19 Δεκεμβρίου 2011

Οι κίνδυνοι από τις online δραστηριότητες των παιδιών

Οι ειδικοί διαπιστώνουν ότι τα παιδιά, όταν αντιμετωπίζουν κινδύνους στον κυβερνοχώρο,
είναι πιθανότερο να αυτοπροστατευθούν παρά να βοηθηθούν από ενηλίκους

Στη νέα γενιά, που βιώνει ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής της μέσα από το διαδίκτυο και αποτελεί τη σημερινή εμπροσθοφυλακή της τεχνολογικής αλλαγής, επαναποτίθενται περισσότερες ελπίδες για μελλοντικές καινοτόμες στρατηγικές αντιμετώπισης των κινδύνων που αντιμετωπίζουν τα παιδιά online. Οι ανήλικοι, για τους οποίους σήμερα ο γονιός, ο δάσκαλος, το κράτος και πολλοί άλλοι α­νησυχούν «τι κάνουν τόσες ώρες στον υπολογιστή» και «τι κακό μπορεί να πάθουν εκεί μέσα», είναι τελικά αυτοί που φαίνεται να κατανοούν περισσότερο τους κινδύνους που διατρέχουν.

Το χάσμα ανάμεσα στη γνώση που έχουν τα παιδιά και οι γονείς τους γύρω από τις τεχνολογίες του διαδικτύου έχει αποτυπωθεί σε πολλές επιστημονικές μελέτες μέχρι σήμερα. Ως σημαντικό παράγο­ντα της αδυναμίας προστασίας των ανηλίκων στον online κόσμο το επικαλείται και έκθεση του Ε­ρευνητικού Κέντρου Innocenti της UNICEF (www.unicef.org/irc) που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Δεκέμβριο του 2011.

Εστιάζοντας στη διακίνηση φωτογραφιών εκμετάλλευσης παιδιών, την προσέλκυση (grooming) και τον κυβερνο-εκφοβισμό (cyberbullying), ως τις τρεις κύριες απειλές, η έκθεση καταλήγει σε γενικές συστάσεις για τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθηθεί στο εξής, ώστε να υπάρξει διεθνής συντο­νισμός για την αντιμετώπισή τους. Αυτή περιλαμβάνει
● την ενδυνάμωση των παιδιών ώστε να ξέρουν πώς να αντιδράσουν,
● την ανάπτυξη μηχανισμών ενημέρωσης και αναφοράς των κινδύνων,
● την άρση της ασυλίας των δραστών,
● τον περιορισμό του σχετικού περιεχομένου που συνήθως διακινείται επί χρόνια και
● την υποστήριξη της ανάρρωσης των παιδιών που έχουν πέσει θύματα.

Κατηγορίες κινδύνων που σχετίζονται με online δραστηριότητες
(σύμφωνα με κατηγοριοποίηση του EU Kids Online)


1. Online βλάβη από κάποιου είδους περιεχόμενο: Όταν το παιδί είναι παθητικός δέκτης πορνογραφικού ή επιβλαβούς σεξουαλικού περιεχομένου.

2. Βλάβη από φυσική επαφή: Όταν το παιδί στοχοποιείται από κάποιον ενήλικο ή από άλλο παιδί για να συμμετάσχει σε δραστηριότητες σεξουαλικής εκμετάλλευσης που φωτογραφίζο­νται και στη συνέχεια κυκλοφορούν για να δελεάσουν άλλους (grooming) ή για κυβερνο-εκ­φοβισμό.

3. Επιβλαβής συμπεριφορά: Όταν το παιδί επιδεικνύει επικίνδυνη ή καταχρηστική συμπερι­φορά, π.χ. δημιουργώντας και ανεβάζοντας πορνογραφικό περιεχόμενο, συναντώντας από κοντά ενηλίκους που γνώρισε στο διαδίκτυο, αναρτώντας φωτογραφίες δικές του ή άλλου νεαρού ατόμου, κατεβάζοντας φωτογραφίες άλλου παιδιού που το εκμεταλλεύονται σεξουα­λικά ή το εκφοβίζουν.

Οι ειδικοί λαμβάνουν υπόψη τους τις σημαντικότερες σχετικές έρευνες που έχουν γίνει στον πλανήτη και επισημαίνουν πως αφορούν κυρίως τον αναπτυγμένο κόσμο. Μεγάλα κενά υπάρχουν σε ό,τι α­φορά τους κινδύνους από τη χρήση του διαδικτύου στην Αφρική, στα μεγαλύτερα τμήματα της Ασί­ας και στη Μέση Ανατολή. Σε αυτές τις περιοχές, όμως, φαίνεται πως τα παιδιά είναι λιγότερο προ­στατευμένα, αφού σερφάρουν κυρίως από ίντερνετ καφέ και οι γονείς τους αγνοούν το διαδίκτυο.

Ο φόβος της έκθεσης των παιδιών σε κινδύνους μεγαλώνει όσο διευρύνεται η χρήση των κινητών τηλεφώνων (ακόμη και αυτών χωρίς σύνδεση στο ίντερνετ) ως πλατφόρμες επικοινωνίας, διασκέ­δασης, παιχνιδιού, δικτύωσης ή πληροφόρησης, στις οποίες δεν έχουν πρόσβαση οι ανησυχούντες ενήλικοι. Όπως φαίνεται, όμως, κομμάτι της ανησυχίας οφείλεται (και καλλιεργείται) από ενήλικες ακριβώς λόγω της άγνοιάς τους για το μέσο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο σχετικός προβληματισμός μειώνεται στην Ευρώπη, όσο ευρύ ποσοστό των γονιών προσχωρεί στην πλευρά των χρηστών.

Ο κίνδυνος, πάντως, είναι υπαρκτός. Μόνο το 2010 η βρετανική υπηρεσία καταπολέμησης της on­line διακίνησης εγκληματικού περιεχομένου (www.iwf org.uk) εντόπισε και ανέλαβε δράση για περί­που 16.700 περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων που αναφέρθηκαν. Υπολογίζεται ότι κυκλοφορούν εκατομμύρια τέτοιες εικόνες, στις οποίες τα θύματα είναι δεκάδες χιλιάδες ανήλικοι. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο μέσος όρος ηλικίας τους μειώνεται διαρκώς, με το 73% των θυμάτων να είναι παιδιά κάτω των 10 ετών.

Παρ’ όλο που η Interpol χρησιμοποιεί πλέον προϊόντα λογισμικού που της επιτρέπουν να επιταχύ­νει τις έρευνες (π.χ. συγκρίνοντας αυτόματα μέσα από μεγάλες βάσεις δεδομένων φωτογραφίες ανηλί­κων), θεωρείται βέβαιο ότι σε πολλές χώρες θα πάρει χρόνια μέχρι να αποκτήσουν νομοθεσία και ειδικά τμήματα αστυνόμευσης και ακόμη περισσότερα για να συντονιστούν σε ένα πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας.


► ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (18.12.2011), από την Αγγελική Μπούμπουκα.

18 Δεκεμβρίου 2011

Βραβείο αγάπης και προσφοράς

...από ένα ιστολόγιο που χαρίζει απλόχερα
ό,τι λέει ο τίτλος του: «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»!


Ευχαριστώ θερμά τον καλό συνάδελφο
Αντώνη Κρασάκη που το επιμελείται!

Μπορείτε να περιηγηθείτε στις αναρτήσεις του πατώντας
στην εικόνα ή να διαβάσετε εδώ μια μικρή παρουσίαση
του μπλογκ στο παιδικό μας ιστολόγιο.

Οι παιδεραστές της διπλανής πόρτας

«Κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει το μέγεθος της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να σοκαριστεί εκ των προτέρων και μόνο –χωρίς καν να χρειάζεται να δει ό,τι έχουμε δει εμείς. Και να σου πω και κάτι; Η εμπειρία λέει ότι στις κλειστές κοινωνίες της ελλη­νικής επαρχίας όλο και κάτι κυκλοφορεί... Για θυμήσου την ιστορία με τον Δουρή... Όταν μαθεύτη­καν τα αίσχη, όλοι έπεσαν από τα σύννεφα. Κατά τη διάρκεια των ερευνών, όλο και κάτι “είχαν πο­νηρευτεί”. Τα παιδιά δεν μπορούν να κρύψουν κάτι τόσο σοβαρό, όσο και αν πιέζονται από τις οικο­γένειές τους να σιωπήσουν, για λόγους που όλοι ξέρουμε...».

Ο άνθρωπος που τα λέει αυτά έχει περάσει από διάφορα πόστα στην αστυνομία. Ανάμεσα σε αυτά και υπηρεσίες της Ασφάλειας για την προστασία των ανηλίκων. Όταν όμως τότε, την τελευταία η­μέρα του 1993, η Ελλάδα συγκλονιζόταν με την υπόθεση Δουρή, τα πράγματα ήταν αλλιώς. Ούτε διαμετακομιστικό κέντρο του ασιατικού, ανατολικοευρωπαϊκού και βαλκανικού οργανωμένου εγκλή­ματος είχε γίνει η Ελλάδα, ούτε και οι ομάδες, οργανωμένες και μη, των παιδεραστών είχαν βάλει στην εργαλειοθήκη της ανωμαλίας τους τη σκοτεινή πλευρά του διαδικτύου και των συστημάτων κοινωνικής δικτύωσης.

Τρεις περιπτώσεις

Η τελευταία υπόθεση από το Ρέθυμνο (Δεκέμβριος 2011) έρχεται να επιβεβαιώσει για ακόμη μία φο­ρά τον κανόνα του «καθ’ όλα φυσιολογικού παιδεραστή της διπλανής πόρτας». Ο γυμναστής Νίκος Σειραγάκης (τα στοιχεία και η φωτογραφία του δημοσιεύτηκαν κατόπιν εισαγγελικής οδηγίας) συ­νελήφθη επ’ αυτοφώρω με δύο ανήλικα αγόρια, έπειτα από έρευνες της Αστυνομίας με τη βοήθεια υψηλής τεχνολογίας, που διήρκησαν, σύμφωνα με την ίδια, 14 μήνες. Κάτι που ευλόγως δημιουργεί την απορία για το πόσο χρόνο θα χρειαζόταν για τη σύλληψη του γυμναστή, σε περίπτωση που δεν υπήρχε η υποβοήθηση της τεχνολογίας...

Όμως, το θέμα δεν είναι (μόνο) εδώ. Όπως καταγγέλθηκε και στα τοπικά Μέσα, ο 47χρονος άντρας είχε πολιτικές επαφές, ακόμη και συγγενικές σχέσεις, με παράγοντες της τοπικής κοινωνίας. Κατά ένα μεγάλο μέρος τις είχε καλλιεργήσει και μέσα από την προπονητική του ιδιότητα στην ομάδα μπάσκετ, αλλά και από την καθηγητική του. Σύμφωνα με τις πρώτες έρευνες είχε παρενοχλήσει σε­ξουαλικώς 39 αγόρια αλλά οι καταγγελίες γι’ αυτές τις παρενοχλήσεις πηγαινοέρχονταν από την Α­στυνομία στην Εισαγγελία και το αντίστροφο. Ορίστε μία από τις καταγγελίες –ενός αγοριού: «Με πήγε σε ένα ξωκλήσι σε ένα χωριό που δεν είχα πάει ποτέ. Ήταν μακριά από το σπίτι μου. Πριν μπούμε στο αυτοκίνητο, μου είπε ότι εκεί θα καθόμασταν στη φύση και θα μου έλεγε πώς να γίνω πιο καλός άνδρας. Δεν κατάλαβα ακριβώς τι εννοούσε, αλλά αφού ήταν καθηγητής μου τον ακο­λούθησα. Μετά άρχισε να με ακουμπάει. Πρώτα στο χέρι. Ένιωσα αμήχανα. Περίεργα. Ντρέπομαι. Δεν μπορώ να σας πω άλλα. Αφήστε με...».

Ας δούμε τώρα και από την ανάποδη, από την πλευρά του παιδεραστή, τον τρόπο με τον οποίο πε­ριγράφει στις αρχές τι έκανε και τι λέει γι’ αυτό. Το 2005 συνελήφθη από τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος ένας ιδιωτικός υπάλληλος 42 ετών, που εργαζόταν σε μπαρ της Μυκόνου. Στο σπίτι ό­που έμενε βρέθηκαν δύο άλμπουμ με 59 φωτογραφίες, οι οποίες εικόνιζαν τη σεξουαλική δραστη­ριότητα του ίδιου με δέκα ανήλικα παιδιά. Όταν ανακρίθηκε, είπε μεταξύ άλλων: «Έχω πάθος με την παιδική σάρκα. Είχα μόνιμη ερωτική σχέση με έναν 16χρονο αλλοδαπό. Λυπάμαι που δεν πρό­λαβα να συνευρεθώ ερωτικά και με άλλα παιδιά...». Κάθε φωτογραφία που παρήγε με δικά του μέσα την πωλούσε μέσω διαδικτύου (δηλαδή μέσω πιστωτικών καρτών) σε τιμές που ξεκινούσαν από 80 ευρώ και διαμορφώνονταν ανάλογα με τη σκληρότητα και την ηλικία των παιδιών. Μεταξύ των υπό εμπόρευση φωτογραφιών βρέθηκαν και κάποιες με παιδιά που έπαιζαν γυμνά σε παραλί­ες...

