεανό των πληροφοριών που πλημ­μυ­ρί­ζει ιδιαίτερα το διαδίκτυο. Σύμφωνα μάλιστα με τον Ομπάμα, τον πρόεδρο των Η­ΠΑ, μια καλή παιδεία μπορεί να βοηθήσει στο να ξεχωρίζει κανείς «τις πολλές φωνές που κραυ­γά­ζουν για προσοχή» σε ιστολόγια, στην τηλεόραση ή στο ραδιόφωνο.

Αλλά ποιες είναι οι κύριες διαφορές μεταξύ γνώσης και πληροφορίας;

1. Η γνώση είναι το βασικό μέρος των εκπαιδευτικών θεσμών. Είναι το απόσταγμα των ε­πι­στη­μών που, συστηματοποιημένο και παιδαγωγικά προσαρμοσμένο, θεωρείται ως το πο­λι­τι­στι­κό σώμα που θα μεταβιβαστεί στις γενιές των νέων στα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Α­πο­τε­λεί, δηλαδή, την εκ­παιδευτική ύλη που αξιολογείται ως απαραίτητη για τη μόρφωση των παι­διών και των εφήβων.

2. Η γνώση έχει μια διαχρονική ισχύ και δε συνδέεται με το εφήμερο της πληροφορίας.

3. Η γνώση έχει σημαντικότητα με πολλαπλασιαστικά οφέλη στον άνθρωπο, ενώ η πλη­ρο­φο­ρί­α εί­ναι ήσσονος σημασίας και εξαντλείται σχεδόν με τη χρήση της.

4. Η γνώση μπορεί να δώσει ένα μεγάλο μέρος πληροφοριών και, αντιστρόφως, μπορούμε να ισχυ­ριστούμε ότι πολλές πληροφορίες μπορούν να οδηγήσουν κάποιες φορές σε μια μι­κρή συγκρυστάλ­λωση γνώσης.

5. Η γνώση μετασχηματίζεται συχνά σε πυρήνες σοφίας, η οποία επιδρά στη διαμόρφωση της προ­σωπικότητας του ανθρώπου, ενώ η πληροφορία εξατμίζεται χωρίς να προσδώσει κά­ποια μόνιμα χα­ρακτηριστικά στη ζωή του.

6. Η γνώση είναι απόρροια έρευνας και συστηματικής πνευματικής προσπάθειας, ενώ η πλη­ρο­φο­ρί­α ένα απλό στοιχείο ενημέρωσης.

7. Η γνώση βοηθά στη λήψη αποφάσεων και στη διαμόρφωση στάσεων και συμπεριφορών, κά­τι που δεν μπορεί να ισχύσει με την πληροφορία.

8. Η πληροφόρηση είναι συνήθως μια μορφή ψυχαγωγίας και όχι ένα εργαλείο απόκτησης μορ­φω­τι­κών προσόντων ή μέσο χειραφέτησης.

Κριτήρια

Μέχρι πρόσφατα η εγκυρότητα της γνώσης και της πληροφορίας μπορούσε να εξακριβωθεί σχε­τι­κά εύκολα. Τώρα όμως η πλημμυρίδα των ψηφιακών πληροφοριών στο διαδίκτυο δεν α­φή­νει πολλά τέτοια παραδοσιακά περιθώρια. Ποια μπορεί να είναι τα κριτήρια αξιολόγησης της έγκυρης πληρο­φορίας;

Ένα ασφαλές κριτήριο είναι η αξιοπιστία της πηγής που μεταδίδει μια πληροφορία. Ένα πα­νε­πι­στη­μι­α­κό ίδρυμα, ένα ερευνητικό κέντρο, ένας διεθνής οργανισμός (ΟΗΕ, UNESCO, Ο­Ο­ΣΑ), ένας ε­πιστημονικός φορέας, ένας συλλογικός επαγγελματικός θεσμός, ένας ε­πι­στή­μο­νας κύρους κτλ. α­ποτελούν πηγές αξιόπιστης πληροφορίας και –μερικοί απ’ αυτούς– α­ξι­ό­πι­στης γνώσης.

Ένα δεύτερο κριτήριο, και το πιο σημαντικό, είναι το επίπεδο της δικής μας πνευματικής ε­πάρ­κει­ας, το οποίο μας καθοδηγεί να αξιολογήσουμε από μόνοι μας το περιεχόμενο της προ­σλαμ­βα­νό­με­νης πληροφορίας.

Είναι, τελικά, θέμα παιδείας!

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (17.08.2011)

16 Αυγούστου 2011

Απλά μαθήματα αυτοπροστασίας

Μάθημα πρώτο: Το σώμα μας ανήκει σ’ εμάς. Πρέπει να λέμε «όχι» σε κάθε μεγάλο που θέλει ν’ αγγίζει τα κρυφά μας μέρη για τη δική του ευχαρίστηση.

Μάθημα δεύτερο: Όταν ένας μεγάλος που γνωρίζουμε καλά μας κάνει ενοχλητικά χά­δια, εμείς δεν πρέπει να το κρατήσουμε μυστικό.

Μάθημα τρίτο: Εάν νιώθουμε ανασφάλεια με κάποιον, πρέπει αμέσως να ζητάμε βοή­θει­α από έναν άλλο μεγάλο που εμπιστευόμαστε.

Ευτυχώς υπάρχουν και τρυφερά χάδια των μεγάλων που μας αγαπούν και μας σέ­βο­νται... Αυτά κάνουν πάντα καλό!


Σεξουαλική παραβίαση:
ΝΑΙ στην πρόληψη, ΟΧΙ στη συγκάλυψη!

Ο «άνθρωπος-σκιά»

Κοντά σ’ εμάς ίσως βρίσκεται κι ένας «άνθρωπος-σκιά».
Αυτός μπορεί να είναι άγνωστος, γνωστός, φίλος ή συγγενής.

Ο «άνθρωπος-σκιά» δελεάζει, παραπλανεί, παγιδεύει.
Στόχος του η σεξουαλική παραβίαση του παιδιού...


Ας βοηθήσουμε όλοι τα παιδιά, για να φανεί
το αληθινό πρόσωπο του «ανθρώπου-σκιά».

Σεξουαλική παραβίαση:
ΝΑΙ στην πρόληψη, ΟΧΙ στη συγκάλυψη!