Λίγους μήνες έπειτα από τη σύλληψη του υπαλλήλου στη Μύκονο ήταν η σειρά ενός καθηγητή στη Βόρεια Ελλάδα. Την επιχείρηση παγίδευσης και σύλληψής του μας περιγράφει το πρώην στέλεχος της ΕΛ.ΑΣ.: «Είχαμε μια καταγγελία από ένα γείτονά του. Έβαζε, λέει, αγόρια δώδεκα, δεκατριών, δεκατεσσάρων στο σπίτι. Από οικογένειες ξένες. Αλβανία, Πολωνία και τέτοια. Τον “στήσαμε”. Βά­λαμε τον γιο ενός συναδέλφου και τον πλησίασε, τάχα μου ότι έψαχνε ένα φίλο του και του χτύπη­σε το κουδούνι. Τον είχαμε καλωδιώσει και περιμέναμε με εισαγγελέα απ’ έξω σ’ ένα αυτοκίνητο. Ο άτιμος δεν έχασε ούτε λεπτό. Άρχισε να λέει στον πιτσιρικά πόσο άντρας δείχνει, ότι έχει γυμνα­σμένα πόδια και διάφορα τέτοια. Και άρχισε να του λέει τι έκανε με τον φίλο του. Μόλις τα είπε και βεβαιωθήκαμε ότι τα είχαμε γραμμένα, κάναμε ντου στο σπίτι και τον μαζέψαμε. Πριν τον στεί­λουμε στον εισαγγελέα τού πήραμε κατάθεση. Δεν μπορείς να φανταστείς τι έλεγε το στόμα του. Όλο “ε, και; τι έγινε;” έλεγε. Και δεν ήταν μόνο αγοράκια. Και με μικρά κορίτσια είχε πάει, τους έπαιρνε διάφορα δώρα και για να τους τα δώσει τούς έλεγε να του κάνουν το ένα, να του κάνουν το άλλο. Μας έλεγε για το παιδικό δέρμα και τέτοια. Πώς το μύριζε και πώς ένιωθε να ερεθίζεται όταν άγγιζε μικρά κορίτσια. Ήταν ένας συνάδελφος που είχε μια κόρη έξι ετών που έγραφε την κα­τάθεση. Δεν άντεξε και πετάχτηκε από το γραφείο, άρπαξε την καρέκλα που καθόταν και τη σήκω­σε στον αέρα για να του τη φέρει στο κεφάλι. Με το ζόρι τον κρατήσαμε».

Το προφίλ του παιδεραστή

Πόσο κοντά ή μακριά στην πραγματική ζωή είναι ο παιδεραστής; «Παιδεραστής μπορεί να είναι ο οποιοσδήποτε γύρω μας, νέος ή μεγαλύτερος, φτωχός ή πλούσιος, μορφωμένος ή αγράμματος, ερ­γαζόμενος ή άνεργος, οποιασδήποτε καταγωγής», λέει ένας ιδιωτικός ερευνητής της Αθήνας, που στο παρελθόν ενεπλάκη σε υποθέσεις παιδεραστίας που απασχόλησαν ιδιαιτέρως την επικαιρότη­τα. Γονείς που είχαν παρατηρήσει περίεργες συμπεριφορές στα παιδιά τους κατέφυγαν σε αυτόν για να μπορέσουν να μάθουν, καθώς οι αστυνομικές αρχές απαιτούν επίσημες και άρα επώνυμες καταγγελίες για να κάνουν έρευνα που αφορά ένα συγκεκριμένο παιδί.

«Στις περισσότερες περιπτώσεις», συνεχίζει, «ο παιδεραστής είναι άντρας, άνω των 30. Ζει μόνος του ή με τη μητέρα του και ο φιλικός του κύκλος δεν είναι μεγάλος. Αν είναι παντρεμένος, η σχέση με τη σύζυγό του είναι περισσότερο συντροφική και χωρίς σεξουαλικές επαφές. Όσον αφορά το ε­παγγελματικό του προφίλ, όπως το έχω μελετήσει εγώ, παρατηρούνται αρκετά κενά μεταξύ εργα­σίας και απραξίας και συνήθως με πρωτοβουλία του ίδιου.

»Γενικώς, απολαμβάνουν ένα είδος κοινωνικής αναγνώρισης και, σε πολλές περιπτώσεις, αυτό συν­δέεται με επαγγέλματα σχετικά με παιδιά, στα οποία ασκούν ένα είδος εξουσίας και γοήτρου. Έχει παρατηρηθεί ακόμη και το γεγονός ότι παιδιά-θύματα, τα οποία κατά βάση είναι κοντά στην εφη­βεία, κάτι που προτιμούν οι παιδεραστές, να αναπτύσσουν με αυτούς συμπεριφορές όμοιες με το “Σύνδρομο της Στοκχόλμης”, δηλαδή να μη θέλουν να τους καταγγείλουν και παράλληλα να ανα­πτύσσουν φιλικά αισθήματα προς αυτούς. Και αυτό δεν είναι τυχαίο, καθώς έχει παρατηρηθεί ότι μια κατηγορία παιδιών που μπαίνουν στο στόχαστρο των παιδεραστών είναι εκείνα που δείχνουν με τη συμπεριφορά τους πως έχουν ανάγκη από προστασία και ασφάλεια.

»Οι συνήθειες των παιδεραστών χαρακτηρίζονται από εμμονή με τα παιδιά που θέτουν ως στόχους
–κάνουν τα πάντα για να το πετύχουν. Προστατεύουν με κάθε θυσία τις συλλογές από φωτογραφί­ες, συνήθως αρέσκονται να διατηρούν σουβενίρ από κάθε εμπειρία τους και με κάποιο τρόπο έχουν πείσει τον εαυτό τους ότι αυτό που κάνουν είναι “υγιές” και φυσιολογικό για τα παιδιά. Επίσης, βρίσκουν πάντοτε έναν τρόπο να είναι κοντά στο οικογενειακό περιβάλλον των παιδιών, αναπτύσ­σοντας σχέσεις με τους γονείς τους, ώστε να μπορούν ν’ αντικρούσουν ευκολότερα τυχόν αποκαλύ­ψεις των παιδιών. Τελειώνοντας με το προφίλ του παιδεραστή, αυτό που πρέπει να μείνει είναι ότι πρόκειται για εγκληματική δραστηριότητα που μπορεί να την κάνει ο οποιοσδήποτε, δεν είναι κανα­λιζαρισμένη σε συγκεκριμένες κοινωνικές τάξεις, όπως μπορεί να είναι άλλα εγκλήματα».


► ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (17.12.2011), από τον Κώστα Κυριακόπουλο.

15 Δεκεμβρίου 2011

Σωστοί γονείς οι αρκετά καλοί γονείς

Συνέντευξη με την Έφη Λάγιου-Λιγνού
(διδάσκουσα ψυχοθεραπεύτρια παιδιών και εφήβων και επόπτρια κλινικού έργου στην
Πανεπιστημιακή Παιδοψυχιατρική Κλινική του Νοσοκομείου Παίδων «Η Αγία Σοφία»)

Ποια είναι η «τέλεια μητέρα»;

Η τέλεια μητέρα είναι κακό πράγμα για το παιδί, δεν έχει ανθρώπινες διαστάσεις. Χρειάζεται α­πλώς μια αρκετά καλή μητέρα. Το παιδί θα χρειαστεί να ματαιωθεί για να αναπτυχθεί, χρειάζεται να στερηθεί, να νιώσει την απουσία, να αναπαραστήσει στον νου του την εικόνα αυτού που δεν έ­χει. Η φροντιστική μητέρα επιστρέφει και εδραιώνει την εικόνα της.

Μέσα από τη σχέση του με τη μητέρα κατακτά τη λειτουργία να σκέφτεται. Η μητέρα σκέφτεται για χάρη του, προσπαθεί να το καταλάβει. Έτσι το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει τον εαυτό του. Σ’ αυτή τη διαδικασία η μητέρα μπορεί να ’ναι μόνο μια αρκετά καλή μητέρα: δεν υπάρχει περίπτωση να μην κάνουμε λάθη αλλά δεν πειράζει, γιατί έτσι μπορούμε να επανορθώσουμε εξαιτίας των ενο­χών που νιώθουμε και εδώ βρίσκεται η πρόκληση: το παιδί μπορεί να μας βάζει δύσκολα και χρειά­ζεται να ανταποκριθούμε.

Πολλοί γονείς τοποθετούν τα παιδιά τους στο κέντρο του κόσμου. Πόσο τα βοηθά να εξελι­χθούν κάτι τέτοιο;

Ο γονιός που γίνεται θυσία για το παιδί του περιμένει ανταλλάγματα. Όταν έχει θυσιάσει την προ­σωπική του ζωή, περιμένει το παιδί να καλύψει όλες του τις ανάγκες που για χάρη του θυσίασε. Το παιδί δεν έχει ούτε τη δυνατότητα ούτε τα προσόντα ούτε την υποχρέωση. Δεν μπορούμε να του φορτώνουμε ότι για χάρη του τα παρατήσαμε όλα. Όχι. Για χάρη της δικής μας εικόνας, ως μητέ­ρας, τα παρατήσαμε. Είναι άδικο να περιμένουμε από το παιδί να γεμίσει τη ζωή της μαμάς του.

Υπάρχουν συνταγές επιτυχίας;

Οι γονείς χρειάζεται να διαφυλάξουν τη δική τους ικανότητα φροντίδας του παιδιού. Δεν είναι υπε­ράνθρωποι και το παιδί τους έχει ανάγκη να βιώσει τις ανθρώπινες διαστάσεις τους. Επιπλέον, σί­γουρα δεν εξυπηρετούν τις αναπτυξιακές ανάγκες του παιδιού με το να τροφοδοτούν (για τους δι­κούς τους λόγους) μια εικόνα του εαυτού τους, «πανταχού παρούσα και τα πάντα πληρούσα». Αν είναι αδιάκοπα διαθέσιμοι, δεν αφήνουν στο παιδί χώρο να νιώσει την έλλειψή τους και κατά την απουσία τους να αντλήσει από τις μνήμες του, να αναπαραστήσει και να σκεφτεί. Προσπαθώντας να μην το απογοητεύσουμε, υπερβαίνουμε τα όρια αντοχής μας και τότε είναι δύσκολο να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις.

Είναι εφικτή μια ισορροπία σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες που βιώνουμε;

Σίγουρα ζούμε σε μια ζοφερή πραγματικότητα και συχνά οι κακές οικονομικές συνθήκες ενοχοποι­ούνται για τα προβλήματα των παιδιών. Παίζουν ρόλο, όμως, όχι γιατί έχουν άμεση επίδραση στο παιδί, αλλά γιατί η αγωνία και ο θυμός των γονιών για τις συνθήκες διαβίωσης τούς δυσκολεύει να ’χουν χώρο στον νου τους για τις συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού τους, να έχουν την ψυχική αντοχή να διατηρήσουν με συνέπεια μια στάση οριοθέτησης και, χωρίς και οι ίδιοι να το καταλαβαί­νουν, προσάπτουν στο παιδί τον φόρτο των έντονα αρνητικών συναισθημάτων που τους πλημμυρί­ζουν. Συνήθως λόγω ενοχών μεγαλοποιούμε τις ελλείψεις των παιδιών. Τίνος ανάγκη εξυπηρετούμε όταν τους αγοράζουμε παραπάνω πράγματα απ’ όσα χρειάζονται, επειδή τα είδαν στη διαφήμιση ή τα έχουν τα άλλα παιδιά; Είναι σημαντικό να μπορούμε να εξηγήσουμε στα παιδιά μας ότι κάτι είναι ακριβό και δεν έχουμε τα λεφτά να το αγοράσουμε. Δε χρειάζεται να παριστάνουμε τους πάμπλου­τους στα μάτια τους.

Μεγαλώνοντας το παιδί τους οι γονείς έχουν άλλη μια ευκαιρία να μεγαλώσουν οι ίδιοι;

Βέβαια, πολλές φορές οι γονείς δεν αντέχουν να του βάλουν όρια, να το ματαιώσουν, να πουν «ό­χι», αυτή την καταπληκτική λεξούλα που είναι εξίσου απαραίτητη για το παιδί όπως το «ναι». Είναι τρομακτικό για ένα παιδί να νιώθει ότι κυριαρχεί πάνω στους ενήλικες από τους οποίους εξαρτάται η φροντίδα του: Ποιος θα το προστατέψει από τη –φανταστική μεν τρομακτική δε– δύναμή του; Τα όρια συγκρατούν και προσφέρουν ασφάλεια. Όμως το παιδί δε σταματά να δοκιμάζει την αντοχή των ορίων του «όχι». Φαινομενικός στόχος του είναι να σπάσει τα όρια, κρυφός στόχος είναι να ε­πιβεβαιώσει ότι είναι ανθεκτικά. Τα όρια που ξεχειλώνουν δε δείχνουν ευελιξία. Δείχνουν αδυναμία και ασυνέπεια του ενηλίκου –γονιού ή δασκάλου– πάνω στον οποίο το παιδί στηρίζεται.

Λέγοντας «όχι» οι γονείς προσφέρουν την ασφάλεια των ξεκάθαρων ορίων στο χάος της ψυχικής ανωριμότητας του παιδιού τους. Του προσφέρουν πλαίσιο για να αναπτυχθεί, προετοιμάζοντάς το να είναι ανθεκτικό στις ματαιώσεις, τις απογοητεύσεις και τις αντιξοότητες της ζωής. Η δυνατότητα έκφρασης των έντονων συναισθημάτων και η διαπραγμάτευσή τους επιτρέπει την ομαλή συναισθη­ματική ανάπτυξη των παιδιών, νιώθουν ότι οι γονείς και οι δάσκαλοι αντέχουν την έκφραση αρνητι­κών συναισθημάτων.

Λέγοντας «όχι» στο παιδί δεν είμαστε κακοί γονείς, δημιουργούμε ένα χώρο ανάμεσα στις επιθυμίες και την πραγματοποίησή τους, ένα χώρο σκέψης.

Το δίλημμα όμως είναι υποτακτικό ή ελεύθερο;

Αν κάποιος σε υπηρετεί και κάνει όλες τις δουλειές για χάρη σου, τότε εσύ γίνεται αδύναμος, εξαρ­τάσαι από αυτόν και δε μαθαίνεις να αντέχεις τις απογοητεύσεις, να συμβιβάζεσαι. Δε γίνεσαι δυ­νατός. Κάθε περιορισμός είναι ευκαιρία για εξέλιξη.

Ανταποκρίνομαι στις ανάγκες του παιδιού δε σημαίνει κάνω ό,τι μου ζητήσει. Η ικανότητα να λέμε «όχι» πρέπει να αντέχει τη συναισθηματική πίεση του παιδιού που διαμαρτύρεται και να συνοδεύε­ται από μια ευαισθησία για τις πραγματικές ανάγκες του. Τα παιδιά δεν είναι αγγελούδια, ούτε εί­ναι δυνατόν να είναι συνεχώς ευτυχισμένα!


► ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (02.11.2011), από την Ιωάννα Σωτήρχου.

11 Δεκεμβρίου 2011

Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού




Δείτε τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού στο παιδικό μας ιστολόγιο

εδώ
(ανάρτηση για μικρά παιδιά)

ή

εδώ
(ανάρτηση για μεγαλύτερα παιδιά)

27 Νοεμβρίου 2011

Μαθήματα σεξουαλικής ενημέρωσης για παιδιά

Το «Δέντρο της ζωής» δημιουργήθηκε στη Γαλλία το 1991-1992 και είναι μια σειρά από μα­θήματα σεξουαλικής ενημέρωσης για παιδιά 4 έως 12 ετών. Στην Ελλάδα διανεμήθηκε παλαι­ότερα από την εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» σε βιντεοκασέτες.

Αποτελείται από 20 βιντεάκια, χωρισμένα σε τρία μέρη:
● Η ανακάλυψη του σεξ
● Πώς γεννιόμαστε
● Μεγαλώνοντας

Μπορείτε να παρακολουθήσετε όλη τη σειρά στο παιδικό μας ιστολόγιο, πατώντας εδώ.



(τα βιντεάκια προέκυψαν από το κανάλι του χρήστη agallo17 στο YouTube)

11 Νοεμβρίου 2011

Υλικό για παιδιά

Επιλογές από το παιδικό μας ιστολόγιο «ΠΟΔήΛΑΤΟ»


ΒΙΒΛΙΟ
● Γιατί «πρέπει» να διαβάζουμε βιβλία; (+4 αναρτήσεις)
● Γίνε μικρός συγγραφέας!
● Η συνταγή ενός καλού βιβλίου
Μμμ... Βιβλία!
● Τα δικαιώματα του μικρού αναγνώστη (+2 αναρτήσεις)

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ-ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ
● Αναγνωρίστε τις ψευδείς ειδήσεις στο διαδίκτυο
● Ασφαλής πλοήγηση στο διαδίκτυο (αφίσες)
● Ασφαλής χρήση του διαδικτύου
● Βγάλτε τις μάσκες από το διαδίκτυο
● Η συνταγή της ασφαλούς πλοήγησης στο διαδίκτυο
● Η σωστή στάση εργασίας στον υπολογιστή
● Με ασφάλεια στη δικτυακή κοινωνία
● Οι συμβουλές του Άκη
● Πέντε συμβουλές για το διαδίκτυο
● Σκέψου πριν δημοσιεύσεις! (+2 αναρτήσεις)
● Συμμετέχω και προσέχω
● Σωστή συμπεριφορά στο διαδίκτυο
● Το Απέραντο Δάσος
● Φοβάμαι ότι το Facebook...
● Enter Control Escape

ΔΙΑΤΡΟΦΗ
● Η χριστουγεννιάτικη επανάσταση των φρούτων και των λαχανικών (+5 αναρτήσεις)
● Μη «μασάς» ό,τι σου σερβίρουν!
● Όταν τρώμε δε μιλάμε!
● Τάισέ με καλά

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ-ΠΑΙΧΝΙΔΙ
● Γύρω γύρω όλοι...
● Να πάω να παίξω;
● Ξεκόλλα από τα ηλεκτρονικά!
Το ΠΟΔήΛΑΤΟ υπενθυμίζει (+4 αναρτήσεις)

ΕΙΜΑΙ ΠΑΙΔΙ!
Αγαπώ τον εαυτό μου!
Αν ένα παιδί...
● Βρες χρόνο
Θυμάμαι ποιος είμαι και τι αξίζω
● Η γνώμη των άλλων
Η ζωή είναι ωραία!
Η πολλαπλή νοημοσύνη του ανθρώπου
● Οι μεγάλοι είναι περίεργοι (από μαθήτρια της τετάρτης τάξης)
Όποιος δεν έκανε ποτέ λάθος...
● Τα ωραιότερα πράγματα στη ζωή δεν είναι πράγματα!
Το αλφαβητάρι των αξιών
● Το χαμόγελο
Χρυσό μετάλλιο σε ένα σπουδαίο άθλημα

ΖΩΑ
Στα ζωάκια με αγάπη και υπευθυνότητα! (+2 αναρτήσεις)
Τα ζωάκια δεν είναι παιχνίδια! (+2 αναρτήσεις)
Το τσίρκο χωρίς ζώα σε διασκεδάζει καλύτερα

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
● 12 λάθη στη σχέση μας με τον ήλιο
● Γυαλιά ηλίου
● Ένα «μαγικό» ρολόι για τον ήλιο!
● Πάμε παραλία!
● Προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία (+3 αναρτήσεις)
● Προστασία από τον καύσωνα
● Στο νερό με ασφάλεια!
● Συμβουλές για ασφαλή κολύμβηση
● Τα αντηλιακά (+3 αναρτήσεις)
● Το ερωτηματολόγιο του ήλιου

ΚΑΠΝΙΣΜΑ
● Βιντεάκια για το κάπνισμα (+6 αναρτήσεις)
● Βλάβες που προκαλεί το τσιγάρο στον οργανισμό
● Πού νομίζετε ότι πηγαίνει ο καπνός;
Σε κάνει σκλάβο

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ
● Αγκαλιάστε τη ζωή!
● Ο φίλος μου ο Ποδηλατάκιας
● Τραγούδια για την Κυκλοφοριακή Αγωγή (+5 αναρτήσεις)

ΠΑΙΔΙΚΑ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ
Το παιδικό μας ιστολόγιο
Άλλα παιδικά ιστολόγια που προτείνουμε

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
● Από τη σύλληψη στη γέννηση
● Η αναπαραγωγή του ανθρώπου (+5 αναρτήσεις)
● Η μαμά γέννησε ένα αυγό!
● Ο Κανόνας των Εσωρούχων (+2 αναρτήσεις)
Πώς να γονιμοποιήσετε ένα ωάριο
● Το δέντρο της ζωής (+3 αναρτήσεις)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ
● Καλωσορίζοντας τα πρωτάκια
Λύστε τις απορίες σας για το γυμνάσιο!

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ
12 οδηγίες για το παιδί-θύμα
Βάζω Χ στη σχολική βία!
● Βιντεάκια για τον σχολικό εκφοβισμό (+19 αναρτήσεις)
Γίνε εσύ ο πρωταγωνιστής!
● Δε φοβάμαι
● Δύο ιστορίες για τη βία στο σχολείο
● Είναι κάτι παιδιά...
● Έχεις κάποιο πρόβλημα; 1056!
● Κάνε εσύ τη διαφορά
● Με τα μάτια της ψυχής μας
Ο εκφοβισμός δεν είναι μαγκιά
● Οι μάσκες πέφτουν
Όχι άλλη βία στα σχολεία!
● Όχι στον εκφοβισμό!
● Πάρε το θάρρος, πες το δυνατά
Ποιος; Πού; Πώς;
● Το ηχηρό χαμόγελο της διαφορετικότητας
Don't Laugh at Me

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
● Δικαιώματα και υποχρεώσεις
Τα ανθρώπινα δικαιώματα (+5 αναρτήσεις)

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ
● Έχεις κάποιο πρόβλημα; 1056!
● Έχω δικαίωμα
● Συμμαθητές χωρίς ιθαγένεια
● Τα δικαιώματα του παιδιού σε κινούμενες εικόνες
● Τα δικαιώματα των παιδιών
● Τα δικαιώματα των παιδιών (υπέρηχος)
● Τα παιδιά έχουν δικαιώματα (+4 αναρτήσεις)
Το δικαίωμα στην εκπαίδευση

ΥΓΕΙΑ-ΚΙΝΔΥΝΟΙ
● Καρδιά και υγεία
● Όχι βεγγαλικά και πυροτεχνήματα!
● Προσοχή στο πέταγμα των χαρταετών

ΦΙΛΙΑ
● Οι λέξεις δεν είναι για να πληγώνουμε
Οι φίλοι (+3 αναρτήσεις)
● Οι φίλοι είναι...
● Τα πιο συνηθισμένα πράγματα...

ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ
● Έγκαιρη ενημέρωση για επικίνδυνα φυσικά φαινόμενα
● Ο χειμώνας δεν αστειεύεται!
● Οδηγίες αυτοπροστασίας από επικίνδυνα φυσικά φαινόμενα (+3 αναρτήσεις)
● Προετοιμάσου από τώρα για τον σεισμό (+2 αναρτήσεις)

26 Οκτωβρίου 2011

Πατέρας και γιος

Ένας πατέρας γυρίζει σπίτι από την εργασία του αργά, κουρασμένος και εκνευρισμένος, και βρί­σκει τον πεντάχρονο γιο του να τον περιμένει στην πόρτα.

–Μπαμπά, μπορώ να σου κάνω μια ερώτηση; ρωτά το παιδί.
–Ναι, βεβαίως, τι συμβαίνει;
–Μπαμπά, πόσα λεφτά κερδίζεις σε μια ώρα;
–Αυτό δεν είναι δική σου δουλειά. Γιατί ρωτάς; απαντά ο άντρας θυμωμένα.
–Να, θέλω μόνο να ξέρω. Σε παρακαλώ, πες μου! Πόσα κερδίζεις σε μια ώρα;
–Αν πρέπει να ξέρεις, κερδίζω 50€ σε μια ώρα.
–Α! απαντά το μικρό αγόρι με το κεφάλι του χαμηλωμένο. Μπαμπά, μπορείς, σε παρακαλώ, να μου δανείσεις 25€;

Ο πατέρας αγριεύει:
–Αν ο μόνος λόγος που με ρώτησες είναι για να δανειστείς κάποια χρήματα, για να αγοράσεις ένα ανόητο παιχνίδι ή κάποιες άλλες αηδίες, τότε πήγαινε κατευθείαν στο δωμάτιό σου και πέσε να κοι­μηθείς. Σκέψου γιατί είσαι τόσο εγωιστής. Δεν εργάζομαι σκληρά κάθε μέρα για τέτοιες παιδαριώ­δεις επιπολαιότητες.

Το μικρό αγόρι πηγαίνει ήσυχα στο δωμάτιό του και κλείνει την πόρτα.

Ο άντρας κάθεται και αρχίζει να θυμώνει ακόμη περισσότερο με την ερώτηση του μικρού αγοριού. Πώς τόλμησε να κάνει τέτοιες ερωτήσεις μόνο για να πάρει κάποια χρήματα;


Μετά από περίπου μία ώρα ο άντρας ηρεμεί και αρχίζει να σκέφτεται:
–Ίσως υπάρχει κάτι που έπρεπε πραγματικά να αγοράσει με αυτά τα 25€.
Και, πραγματικά, δε ζητούσε χρήματα πολύ συχνά.

Ο άντρας πηγαίνει στην πόρτα του δωματίου του μικρού αγοριού και την ανοίγει.

–Κοιμάσαι, γιε μου; ρωτά.
–Όχι, μπαμπά, είμαι ξύπνιος, απαντά το αγόρι.
–Σκέφτηκα ότι ίσως ήμουν πάρα πολύ σκληρός μαζί σου πιο πριν, λέει ο άντρας. Ήταν μια δύσκολη μέρα και έβγαλα τον εκνευρισμό μου πάνω σου. Να, πάρε τα 25€ που μου ζήτησες.

Το αγόρι ανακαθίζει αμέσως στο κρεβάτι του χαμογελώντας.

–Ευχαριστώ, μπαμπά! φωνάζει. Ύστερα ψάχνει κάτω από το μαξιλάρι του και βγάζει μερικά τσα­λακωμένα χαρτονομίσματα.

Ο άντρας βλέπει ότι το αγόρι ήδη είχε χρήματα κι αρχίζει πάλι να νευριάζει. Το μικρό αγόρι μετρά­ει αργά τα χρήματά του και έπειτα κοιτάζει τον πατέρα του.

–Γιατί θέλεις περισσότερα χρήματα αφού ήδη έχεις μερικά; του λέει θυμωμένα εκείνος.
–Επειδή δεν είχα αρκετά αλλά τώρα έχω, απαντά το αγόρι. Μπαμπά, έχω 50€ τώρα, μπορώ να α­γοράσω μια ώρα από τον χρόνο σου; Σε παρακαλώ, έλα νωρίς στο σπίτι αύριο, θέλω να φάμε μα­ζί.

Ο πατέρας, συντετριμμένος, αγκαλιάζει το μικρό του γιο και του ζητά να τον συγχωρήσει...


► ΠΗΓΗ: Το παιδικό μας ιστολόγιο ΠΟΔήΛΑΤΟ (26.10.2011)

Μικρή οθόνη, μεγάλη ζημιά

Κλειστή πρέπει να είναι η τηλεόραση στο σπίτι όταν μέσα σε αυτό ζουν παιδιά. Τελεία και παύλα. Έρευνες που έχουν γίνει κατά καιρούς ανέφεραν ότι οι γονείς είναι καλό να περιορίσουν τον χρόνο που τα παιδιά τους παρακολουθούν τηλεόραση. Μια τελευταία όμως έρευνα, που πραγματοποίησε η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα παιδιά δεν πρέπει να παρακολουθούν λεπτό τηλεόραση.

Φυσικά, τονίζει η ίδια έρευνα, η απαγόρευση δεν αφορά μόνο την τηλεόραση, αλλά και το σερφά­ρισμα στο διαδίκτυο και τα βίντεο γκέιμ. Επίσης προσθέτει ότι, προς αποφυγή παρανόησης, δεν υ­πάρχει κανένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην τηλεόραση, όπως πολλοί θέλουν να υποστηρίζουν. Α­ντίθετα, καλύτερη εκπαίδευση από το δημιουργικό παιχνίδι και την επαφή με άλλους ανθρώπους δεν υπάρχει.

Πιο αυστηρή είναι η έρευνα όσον αφορά τα βρέφη και τα παιδιά ηλικίας μικρότερης των δύο ετών που παρακολουθούν τηλεόραση. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι γονείς είναι βέβαιο ότι μεγαλώνουν παιδιά που θα έχουν πρόβλημα στην ανάπτυξη του λεξιλογίου, στη συγκρότηση της σκέψης τους, στην ικανότητα αυτοσυγκέντρωσης και κοινωνικοποίησης.

Απόσπαση προσοχής

Πολλά είναι τα νοικοκυριά που έχουν μόνιμα μια τηλεόραση αναμμένη μέσα στο σπίτι, ανεξάρτητα αν παρακολουθεί κανείς. Αυτός ο συνεχόμενος ήχος είναι ό,τι πρέπει για να αποσπάται η προσοχή και να μην υπάρχει ηρεμία στον χώρο.

Ο παιδίατρος δρ Μπράουν ανέφερε ότι «πριν από μία δεκαετία είχαμε παρακαλέσει τους γονείς να επιστήσουν την προσοχή στην πολύωρη έκθεση των παιδιών τους μπροστά στις οθόνες. Φέτος προ­ειδοποιούμε ότι οι επιπτώσεις στην υγεία των παιδιών είναι μεγάλες». Τονίζει ακόμη ότι «μέσα σε έ­να σπίτι μπορεί να υπάρχουν και δέκα οθόνες (τηλεόραση, υπολογιστές, iPad, smartphone), άρα και οι επιρροές είναι πολύ περισσότερες».

Επαφή με άλλους ανθρώπους

«Τα παιδιά μαθαίνουν σε λιγότερο χρόνο, και ευκολότερα, όταν έρχονται σε επαφή με άλλους αν­θρώπους, όχι όταν βρίσκονται μπροστά σε μια οθόνη», επισήμανε ο ψυχολόγος Τζόρτζεν Τρόσεθ σχετικά με τα δήθεν εκπαιδευτικά τηλεοπτικά προγράμματα αλλά και τα μαθησιακά dvd.

Πολλοί είναι οι γονείς που εξομολογούνται ότι αφήνουν τα παιδιά τους μπροστά στην οθόνη της τη­λεόρασης όποτε χρειάζονται ησυχία για να κάνουν μια δουλειά ή όταν μεταδίδεται ένα αξιόλογο παιδικό πρόγραμμα.

Τέλος, η έρευνα επισημαίνει πως για κάθε μία ώρα που ένα παιδί μικρότερο των δύο ετών παρακο­λουθεί τηλεόραση μειώνεται κατά 50 λεπτά η επαφή με τους γονείς του και κατά 10% η ασχολία του με το δημιουργικό παιχνίδι.


► ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (24.10.2011), από τη Δώρα Παπαγεωργίου.

16 Οκτωβρίου 2011

Νηστικά στο σχολείο!

Στις υποβαθμισμένες συνοικίες της πόλης υπάρχουν παιδιά που πηγαίνουν στο σχολείο πεινασμένα. Η κατανάλωση στα κυλικεία έχει μειωθεί κατακόρυφα. Πολλά παιδιά δεν έχουν λεφτά ούτε για κουλούρι. Προέρχονται κυρίως από μονογονεϊκές οικογένειες, έχουν γονείς ανέργους ή μετανάστες. Στην Ελλάδα του 2011 ο υποσιτισμός αποτελεί πλέον το «δηλητήριο» μαθητών που, χωρίς λεφτά για φαγητό, οδηγούνται όπως όπως στις τάξεις προκειμένου «να καλύψουν τις χαμένες διδακτικές ώρες».

«Πολλά παιδιά τρώνε ένα μόνο γεύμα την ημέρα. Αυτό είναι κάτι που αναφέρουμε εδώ και καιρό στις ανακοινώσεις μας. Όσο οξύνεται η φτώχεια και η ανεργία, οξύνεται και το φαινόμενο. Από πρόπερσι έχουν λιποθυμήσει 5-6 παιδιά σε σχολεία του κέντρου. Είναι βαρβαρότητα να πεινούν παιδιά στον αιώνα μας», δηλώνει η πρόεδρος της Ομοσπονδίας Γονέων Αθήνας Διονυσία Αθανασο­πούλου.

Οι περιγραφές δασκάλων της Αθήνας είναι συγκλονιστικές: «Μέσα στην τάξη κάποια μας λένε ότι ζαλίζονται, άλλα νυστάζουν και σε άλλα πονάει η κοιλιά τους επειδή υποσιτίζονται. Από περηφάνια δε μας το λένε. Εμείς όμως γνωρίζουμε...», λέει η Ίρις Αδαμοπούλου, καθηγήτρια σε γυμνάσιο του Κερατσινίου.

Στην ευρύτερη περιοχή του Πειραιά η κατανάλωση στα κυλικεία έχει μειωθεί κατά πολύ και πολλά παιδιά φέρνουν φαγητό από το σπίτι. «Έχει αυξηθεί κατακόρυφα η κατανάλωση ειδών σε διατίμη­ση και έχει κοπεί στο μισό η κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού. Πολλοί γονείς βρίσκονται σε πολύ δύσκολη θέση και αυτό έχει επιπτώσεις στην οικογενειακή γαλήνη. Έρχονται και μας ζητούν βοήθει­α γιατί “ο μπαμπάς δε φέρεται καλά στη μαμά”», αναφέρει καθηγήτρια από σχολείο της περιοχής.

Κάποια δεν έχουν λεφτά ούτε για κουλούρι. «Δυο τρία παιδιά έχουν πρόβλημα επιβίωσης. Δεν έ­χουν ούτε μισό ευρώ για ελάχιστο κολατσιό. Είναι κάτι αναμενόμενο, γιατί στις εγγραφές του Σε­πτεμβρίου πολλοί γονείς ήταν άνεργοι. Και τώρα έχουν πολλαπλασιαστεί. Παλιά πήγαιναν 2-3 φο­ρές την ημέρα στο κυλικείο. Τώρα δεν πάνε καθόλου», τονίζει ο Νεκτάριος Κορδής, γενικός γραμ­ματέας της Β΄ ΕΛΜΕ Δυτικής Αττικής.

Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλοί καθηγητές, γνωρίζοντας ότι κάποιο παιδάκι έχει ανάγκη, δίνουν λεφτά στο κυλικείο και πληρώνουν το φαγητό του. «Οι καθηγητές βοηθούν πάρα πολύ με τα ελάχιστα λε­φτά που παίρνουν».

Στην Πετρούπολη το φαινόμενο του υποσιτισμού ανηλίκων έχει ενταθεί τους τελευταίους μήνες. Σύλλογοι γονέων με δικά τους έξοδα προσφέρουν σάντουιτς σε παιδιά. «Κάτι τέτοιο συμβαίνει σε δυο δημοτικά της περιοχής, όπου έχουν εντοπιστεί 6-7 παιδάκια με σοβαρότατο οικονομικό πρόβλη­μα. Επίσης μας λένε ότι στα κυλικεία υπάρχουν αρκετά “φέσια”. Οι γονείς αδυνατούν πλέον να πληρώσουν. Αυτά δεν αναφέρονται στις εγκυκλίους του υπουργείου Παιδείας. Ενδιαφέρονται μόνο για την αναπλήρωση των χαμένων ωρών. Μάλλον μας προετοιμάζουν για μια νέα Κατοχή», μας είπε ο Δημήτρης Κοντός, αντιπρόεδρος της ΑΣΓΜΕ (Ανώτατη Συνομοσπονδία Γονέων Μαθητών Ελλά­δας). Ταυτόχρονα στα συσσίτια της Εκκλησίας έχουν προστεθεί 100 άτομα τους τελευταίους μήνες. «Μεταξύ τους πολλά παιδιά και οικογένειες», προσθέτει.

Σε ορισμένες περιοχές τα εκπαιδευτικά προγράμματα εκτός ωραρίου (για αγωγή υγείας, περιβαλ­λοντικά θέματα κ.ά.) θα συνεχιστούν και φέτος, παρά το γεγονός ότι οι δάσκαλοι δε θα τα πληρω­θούν ως υπερωριακή απασχόληση. «Τα παιδιά το έχουν ανάγκη περισσότερο από ποτέ. Μάλιστα φέτος σκεφτόμαστε να κάνουμε πρόγραμμα για την ψυχική υγεία. Να τους δείξουμε πώς θα αντε­πεξέλθουμε χωρίς να μας πάρει από κάτω», λέει καθηγητής σχολείου του Πειραιά.

Φαίνεται ότι η οργάνωση συσσιτίων και η δημιουργία κοινωνικών παντοπωλείων έχουν αρχίσει να απασχολούν σοβαρά τους συνδικαλιστικούς φορείς. Οπως σημειώνει ο Νίκος Ζούτσος, τέως πρόε­δρος της Α΄ ΕΛΜΕ Δυτικής Αττικής, «η αρχή του αγώνα στη γερμανική Κατοχή, η πρώτη μέριμνα του ΕΑΜ, ήταν τα συσσίτια. Δυστυχώς μας έφεραν στο σημείο να κάνουμε τέτοιους συνειρμούς.
Της μόρφωσης όμως προηγείται η επιβίωση».


► ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (16.10.2011), από τη Νάντια Βασιλειάδου.

Το χρέος είναι μεγάλο και δυσβάστακτο

Η Ελλάδα χρωστάει. Χρωστάει στα παιδιά της το μέλλον τους...



ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (15.10.2011)

11 Σεπτεμβρίου 2011

Ο δωδεκάλογος της οδικής ασφάλειας

Από το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς»

Με βάση στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τα παιδιά είναι οι κατεξοχήν ευάλωτοι χρή­στες του δρόμου, καθόσον τα τροχαία ατυχήματα αποτελούν παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου για τις ηλικίες 5-14 ετών.

Το Ι.Ο.ΑΣ., με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, επισημαίνει προς τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς και όλους τους πολίτες γενικότερα τους βασικούς κανόνες οδικής ασφάλειας που πρέπει να τηρούνται για την ασφάλεια των παιδιών. Συγκεκριμένα:

1. Οι γονείς αποτελούν το καλύτερο παράδειγμα για τα παιδιά τους. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει οι ίδιοι να αποτελέσουν σωστό πρότυπο συμπεριφοράς στον δρόμο ως πεζοί και ως οδηγοί.

2. Τα παιδιά ηλικίας έως 8 ετών όταν διασχίζουν τον δρόμο θα πρέπει να συνοδεύονται πάντα από κάποιον ενήλικο, ο οποίος θα τα κρατάει σφιχτά από το χέρι. Σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά δεν μπορούν να αντιληφθούν ακόμη την απόσταση ή την ταχύτητα ενός αυτοκινήτου και είναι δύσκολο να προστατεύσουν τον εαυτό τους από ένα διερχόμενο όχημα.

3. Φορέστε τους ανοιχτόχρωμα ρούχα. Προτιμάτε σχολικές τσάντες και αθλητικά παπούτσια με α­νακλαστικά στοιχεία. Μπορείτε επίσης να προσθέσετε στην τσάντα ή στα παπούτσια τους ανακλα­στικά αυτοκόλλητα.

4. Επιλέξτε μια ασφαλή διαδρομή από και προς το σχολείο και κρατάτε το παιδί από το χέρι και πάντοτε από την εσωτερική πλευρά του πεζοδρομίου. Εξηγήστε του τους κινδύνους που ενδεχομέ­νως να αντιμετωπίσει.

5. Μην επιτρέπετε στο παιδί να διασχίζει τον δρόμο ανάμεσα από παρκαρισμένα οχήματα. Μια τέ­τοια περίπτωση είναι επικίνδυνη, καθώς οι οδηγοί δε θα μπορούν να το διακρίνουν.

6. Δείξτε του οι ίδιοι πώς να διασχίζει τον δρόμο ως ακολούθως:
6. – Βρείτε ένα ασφαλές σημείο.
6. – Σταματήστε πριν την άκρη του πεζοδρομίου.
6. – Κοιτάξτε και ακούστε με προσοχή αν πλησιάζουν οχήματα.
6. – Κοιτάξτε αριστερά, δεξιά και πάλι αριστερά.
6. – Περιμένετε να απομακρυνθούν τα τυχόν διερχόμενα οχήματα.
6. – Διασχίστε προσεχτικά τον δρόμο χωρίς να τρέχετε.

7. Σιγουρευτείτε ότι το παιδί ακολουθεί τους παραπάνω κανόνες. Μετά από κάποιο διάστημα μπο­ρείτε να του ζητήσετε να σας περάσει απέναντι.

8. Στο αυτοκίνητο τα μικρά παιδιά θα πρέπει πάντα να είναι δεμένα στο ειδικό καθισματάκι. Δε θα πρέπει να βρίσκονται ποτέ μόνα τους στο αυτοκίνητο.

9. Η αποβίβαση και επιβίβαση του παιδιού από το όχημα πρέπει να γίνεται από την πλευρά του πε­ζοδρομίου, όσο πιο κοντά στην είσοδο του σχολείου. Ποτέ μην παρκάρετε απέναντι από την είσοδο του σχολείου καλώντας τα παιδιά να έρθουν σ’ εσάς. Διασφαλίστε την προστασία τους, χωρίς ω­στόσο να παρεμποδίζεται η ομαλή κυκλοφορία των λοιπών οχημάτων και πεζών.

10. Σεβαστείτε και διευκολύνετε το έργο του σχολικού τροχονόμου.

11. Αποτελέστε οι ίδιοι σωστό πρότυπο συμπεριφοράς για το παιδί φορώντας τη ζώνη σας, επιδει­κνύοντας ευγένεια κατά την οδήγηση και σεβόμενοι τους κανόνες του Κ.Ο.Κ.

12. Σε περίπτωση που το παιδί χρησιμοποιεί λεωφορείο, θα πρέπει να του επισημάνετε ότι πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό κατά την επιβίβαση και αποβίβασή του από αυτό. Μέσα στο λεωφο­ρείο θα πρέπει να παραμένει καθισμένο και δεμένο, με τα πράγματά του τοποθετημένα κάτω από το κάθισμα, μέχρι την ολοκλήρωση της διαδρομής.

Για τα σχολεία

Πέρα από τις εξαγγελίες της πολιτείας, το Ι.Ο.ΑΣ. επισημαίνει προς τους Συλλόγους Γονέων και τις τοπικές αρχές να εντοπίζουν τα προβλήματα γύρω από τα σχολεία, ώστε να προωθούν την επίλυσή τους σε συνεργασία με τους ειδικούς και τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες.


► ΠΗΓΗ: www.ioas.gr (13.09.2010)

10 Σεπτεμβρίου 2011

Ασφάλεια στο σχολείο

Από το σωματείο «Αντιμετώπιση Παιδικού Τραύματος»

Τα μικρά παιδιά είναι από τη φύση τους γεμάτα περιέργεια και δεν έχουν αναπτυγμένη την αίσθηση του κινδύνου, γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στα ατυχήματα. Μεγαλώνοντας, αναπτύσσουν μεν την αίσθηση του κινδύνου, επηρεάζονται όμως και από άλλους παράγοντες, όπως η ανάγκη επίδει­ξης, η αντίδραση στους νόμους και τις συμβουλές των ενηλίκων και η γοητεία της περιπέτειας, με αποτέλεσμα να εξακολουθούν να κινδυνεύουν από ατυχήματα.

Από την προσχολική ηλικία τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε χώρους εκπαίδευ­σης (παιδικούς σταθμούς, σχολεία), με αποτέλεσμα ένα μεγάλο ποσοστό των παιδικών ατυχημάτων να συμβαίνει εκεί, καθώς και κατά τη μεταφορά των παιδιών προς και από τους χώρους αυτούς.


Από το σπίτι στο σχολείο

● Από την προσχολική ηλικία πρέπει να μάθουμε στα παιδιά τη σωστή οδική συμπεριφορά. Πρέπει, όμως, να έχουμε υπόψη μας ότι τα παιδιά κάτω των 8 ετών δεν έχουν την απαιτούμενη ωριμότητα για να χρησιμοποιήσουν πάντα όσα έχουν μάθει. Για τον λόγο αυτό πρέπει να συνοδεύονται από ε­νήλικες από και προς το σχολείο ή τη στάση του σχολικού λεωφορείου. Κρατάμε πάντα τα μικρά παιδιά από το χέρι και τα έχουμε από τη μέσα πλευρά του πεζοδρομίου. Δεν ξεχνάμε ότι τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας, γι’ αυτό πρέπει να τους δίνουμε το καλό παράδειγμα, ακολουθώντας οι ίδιοι τους κανόνες της σωστής οδικής συμπεριφοράς.

● Εφόσον πηγαίνουμε τα παιδιά στο σχολείο με το αυτοκίνητο, πρέπει να τους μάθουμε να κάθονται πάντοτε στο πίσω κάθισμα, δεμένα σωστά. Οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων και τα καταστήματα με αξεσουάρ αυτοκινήτων ή παιδικά είδη μπορούν να προτείνουν ποιο είναι το σωστό κάθισμα ή ζώνη ασφαλείας για κάθε παιδί, ανάλογα με το ύψος και το βάρος του. Πρέπει επίσης να μάθουμε στα παιδιά να μπαίνουν και να βγαίνουν από το αυτοκίνητο πάντοτε από την πλευρά του πεζοδρομίου. Στην περίπτωση που τα παιδιά πηγαίνουν με σχολικό λεωφορείο, πρέπει το ίδιο το σχολείο, αλλά και οι γονείς, να τους εξηγήσουμε γιατί πρέπει και εκεί να φοράνε τη ζώνη ασφαλείας και να προ­σέχουν πολύ την ώρα που μπαίνουν και βγαίνουν από το λεωφορείο.

● Αν τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο με ποδήλατο ή μοτοποδήλατο, πρέπει να γνωρίζουν ότι εφό­σον βγαίνουν στον δρόμο με το δίκυκλό τους, έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις με τα άλλα οχήματα. Πρέπει να φορούν πάντοτε κράνος κατάλληλου μεγέθους, σωστά δεμένο, καθώς και να γνωρίζουν καλά και να ακολουθούν τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας. Τα δίκυκλά τους να είναι σε καλή κα­τάσταση και σωστά εξοπλισμένα με καθρέφτες και φώτα, ώστε να φαίνονται τις βραδινές ώρες. Για να κυκλοφορήσουν στον δρόμο με μοτοποδήλατο, πρέπει να έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους και να έχουν προμηθευτεί νόμιμη άδεια.

● Τα παιδιά που πηγαίνουν με τα πόδια στο σχολείο πρέπει να φορούν ανοιχτόχρωμα ρούχα ή ρού­χα με ένθετο ανακλαστικό υλικό, για να διακρίνονται από τους διερχόμενους οδηγούς, ειδικότερα το βράδυ.

● Στην έξοδο όλων των σχολείων πρέπει να υπάρχει προστατευτικό κιγκλίδωμα, ώστε τα παιδιά να μην μπορούν να βγουν απευθείας στον δρόμο.


Μέσα στο σχολείο

● Όλα τα σχολεία πρέπει συνεχώς να ελέγχουν τις κτιριακές τους εγκαταστάσεις, ώστε να είναι α­σφαλείς για τα παιδιά που στεγάζουν. Σε αυτό μπορούν να βοηθήσουν και οι γονείς των μαθητών με σωστές παρατηρήσεις και εποικοδομητικές προτάσεις. Εφόσον το σχολείο διαθέτει χημείο, θα πρέ­πει να παραμένει κλειδωμένο εκτός από τις ώρες του μαθήματος που υπάρχει υπεύθυνος εκπαιδευ­τικός.

● Τα σχολεία πρέπει να έχουν σωστό σύστημα πυρασφάλειας και κάθε χρόνο να γίνεται άσκηση α­σφαλούς εγκατάλειψης του κτιρίου σε περίπτωση φωτιάς. Η ίδια προετοιμασία πρέπει να γίνεται και για την περίπτωση σεισμού.

● Όλα τα σχολεία πρέπει να διαθέτουν πλήρες φαρμακείο για την παροχή Α΄ Βοηθειών με κάποιον υπεύθυνο γι’ αυτό και –αν είναι δυνατό– ένα νοσηλευτή ή μια νοσηλεύτρια. Πρέπει επίσης να υπάρ­χουν εμφανώς αναρτημένα τα τηλέφωνα του πλησιέστερου Κέντρου Υγείας ή Νοσοκομείου. Νηπια­γωγοί, δάσκαλοι, καθηγητές και γυμναστές πρέπει ιδανικά να εκπαιδεύονται στις βασικές Α΄ Βοή­θειες. Στις μεγάλες τάξεις αυτό μπορεί να γίνεται και για τους μαθητές.

Στο προαύλιο

● Την ώρα του διαλείμματος πρέπει πάντα να είναι παρόντες κάποιοι υπεύθυνοι.

● Εάν το σχολείο διαθέτει παιδική χαρά ή γυμναστήριο, πρέπει να γίνεται συνεχής έλεγχος, ώστε το υλικό (κούνιες, τσουλήθρες, μονόζυγα, μπασκέτες) και ο γύρω χώρος να πληρούν τους κανόνες ασφαλείας. Πρέπει, επίσης, τα παιδιά να ενημερώνονται ποιος είναι ο σωστός τρόπος χρήσης του υπάρχοντος εξοπλισμού.

● Πρέπει τα παιδιά να προειδοποιούνται, και να γίνεται σωστός έλεγχος, ώστε να μη φέρνουν στο σχολείο επικίνδυνα και αιχμηρά αντικείμενα.

● Στην αρχή κάθε σχολικού έτους πρέπει να γίνεται μια ανοιχτή συζήτηση μεταξύ δασκάλων και μα­θητών για θέματα πρόληψης παιδικών ατυχημάτων, κυρίως στους σχολικούς χώρους.

Όσο σημαντική είναι για την πρόληψη παιδικών ατυχημάτων η υποδομή που παρέχεται από τους ε­νήλικες, εξίσου σημαντικό είναι να μάθουν τα παιδιά, από την πιο μικρή ηλικία, να αναγνωρίζουν τους κινδύνους και να προστατεύουν τον εαυτό τους. Προσοχή όμως στην υπερπροστασία, γιατί μπορεί εύκολα να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα.


► ΠΗΓΗ: www.pedtrauma.gr

Οδηγίες για μαθήματα χωρίς βιβλία

Από τον Αχιλλέα Μανδρίκα
(σχολικός σύμβουλος 26ης Περιφέρειας Αθηνών)

Θεωρούμε ότι οι εκπαιδευτικοί διαθέτουν την ευελιξία, τη δημιουργικότητα και την ικανότητα εύρε­σης ποικιλίας λύσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος της έλλειψης σχολικών βιβλίων. Η υ­πευθυνότητα, η αξιοπρέπεια και ο αυτοσεβασμός που έχει επιδείξει ο καθένας χωριστά και όλοι μα­ζί ως εκπαιδευτική κοινότητα εξασφαλίζουν τη βεβαιότητα ότι οι εκπαιδευτικοί θα αντεπεξέλθουν στην έκτακτη αυτή κατάσταση, για την οποία δε φέρουν ευθύνη, αντιμετωπίζοντάς την ως παιδα­γωγική και διδακτική πρόκληση.

Ακολουθούν γενικές και ειδικότερες (ανά μάθημα) οδηγίες για τον λειτουργικό χειρισμό του θέμα­τος. Συντάχθηκαν με δεδομένη την περιορισμένη οικονομική δυνατότητα των σχολείων, την ανυπαρ­ξία διαδραστικών πινάκων στα περισσότερα, την περιορισμένη διαθεσιμότητα σε βιντεοπροβολείς, την άνιση πρόσβαση των μαθητών σε ηλεκτρονικά μέσα μάθησης και, βέβαια, την αγωνία των εκ­παιδευτικών να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους.

Γενικές οδηγίες

1. Προμήθεια ενός αντιτύπου ανά μάθημα για τον εκπαιδευτικό (ως οδηγό της διδακτέας ύλης) από τη σχολική βιβλιοθήκη, περσινά περισσεύματα βιβλίων, χρησιμοποιημένα βιβλία ή από εκτύπωση μέσω του Ψηφιακού Σχολείου, της ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης του ΟΕΔΒ και του Παιδαγωγικού Ινστι­τούτου.

2. Δαπάνη χρόνου για διαμόρφωση του συναισθηματικού κλίματος στην τάξη, ειδικά στην περίπτω­ση που ο εκπαιδευτικός αναλαμβάνει νέα τάξη. Για τον σκοπό αυτό ενδείκνυνται βιωματικά παιχνί­δια και ασκήσεις, ομαδικά παιχνίδια εντός και εκτός αίθουσας, επιτραπέζια παιχνίδια και ποικιλό­μορφοι τρόποι έκφρασης.

3. Χρήση ασκήσεων φιλαναγνωσίας. Η αξιοποίηση της σχολικής βιβλιοθήκης και εξωσχολικών βιβλί­ων από το σπίτι θα ενεργοποιούσε τους μαθητές σε αυτόν τον τομέα εξυπηρετώντας στόχους του γλωσσικού μαθήματος και όχι μόνο.

4. Υλοποίηση σχεδίων εργασίας σε ενότητες που προσφέρονται από τη διδακτέα ύλη (π.χ. ενότητα «Το Σχολείο μου» ή «Η Γειτονιά μου» στη Μελέτη Περιβάλλοντος Α΄ και Β΄ τάξης, ενότητα «Ζούμε σε κοινότητες» στη Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ τάξης, ενότητα «Το νερό» στη Γλώσσα Δ΄ τάξης κτλ.)

Οδηγίες ανά μάθημα

ΓΛΩΣΣΑ
● Χρήση του Ανθολογίου (οι Β΄, Δ΄ και ΣΤ΄ τάξεις το έχουν, οι Γ΄ και Ε΄ τάξεις μπορούν να φέρουν το περσινό) για εξάσκηση στην ανάγνωση με παράλληλη διδασκαλία των γραμματικών φαινομένων από τα προβλεπόμενα εγχειρίδια που καθυστέρησαν.
● Αφιέρωση χρόνου στη γραπτή έκφραση των μαθητών ή στη διαπίστωση του επιπέδου ικανότητάς τους.
● Φωτοτύπηση κειμένου μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και εφόσον ο εκπαιδευτικός κρίνει ότι αυ­τό εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς της διδασκαλίας και θα χρησιμοποιηθεί αρκετές μέρες.
● Η Α΄ τάξη μπορεί να προχωρήσει στη διδασκαλία του προγραφικού σταδίου μόνο με τη χρήση τε­τραδίων και αργότερα με την αναγραφή του βασικού κειμένου στον πίνακα.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
● Δαπάνη χρόνου για επανάληψη βασικών εννοιών και διαπίστωση βασικών ικανοτήτων των μαθη­τών.
● Χρήση του πίνακα και τετραδίου μαθηματικών, όπου οι μαθητές θα αντιγράφουν και θα επιλύουν ασκήσεις, οι οποίες θα έχουν προηγουμένως διδαχθεί με τη χρήση αντικειμένων, υλικών και βιωμα­τικών προσεγγίσεων ανάλογα με την τάξη και το θέμα.
● Η Α΄ τάξη μπορεί να προχωρήσει κανονικά τη διδακτέα ύλη μόνο με τη χρήση αντικειμένων και τετραδίου.

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
● Χρήση βιωματικών προσεγγίσεων και παρουσιάσεις με τη χρήση πολύμορφης έκφρασης: εξορμή­σεις και καταγραφές στην αυλή του σχολείου και στη γειτονιά, κατασκευή αφίσας ανά ομάδα, επι­σκέψεις σε υπηρεσίες του δήμου κτλ.
● Χρήση εξωσχολικών βιβλίων που φέρνουν οι μαθητές ή υπάρχουν στη σχολική βιβλιοθήκη (φυτά, ζώα, επαγγέλματα κτλ.).
● Υλοποίηση συνθετικών εργασιών κάθε μορφής ή υλοποίηση σχεδίων εργασίας.

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ
● Χρήση του χάρτη ή σχολικού άτλαντα.
● Αξιοποίηση άλλου έντυπου υλικού: εφημερίδες, περιοδικά, ταξιδιωτικοί οδηγοί κτλ.
● Προβολή βιντεοταινιών που υπάρχουν στη σχολική βιβλιοθήκη.

ΦΥΣΙΚΑ
● Προσπάθεια για προμήθεια 4-5 σχολικών βιβλίων, τα οποία θα χρησιμοποιούνται ανά ομάδα στο πλαίσιο ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας (αν και δεν είναι τελείως απαραίτητο).
● Πειραματικές προσεγγίσεις με απλά υλικά.
● Χρήση εξωσχολικών βιβλίων ανάλογα με το θέμα: ενέργεια, οικοσυστήματα, ήχος, ανθρώπινο σώμα κτλ.

ΙΣΤΟΡΙΑ
● Δαπάνη χρόνου για σύνδεση με την περσινή ιστορία κάθε τάξης.
● Αφήγηση στο κεφάλαιο της μυθολογίας στη Γ΄ τάξη χωρίς καμία απαίτηση αποστήθισης, με πα­ράλληλη χρήση εξωσχολικών βιβλίων.
● Φειδωλή χρήση φωτοτυπίας του βασικού κειμένου του μαθήματος (ένα την εβδομάδα) με παράλ­ληλη χρήση και άλλων πηγών σε Δ΄, Ε΄, ΣΤ΄ τάξη.

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ
● Συζητήσεις στο πνεύμα των κειμένων του σχολικού βιβλίου χωρίς καμία απαίτηση αποστήθισης.


► ΚΕΙΜΕΝΟ: www.esos.gr (09.09.2011) | ΠΗΓΗ: psamouxos.blogspot.gr

Για να αγαπήσουν το βιβλίο

Οι περισσότεροι γονείς πιστεύουν ότι η ανάγνωση έχει χάσει τη μάχη για τα παιδιά που μεγαλώνουν στην εποχή της εικόνας. Ο γνωστός αμερικανός βιβλιοκριτικός Μάικλ Νόρις δε συμφωνεί.

Σύμφωνα με τον κ. Νόρις οι λιλιπούτειοι αναγνώστες χρειάζονται ελευθερία επιλογών για να μά­θουν να βυθίζονται με ενθουσιασμό σε ένα καλό βιβλίο. Στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού Τhe Βook Ρublishing Report δίνει πέντε συμβουλές στους γονείς που θέλουν να μυήσουν τα παιδιά στη χαρά της ανάγνωσης:


1. Μην κάνετε την ανάγνωση να ακούγεται σαν «αγγαρεία», σαν υποχρεωτική «εργασία». Η ενα­σχόληση με το βιβλίο δεν είναι θέμα «καλής» συμπεριφοράς.

2. Αφήστε το παιδί να διαλέξει μόνο του τι θα διαβάσει ανάμεσα σε βιβλία που έχετε προεπιλέξει.

3. Μην τηρείτε αυστηρά την κατηγοριοποίηση των βιβλίων ανά ηλικία.

4. Μην του λέτε τι σας άρεσε να διαβάζετε όταν ήσασταν στην ηλικία του.

5. Σταθείτε παράμερα και αφήστε το να συνεννοηθεί απευθείας με τον υπάλληλο του βιβλιοπωλείου ή της βιβλιοθήκης. «Ακόμη και αν η μαμά ή ο μπαμπάς στέκονται κοντά στο παιδί την ώρα που ο βι­βλιοπώλης το ρωτάει τι θα ήθελε να διαβάσει, εκείνο θα δώσει μια απάντηση που πιστεύει ότι θα ι­κανοποιήσει τους γονείς του και δε θα είναι η ίδια με εκείνη που θα έδινε αν ήταν μόνο του», λέει ο κ. Νόρις.


► ΠΗΓΗ: ΤΟ ΒΗΜΑ (27.04.2010)

9 Σεπτεμβρίου 2011

Γιατί να του λέτε παραμύθια

Από το περιοδικό Prevention

«ΑΠΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ» είναι ο όρος που χρησιμοποιούν οι ειδικοί για τα σημερινά, πιο έ­ξυπνα, πιο «σκεπτόμενα» παιδιά, τα οποία όμως εγκαταλείπουν πρόωρα την αθωότητα της ηλικίας τους. Είναι χαρακτηριστικό, αλλά και μάλλον δυσοίωνο, το γεγονός ότι ολοένα και περισσότερα παιδιά τείνουν να συμπεριφέρονται ως ενήλικοι. Ακολουθούν και αυτά τα ερεθίσματα της εποχής μας, όπου προωθείται μια καταναγκαστική ωριμότητα, εξαιτίας της οποίας καλούνται ν’ ασχολη­θούν με ένα σωρό πράγματα για να καταφέρουν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Ευτυχώς, στον αντίποδα υπάρχουν ακόμη τα παραμύθια, τα οποία μας παραπέμπουν σε παλαιότε­ρες, πιο «αγνές» εποχές και αποτελούν πολύτιμα εργαλεία στο σωστό μεγάλωμα παιδιών.

Τι προσφέρουν τα παραμύθια

1. Εξάπτουν την παιδική φαντασία. Ένας τεράστιος κόσμος ανοίγεται μπροστά στα παιδιά. Σε αυτόν μπορούν να χωρέσουν νέες γνώσεις, ποικίλα ερεθίσματα, αλλά και τα περίπλοκα συναισθή­ματά τους.

2. Αντιπαραθέτουν το «καλό» με το «κακό». Η μάχη του πρίγκιπα με τον δράκο ή του πρόβατου με τον λύκο προετοιμάζει τα παιδιά για τους αγώνες που θα κληθούν να δώσουν όταν «χάσουν» την ασφάλεια που απλόχερα παρέχουν οι γονείς. Επίσης, παραδίδεται ένα μάθημα ηθικής: Στο τέλος των παραμυθιών χάνει πάντα ο «κακός». Το καλό και το σωστό συνδέονται στο παιδικό μυαλό με την ευτυχία και τη δικαίωση.

3. Περνούν το μήνυμα της αλληλεγγύης. Στα περισσότερα παραμύθια κάποιος συνεργάζεται με τον ήρωα ή την ηρωίδα. Οι πρωταγωνιστές –όσο έξυπνοι, πλούσιοι, σπουδαίοι ή δυνατοί κι αν είναι– δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να φτάσουν τον στόχο τους ή να ολοκληρώσουν τον «άθλο» που έχουν να φέρουν εις πέρας, χωρίς τη μεσολάβηση ή τη συμβουλή κάποιου. Έτσι τα παιδιά μαθαί­νουν από νωρίς τη σημασία που έχει η συνεργασία, η παροχή βοήθειας και συμπαράστασης προς και από τον πλησίον.

4. Είναι η φωνή της ελπίδας. Τα παραμύθια μιλούν στα παιδιά για τα προβλήματα που έχουν να αντιμετωπίσουν: τον φόβο, την τιμωρία, την έλλειψη αγάπης, την εγκατάλειψη, τον θάνατο, τη μο­ναξιά. Επικεντρώνονται, ωστόσο, στο ότι μέσα απ’ όλα αυτά μπορούν να βγουν νικητές:

● Μπορούν να κινήσουν βουνά ή να περάσουν μέσα από ένα σκοτεινό δάσος...
(συμβολίζουν τις καθημερινές δοκιμασίες, αλλά και τη δυσκολία του αποχωρισμού από την εστία
 της οικογένειας)

● Μπορούν να αναμετρηθούν με τέρατα...
(δίνουν σάρκα και οστά στο άγνωστο και στις παροδικές αξίες)

● Μπορούν να ξεγελάσουν πανούργες μάγισσες...
(συμβολίζουν τα φαινομενικά ανυπέρβλητα εμπόδια)

● Μπορούν να κατατροπώσουν μια άσπλαχνη μητριά...
(αντικατοπτρίζει τη σκοτεινή φύση μας)

● Μπορούν να τα βάλουν και με πονηρά ξωτικά...
(συγκεντρώνουν όλα τα παιδικά ελαττώματα)

5. Παρέχουν συμβολισμούς, ανοίγουν έναν καινούργιο, «μαγικό» κόσμο. Τα ζώα, τα φυτά, α­κόμη και τ’ αντικείμενα, έχουν ζωή, δυνατότητα απόφασης και επιλογής. Ακολουθούν τις αξίες των λαών από τις απαρχές του ανθρώπινου είδους αλλά και όλα όσα έχει ανάγκη να πιστεύει καθένας από εμάς τα πρώτα χρόνια της ζωής του.


► ΠΗΓΗ: paidagwgos.blogspot.gr (07.02.2010)

7 Σεπτεμβρίου 2011

Ένα πολύτιμο «εφόδιο» για τη ζωή

Από τη Λουίζα Βογιατζή
(συμβουλευτική ψυχολόγος)

Οι διακοπές φτάνουν στο τέλος τους. Για τους περισσότερους μεγάλους έχουν ήδη τελειώσει, για τους μικρούς μένουν ακόμη λίγες μέρες για να αρχίσει το «πρόγραμμα». «Καιρός ήτανε», «τέλειω­σαν τα ψέματα», «καλή η τεμπελιά, αλλά να μην την πολυσυνηθίζουν», λένε πολλοί από τους μεγά­λους και σαν να δείχνουν ανακουφισμένοι που τα παιδιά ξαναμπαίνουν σε μια πιο ελεγχόμενη κατά­σταση, σαν να θέλουν να τους υπενθυμίσουν ότι δεν πρέπει να παρααφήνονται στη χαλαρή και ε­λεύθερη αίσθηση των διακοπών, της «πολυτέλειας» τού «όλη μέρα παιχνίδι». Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν να είναι πειθαρχημένα, να αξιοποιούν τον χρόνο τους, να κάνουν πράγματα χρήσιμα, παραγωγικά, ωφέλιμα. Το μόνο που παραμένει αμφισβητήσιμο είναι η άποψη ότι όλα αυτά μπορούν να υποκαταστήσουν εκείνο που συνήθως στερούν από το παιδί: την ευκαιρία να παίξει, τον χρόνο για παιχνίδι.

Τι χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά;

Οι γονείς, που έχουν αδιαμφισβήτητα τις καλύτερες προθέσεις, θέλουν να «εξοπλίσουν» τα παιδιά τους με τον πιο πλήρη τρόπο, για να είναι έτοιμα και ικανά να αντιμετωπίσουν τη ζωή και να ευτυ­χήσουν. Με αυτό το σκεπτικό τα περισσότερα παιδιά τα περιμένει με την καινούργια σχολική χρο­νιά ένα πρόγραμμα «βαρβάτο», γεμάτο «ωφέλιμες» δραστηριότητες: σχολείο φυσικά, μαθήματα, ξένες γλώσσες, αθλητικές, καλλιτεχνικές και παιδαγωγικές δραστηριότητες. Όλα αυτά αξιολογού­νται από τους γονείς ως «σοβαρά και αναγκαία», σε αντίθεση με το παιχνίδι, που θεωρείται δευτε­ρεύουσας σημασίας, όχι ιδιαίτερα χρήσιμο, απαραίτητο μόνο για να «ξεδίνουν» λίγο τα παιδιά, και άρα «δεν έγινε και τίποτα» αν δεν τους δίνεται και τόσο συχνά η ευκαιρία να παίζουν.

Μπορεί αυτά να ακούγονται υπερβολικά και σίγουρα πολλοί γονείς θα διαμαρτυρηθούν, λέγοντας ότι τα παιδιά τους παίζουν όλη τη μέρα, ότι την ώρα που θα έπρεπε να μελετούν χάνουν την ώρα τους παίζοντας και χαζολογώντας και ότι εν πάση περιπτώσει υπάρχουν και τα Σαββατοκύριακα και οι διακοπές για να παίζουν. Και δε θα έχουν άδικο, γιατί ο ρόλος τους ως γονιών είναι να φρο­ντίζουν για την εξασφάλιση των αναγκαίων αγαθών, για την τήρηση κανόνων και πειθαρχίας στη ζωή του παιδιού τους και να μεριμνούν για όσα αυτό χρειάζεται για να αντεπεξέλθει στις ευθύνες της μελλοντικής ενήλικης ζωής του. Δεν εμπίπτει στα παραδοσιακά καθήκοντα των γονιών να ασχο­λούνται με το παιχνίδι των παιδιών, παρά μόνο για να το περιορίζουν, να το ελέγχουν ή, σε ορισμέ­νες περιπτώσεις, να το παρακολουθούν ως θεατές αν έχει, π.χ., τη μορφή αγωνίσματος.

Μπορεί βέβαια να αναρωτηθεί κανείς γιατί τέτοια εμμονή με το παιχνίδι, εφόσον όλα αυτά που κά­νουν τα παιδιά αποσκοπούν στο δικό τους καλό, είναι δημιουργικά, επιμορφωτικά και τόσο καλά σχεδιασμένα, ώστε να τους προσφέρουν το μεγαλύτερο κέρδος με τον πιο ευχάριστο τρόπο. Τι άλ­λο χρειάζεται ένα παιδί για να αναπτυχθεί σωστά;

Το πολύτιμο παιχνίδι

O διαρκώς αυξανόμενος αριθμός παιδιών και εφήβων με ψυχικές και ψυχοσωματικές διαταραχές, μαθησιακές δυσκολίες, κινητικά προβλήματα, νευρικότητα, άγχος, επιθετικότητα δεν μπορεί παρά να μας αναγκάζει να αμφισβητούμε το πόσο καλά, ωφέλιμα και επαρκή είναι όλα αυτά, που με τό­ση περίσκεψη έχουν μελετηθεί και επιλεγεί για το καλό τους. Και μας κάνουν να αναρωτηθούμε μή­πως ο «μεγάλος χαμένος», το ελεύθερο παιχνίδι των παιδιών, μπορεί να τους προσφέρει επίσης πάρα πολλά, και μάλιστα χωρίς «παρενέργειες».

Το παιχνίδι είναι ένα σημαντικότατο κομμάτι στη ζωή των παιδιών από τη βρεφική ηλικία έως την ε­ποχή της ενηλικίωσης. Είναι τόσο απαραίτητο για την προσωπική και κοινωνική ολοκλήρωσή τους, για την ψυχική και σωματική τους ανάπτυξη και για τη διανοητική και αισθητική τους εξέλιξη, επει­δή με το παιχνίδι ένα παιδί:

1. Αποφορτίζει τις ψυχικές εντάσεις. Όταν τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να παίξουν με σχετική ελευθερία και χωρίς πίεση χρόνου, δημιουργούν μια κατάσταση έντασης και εγρήγορσης και βυθί­ζονται μέσα στη φανταστική πραγματικότητα που δημιουργούν με τέτοιο τρόπο, ώστε όλα όσα φα­ντάζονται, αισθάνονται, επιθυμούν εκείνη τη στιγμή να βιώνονται ως αληθινά. Ταυτόχρονα δεν παύ­ουν ούτε στιγμή να ξέρουν ότι παίζουν και να έχουν επίγνωση των ορίων του παιχνιδιού. Αυτή είναι μια κατάσταση που, στην παιδική ηλικία τουλάχιστον, μόνο με το παιχνίδι μπορεί να επιτευχθεί και η οποία δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να «ξαναζήσουν» ευχάριστες και δυσάρεστες στιγμές, να ανακαλέσουν «καλά» και «κακά» συναισθήματα και να επεξεργαστούν με τον τρόπο τους όσα ζουν καθημερινά. Να τα αναπλάσουν, δηλαδή, να τα μεταφέρουν σε μια «γλώσσα» που τους είναι πιο προσιτή, να τα συνδέσουν με άλλα πράγματα που γνωρίζουν και έχουν ζήσει και με τον τρόπο τους να τα αξιολογήσουν και να τα αφομοιώσουν. H χαρά, η λύπη, ο ενθουσιασμός, η προσδοκία, η α­πογοήτευση, ο φόβος, ο θαυμασμός, η ζήλια, η ντροπή, η περηφάνια, όλα τα συναισθήματα που μπορεί να νιώσει ένα παιδί ξαναβιώνονται με τρόπο καθαρτικό στο παιχνίδι, ώστε να μειώνονται οι εντάσεις και να μη συσσωρεύονται.

2. Αναγνωρίζει την αναγκαιότητα των κανόνων. Το παιχνίδι υπόκειται πάντα σε κάποιους κανό­νες, τους οποίους το παιδί είναι υποχρεωμένο να τηρήσει για να μην το «χαλάσει». Το παιδί βρίσκε­ται σε μια κατάσταση όπου είτε επιλέγει μόνο του τους κανόνες είτε πειθαρχεί με τη θέλησή του σε κάποιους, επειδή θέλει να παίξει. Βιώνει δηλαδή και αναγνωρίζει «από πρώτο χέρι» την αναγκαιό­τητα της ύπαρξης ή της επινόησης και της τήρησης κανόνων για να πραγματοποιηθεί κάτι που το ευχαριστεί, για να γίνει αποδεκτό από μια ομάδα και για να πετύχει ένα σκοπό. Ταυτόχρονα παίρ­νει «μάθημα ηθικής», καθώς, στα ανταγωνιστικά τουλάχιστον παιχνίδια, είναι υποχρεωμένο να πα­ραμείνει προσκολλημένο στους κανόνες, παρά την επιθυμία του να νικήσει.

3. Αναπτύσσει συναισθηματική νοημοσύνη. Στα παιχνίδια με τους άλλους το παιδί μαθαίνει να δημιουργεί και να διατηρεί σχέσεις, να υπολογίζει και να σέβεται τους συμπαίκτες, αλλά και να υ­περασπίζεται τον εαυτό του και την ανάγκη του για συντροφιά ή απομόνωση. Μαθαίνει να χτίζει και να αξιολογεί φιλίες, να εμπιστεύεται και να προστατεύει τον εαυτό του από σχέσεις που το βλάπτουν. Ζει την εμπειρία της μοιρασμένης χαράς και λύπης, την ικανοποίηση της συνεργασίας, την αίσθηση της δύναμης που δίνει το να ανήκεις σε μια ομάδα και τις υποχρεώσεις που αυτό συνε­πάγεται.

4. Μαθαίνει πώς να μαθαίνει. Με το παιχνίδι το παιδί φαντάζεται και δημιουργεί. Παίζοντας κα­λείται να επιστρατεύσει ό,τι ξέρει για να «στήσει» το παιχνίδι του, να φανταστεί πράγματα και κα­ταστάσεις που δεν υπάρχουν, προκειμένου να το εμπλουτίσει και να του δώσει ένταση. Για να φτιάξει τον κόσμο του παιχνιδιού του πλάθει, χτίζει, παριστάνει, επινοεί, μετατρέπει. H φαντασία, χρησιμοποιώντας την έμφυτη περιέργεια και ικανότητα για μάθηση, απογειώνεται με σκοπό να γίνει το παιχνίδι πιο ελκυστικό. Ταυτόχρονα το παιδί «φέρνει στα μέτρα του» τον πραγματικό κόσμο, α­νοίγει δρόμους για να τον κατανοήσει. H έντονη «δράση» της φαντασίας στο παιχνίδι των μικρών παιδιών είναι ο προάγγελος της κατανόησης και της δημιουργικής μάθησης.

5. Αποκτά αυτογνωσία. Στα παιχνίδια μίμησης και μεταμφίεσης το παιδί μπαίνει σε ρόλους ξένους προς αυτό, δοκιμάζοντας έτσι τις δυνατότητές του, αλλά και γνωρίζοντας τα όριά του. Πραγματο­ποιεί κρυφές ή φανερές επιθυμίες και χαίρεται κάνοντας πράγματα που δεν μπορεί να τα κάνει ό­ταν είναι ο «αληθινός» εαυτός του και δεν προσποιείται.

6. Ελέγχει το σώμα του. Σε κάποια παιχνίδια, κυρίως κινητικά, το παιδί αφήνεται στην ευχαρίστη­ση που προκαλεί η ακραία σωματική διέγερση: ο ίλιγγος όταν στριφογυρίζει πολύ γρήγορα, όταν πηδάει από ψηλά, φτάνει ψηλά κάνοντας κούνια, κάνει βουτιές στο νερό, σκαρφαλώνει ή κατρακυ­λάει επιταχύνοντας σε μια κατηφόρα. Τάσεις βίαιες και καταστροφικές εκτονώνονται ακίνδυνα στο παιχνίδι όταν το παιδί γκρεμίζει τον πύργο που έφτιαξε, ψαλιδίζει τη ζωγραφιά του, κουρεύει την κούκλα του, διαλύει ένα μηχανικό παιχνίδι για να δει πώς είναι το εσωτερικό του.

Η απαρίθμηση των θετικών συνεπειών του παιχνιδιού θα μπορούσε να συνεχιστεί: Δεν αναφερθήκα­με στην αξία του παιχνιδιού για τη σωματική ανάπτυξη, την αντίληψη του χώρου και του χρόνου, την ικανότητα για συγκέντρωση και εστίαση της προσοχής, την εμπειρία της ανιδιοτέλειας και της μη σκοπιμότητας, την αίσθηση του ρυθμού και της αρμονίας που χαρακτηρίζει ορισμένα είδη παι­χνιδιού και πολλά άλλα.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Ποιοι είναι, όμως, οι λόγοι που κάνουν τους γονείς συνυπεύθυνους για κάτι που «κανονικά» δε θα έπρεπε να τους απασχολεί παρά μόνο περιφερειακά; Το πρόβλημα είναι ότι οι συνθήκες της ζωής (ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις, όπου ζουν και τα περισσότερα παιδιά) κάνουν τα παιδιά να εξαρ­τώνται από τους ενηλίκους για να μπορέσουν να παίξουν, εφόσον δεν μπορούν –παρά μόνο πολύ περιορισμένα– να κινηθούν μόνα τους στην περιοχή όπου ζουν.

Για να υπάρξει, για να δημιουργηθεί παιχνίδι, χρειάζονται
● ένα ή περισσότερα παιδιά,
● ένας χώρος προστατευμένος από κινδύνους, αλλά και από ενηλίκους που ασκούν διαρκή έλεγχο,
● χρόνος αρκετός και απερίσπαστος, τόσος ώστε να μπορεί να εξελιχθεί η δράση του παιχνιδιού και να υπάρξει κάποια κορύφωση (δηλαδή να μη μένει το παιχνίδι συνέχεια στην αρχή ή στη μέση) και, ενδεχομένως,
● κάποια παιχνίδια ή αντικείμενα που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως παιχνίδια, χωρίς όμως αυτά να είναι πάντοτε απαραίτητα.

Το μόνο από αυτά που διαθέτει η πλειοψηφία των παιδιών, σε βαθμό υπερβολής, είναι και το λιγό­τερο αναγκαίο: τα παιχνίδια.

Αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να εκτιμήσουν το παιχνίδι ως κάτι απόλυτα αναγκαίο και πολύτιμο για τα παιδιά και να το αφήσουν να έχει τον χώρο του και, κυρίως, τον χρόνο του μέ­σα στο καθημερινό τους πρόγραμμα. Μπορεί η δεύτερη ή η τρίτη γλώσσα, το μάθημα πιάνου, η κο­λύμβηση να είναι απαραίτητα εφόδια για τα παιδιά, αλλά δεν είναι ευκαιρίες που χάνονται για πά­ντα αν δε γίνουν στην παιδική ηλικία. Αν δε μάθεις τάε κβον ντο στα έξι σου χρόνια, μπορείς να μά­θεις στα 26 (αν το χρειαστείς), μπορείς να μάθεις κιθάρα στα 60, αν το θελήσεις, και να κολυμπάς σαν θαλασσόλυκος, έστω και αν δεν έχεις μάθει τις σωστές κινήσεις στο κολυμβητήριο. Δε θα έχεις όμως ποτέ την ευκαιρία να ξαναπαίξεις σαν παιδί, αν δεν προλάβεις να παίξεις στην παιδική σου η­λικία.


► ΠΗΓΗ: www.vita.gr

Για να μην επηρεάζονται αρνητικά
από την τηλεόραση

Συνέντευξη με την Αρετή Κυπραίου
(συμβουλευτική ψυχολόγος Μ.Sc., συντονίστρια Σχολών Γονέων)

Τηλεόραση: η σύγχρονη ηλεκτρονική... νταντά;

Η αλήθεια είναι ότι η τηλεόραση είναι ένα μαγικό κουτί. Μόλις την ανοίγεις, τα παιδιά σταματάνε να γκρινιάζουν, να κλαίνε, να τρέχουν, να φωνάζουν και κάθονται ευτυχισμένα για όση ώρα κρα­τάει η αγαπημένη τους εκπομπή. Φοβερή πρόκληση για τον σύγχρονο γονιό, ειδικά όταν γνωρίζου­με τους ρυθμούς της ζωής... Η τηλεόραση μπορεί να μοιάζει με την ιδανική λύση στο να απασχολη­θούν τα παιδιά ευχάριστα, ωστόσο τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία, τα παιδιά κάτω των 2 ετών δεν πρέπει να βλέ­πουν καθόλου τηλεόραση και τα μεγαλύτερα όχι πάνω από μισή με μία ώρα την ημέρα. Τα παιδιά που βλέπουν πολλή τηλεόραση έχουν, σύμφωνα με μελέτες, πιο επιθετική συμπεριφορά, είναι πιο ανυπάκουα, δε συγκεντρώνονται στη μελέτη τους, έχουν πιο χαμηλούς βαθμούς, είναι λιγότερο δη­μιουργικά, έχουν λιγότερη φαντασία, συχνά φοβούνται ότι κάτι κακό θα τους συμβεί, έχουν πιο ά­σχημες διατροφικές συνήθειες κτλ. Δε σημαίνει, βέβαια, ότι όλα τα παιδιά που βλέπουν τηλεόραση εμφανίζουν όλα αυτά τα συμπτώματα, αλλά ποιος γονιός θέλει για το παιδί του έστω και ένα ή δύο από αυτά;

Ωστόσο είναι απαραίτητο να «απαλλαγούμε» από την τηλεόραση; Να την απαγορέψουμε στα παιδιά μας; Και αν όχι, τι μπορούμε να κάνουμε;

Πιστεύω ότι η τηλεόραση είναι μέσα στη ζωή μας και δε χρειάζεται να την απαγορέψουμε, γιατί αυτό θα μπορούσε στη σύγχρονη πραγματικότητα να έχει άλλες αρνητικές συνέπειες για ένα παιδί. Ωστόσο, μπορούμε να ακολουθήσουμε μια σειρά από στρατηγικές που θα βοηθήσουν τα παιδιά να μην επηρεάζονται αρνητικά από αυτήν.

● Κατ’ αρχάς είναι πολύ σημαντικό να ξέρουμε τι βλέπει το παιδί και, όσο μπορούμε, να το επιλέ­γουμε. Να μην ανοίγουμε απλώς την τηλεόραση και να το αφήνουμε να δει ό,τι έχει. Μπορούμε να «γράφουμε» αυτά που θεωρούμε κατάλληλα παιδικά ή να τα νοικιάζουμε.

● Έχουμε συμφωνήσει από πριν πόση τηλεόραση θα δει το παιδί. Μπορούμε ακόμη να το εμπλέξου­με στη διαδικασία της απόφασης! Π.χ. «Το ξέρεις ότι η τηλεόραση βλάπτει τα ματάκια σου και ότι αν βλέπεις πολλή, θα κουραστούν. Πιστεύεις ότι μισή ώρα είναι εντάξει; Μετά μπορούμε να...» (παίξουμε το τάδε). Και συνεχίζουμε τη συζήτηση με το παιδί.

● Καθώς σίγουρα δεν μπορούμε να απαγορέψουμε σε ένα αγόρι να βλέπει Σπάιντερμαν, αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να συζητάμε μαζί του για το παιδικό. Πώς το βλέπει, τι πιστεύει. Έτσι, από τα εκπαιδευτικά παιδικά (π.χ. Ντόρα, Νόντυ, το Εργαστήριο του Μίκυ, Μπομπ ο Μάστορας κ.ά.), το παιδί θα «κρατάει» τα θετικά και θα μπορεί να τα ενσωματώνει στη συμπεριφορά του, ε­νώ από τα υπόλοιπα θα κρίνει και θα αποφασίζει ποια συμπεριφορά του αγαπημένου του ήρωα εί­ναι σωστή και ποια όχι, ποιος είναι ο «κακός» της ιστορίας, γιατί δεν πρέπει να τον μιμηθούμε, τι συνέπειες θα έχει αυτό, αν πρέπει να τον φοβόμαστε κτλ.

● Μπορούμε, επίσης, να συζητάμε και για τον σκοπό των διαφημίσεων.

● Δε χρησιμοποιούμε την τηλεόραση ως έπαινο ούτε ως απειλή! Θα φαίνεται πολύ πιο ελκυστική στα παιδιά. Π.χ. δε λέμε «Αν τελειώσεις τα μαθήματά σου νωρίς, θα δεις τηλεόραση»! ή «Αν δεν κάνεις το τάδε, δε θα δεις τηλεόραση!» Το παιδί θα κάνει τον συνειρμό αμέσως ότι η τηλεόραση εί­ναι κάτι τέλειο (έβγαλα τα μαθήματα) και κατά συνέπεια θα την αποζητάει περισσότερο!

● Δεν ξεχνάμε να κλείνουμε την τηλεόραση όταν τελειώνει το παιδικό, καθώς και ότι η θέση της εί­ναι στο σαλόνι και όχι στο παιδικό δωμάτιο.

● Προσφέρουμε ωραίες εναλλακτικές αντί της τηλεόρασης. Κατασκευές, ζωγραφική, παζλ, επι­τραπέζια, νερομπογιές, μαγειρική, βόλτες, ποδήλατο, παιχνίδι με φίλους, χορό, αθλητικές δραστη­ριότητες κτλ.

Πώς μπορούμε να καταλάβουμε ότι το παιδί μας είναι εξαρτημένο από την τηλεόραση;

Εάν ένα παιδί ζητάει συνεχώς και επίμονα να δει τηλεόραση, αυτό δε σημαίνει απαραίτητα ότι είναι εξαρτημένο. Για να διαπιστωθεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να συνεκτιμηθούν πολλοί παράγοντες. Για παράδειγμα, αν τηρούνται όλα τα παραπάνω, αν το παιδί γενικά ζητάει επίμονα ό,τι θέλει και έχει μάθει ότι με τη φωνή καταφέρνουμε αυτό που θέλουμε ή αν επιδεικνύει αυτή τη συμπεριφορά μόνο στο θέμα της τηλεόρασης, σε ποια πρόσωπα του περιβάλλοντός του το ζητάει και πάρα πολλά άλ­λα.

Ωστόσο, αυτό είναι κάτι που εξαρτάται αποκλειστικά από αυτούς που φροντίζουν το παιδί. Εάν οι γονείς του ακολουθούν όσα αναφέραμε και, ακόμη, του προσφέρουν μια ποικιλία δραστηριοτήτων για τον ελεύθερο χρόνο του, αφιερώνουν λίγο από τον πολύτιμο χρόνο τους για να συζητήσουν μαζί του και του παρέχουν ευκαιρίες να αναπτύξει τη σκέψη και την κρίση του, τότε το παιδί δε θα ε­ξαρτηθεί, σε καμία περίπτωση, από την τηλεόραση.


► ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (14.11.2009), από τη Νατάσα Μπερή.

6 Σεπτεμβρίου 2011

Η Χιονάτη στο δικαστήριο

Ο καλός βασιλιάς, ο αυταρχικός δάσκαλος, η κακιά μάγισσα, η μοχθηρή μητριά, ο άξιος πολεμι­στής, ο αγαθός παπάς. Οι παλιοί μ’ αυτά τα στερεότυπα γαλουχήθηκαν. Όμως τα κλασικά παρα­μύθια ασκούν ακόμη μεγάλη γοητεία στα παιδιά, αναπαράγοντας, χωρίς διάθεση αμφισβήτησης, τα κυρίαρχα μοντέλα εξουσίας. Το θέμα «Εξουσία και δύναμη στην παιδική και νεανική λογοτεχνία», που τελευταία συζητιέται έντονα διεθνώς, έχει κεντρίσει αρκετούς έλληνες μελετητές. Μια νέα έκ­δοση με αυτόν τον τίτλο από τις εκδόσεις Πατάκη, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, συ­γκέντρωσε 22 μελέτες.


Το βιβλίο ανατρέχει στην παιδική λογοτεχνία, επισημαίνοντας αγαπημένα μοτίβα που ωθούν τα παι­διά να υιοθετήσουν μια επιθυμητή κοινωνική και ιδεολογική συμπεριφορά. Στην ουσία, υποστηρί­ζουν οι επιμελητές της έκδοσης Δ. Αναγνωστοπούλου και Γ. Παπαντωνάκης, «οι ενήλικες είναι οι αποικιοκράτες και τα παιδιά είναι οι αποικιοκρατούμενοι».

Ατελείωτη κακοποίηση

Τα λαϊκά παραμύθια από την ηπειρωτική ή τη νησιωτική Ελλάδα δημιουργούν συχνά έκπληξη με την υπερβολή τους. Σε εκατοντάδες απ’ αυτά τα παιδιά κακοποιούνται συστηματικά από μητριά, πα­τριό, γονείς, πεθερούς, παππούδες, ξένους. Η μητριά κρατάει τα σκήπτρα, όμως συνήθως βάζει τρίτους να εγκληματήσουν: τη μαμή, τον υπηρέτη, τον Αράπη, τον άντρα της, έναν κυνηγό. Στο πε­λοποννησιακό παραμύθι «Η κόρη του βασιλιά» (μια παραλλαγή της Χιονάτης) η μητριά ζητάει ως α­πόδειξη του θανάτου της προγονής της «να της πάνε αίμα ένα ποτήρι να πιει» κι αλλού απαιτεί τα μάτια ή τα χέρια του κοριτσιού. Σε άλλα παραμύθια (που θυμίζουν παραλλαγές του «Χάνσελ και Γκρέτελ») απάνθρωπη εμφανίζεται η ίδια η μάνα, που εγκαταλείπει τα παιδιά της, ενώ σε κάποια οι γονείς δε διστάζουν να τα σφάξουν.

Τα παιδιά υφίστανται κάθε είδους σωματική βία (ξύλο με βέργα, κρέμασμα από τον φράχτη, δηλη­τηρίαση, σφάξιμο και πέταμα μέσα στον φούρνο κτλ.) αλλά και λεκτική ή άλλη (φωνές, απειλές, απομόνωση, κατάρα, μάγεμα, εκδίωξη από το σπίτι, πώλησή τους). Σε κάποια παραμύθια τα παι­διά υφίστανται μέχρι και σεξουαλική κακοποίηση: ο πατέρας παντρεύεται την κόρη του, ο παπάς ή ο δάσκαλος επιθυμεί το κορίτσι –όμως συνήθως η κόρη ξεφεύγει και διατηρεί αλώβητη την αθωότη­τά της.

Κι αν όλα αυτά τα βίαια σας φαίνονται ξεπερασμένα, τα σημερινά στοιχεία είναι αφοπλιστικά: το 65,5% των γονέων κάνει χρήση σωματικής βίας εις βάρος των παιδιών του, οι περιπτώσεις αιμομιξί­ας είναι συχνές και βέβαια στο διαδίκτυο ανθεί η παιδική πορνογραφία. Σύμφωνα με κάποιους, οι θάνατοι και τα εγκλήματα στα παραμύθια συμβολίζουν την έκφραση κάποιας εσώτερης επιθυμίας. Μια κυρίαρχη άποψη άλλωστε είναι πως τα παραμύθια βοηθούν τα παιδιά να εξοικειώνονται με τη σκληρή πραγματικότητα.

Στο κεφάλαιο «Εγκλήματα, αδικήματα και αδικοπραξίες σε δημοφιλή λαϊκά παραμύθια» οι μελετη­τές εντοπίζουν τα αδικήματα που διαπράττουν οι γνωστότεροι ήρωες των κλασικών παραμυθιών και μας λένε τι ποινές επισείουν αυτά σύμφωνα με τον σημερινό ποινικό κώδικα. Έτσι, στην «Κοκκινο­σκουφίτσα» η καταβρόχθιση της γιαγιάς από τον κακό λύκο θεωρείται ανθρωποκτονία από πρόθε­ση και ισοδυναμεί με ισόβια κάθειρξη, ενώ η εισβολή της Χιονάτης στο σπίτι των επτά νάνων θεω­ρείται διατάραξη οικιακής ειρήνης που τιμωρείται με φυλάκιση ενός έτους! Όταν πάντως η Γκρέτελ σκοτώνει την κακιά μάγισσα, η πράξη θεωρείται νόμιμη άμυνα και δεν τιμωρείται.

Τα στερεότυπα ανατρέπονται

Τη δεκαετία του ’60 σε Ευρώπη και Αμερική αρχίζουν να κυκλοφορούν βιβλία που αμφισβητούν τους κοινωνικά προκαθορισμένους ρόλους, αξιολογούν την ωριμότητα και την αυθεντία των γονιών, αμφισβητούν τις εξουσιαστικές σχέσεις μεταξύ παιδιών και γονιών και επανεξετάζουν τους «νό­μους» που διέπουν την καθημερινότητα των παιδιών: από τα γλωσσικά πρότυπα μέχρι τα ωράρια ύπνου και φαγητού και τα πρότυπα υγιεινής και καθαριότητας.

Ένα πιο πρόσφατο παράδειγμα στα καθ’ ημάς είναι ο «Τράγος και τα εφτά λυκάκια» της Ρένας Ρώσση-Ζαΐρη, διασκευή του γνωστού παραμυθιού των Γκριμ «Ο λύκος και τα επτά κατσικάκια». Ως γνωστόν, στο κλασικό παραμύθι τα κατσικάκια τιμωρούνται (τα τρώει ο κακός λύκος), γιατί δε συμμορφώθηκαν στην εντολή της μαμάς να μην ανοίξουν την πόρτα. Και βέβαια, το ήμερο ζώο είναι καλό, ενώ το άγριο κακό. Όμως στον «Τράγο» τα στερεότυπα ανατρέπονται –κάτι που συναντάμε και στα «Τρία μικρά λυκάκια» του Ευγένιου Τριβιζά. Το κακό, λένε αυτοί, μπορεί να προέλθει και από το οικείο... Άλλωστε η οικολογία έχει εισβάλει στα σύγχρονα παραμύθια: εδώ είναι ο λύκος και όχι η Κοκκινοσκουφίτσα που κινδυνεύει με αφανισμό...

Η Άλκη Ζέη, στο μυθιστόρημά της «Ο ψεύτης παππούς» (2007), περνάει αντιεξουσιαστικά πρότυπα και αντικομφορμιστικές θέσεις, παρουσιάζοντας έναν αντισυμβατικό παππού που καταλύει τα όρια του καθωσπρεπισμού και παρωδεί τον ίδιο του τον εαυτό. Η Ζωρζ Σαρή στα «Γενέθλια» μιλάει για τη δικτατορία υπό το πρίσμα ενός εννιάχρονου κοριτσιού που αντιλαμβάνεται τη χούντα μέσα από μικρά καθημερινά πράγματα.

Η νεότερη παιδική λογοτεχνία αρχίζει να ξανακοιτά και την ιστορία: χαρακτηριστικό παράδειγμα το «Αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα» του Τζον Μπόιν με ήρωα ένα μικρό Γερμανό, γιο ναζιστή. Δίνει μια νέα οπτική σε ένα «δύσκολο» θέμα όπως αυτό των στρατοπέδων συγκέντρωσης, που νωρίτερα παρου­σιαζόταν αυστηρά και μόνο από τη σκοπιά των θυμάτων.

Όσο για τον Ευγένιο Τριβιζά, εμφανίζεται ως ο βασικός εκπρόσωπος της ανατροπής των γνωστών στερεοτύπων στην Ελλάδα. Σε δύο μάλιστα βιβλία του («Τα μαγικά μαξιλάρια» και «Η τελευταία μαύρη γάτα») καταφέρνει να περάσει στα παιδιά μια δυσνόητη έννοια: αυτή του ολοκληρωτισμού ως πολιτικού συστήματος. Περιγράφοντας τη γενοκτονία μαύρων γάτων, ουσιαστικά περιγράφει τις βασικές αρχές της μισαλλοδοξίας, του ρατσισμού και του φασισμού: σιγά σιγά οι ίδιοι οι γάτοι άλλου χρώματος, από φόβο, αρχίζουν να γίνονται δειλοί καταδότες που σκοτώνουν τους παλιούς συντρόφους τους με τη δικαιολογία του χρώματός τους και με τη φρούδα ελπίδα ότι αυτούς δε θα τους πειράξει κανείς...


► ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (20.02.2011), από την Ευάννα Βενάρδου.